Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay tiêu dùng của khách hàng cá nhân tại TP. Hồ Chí Minh

Nghiên cứu - Trao đổi 10:18 | 30/12/2025

Nguyễn Thành Tuyên

Công ty Tài chính TNHH một thành viên Crosspay

Tóm tắt

Thông qua kết quả khảo sát đối với 529 khách hàng đã hoặc đang có khoản vay tại các ngân hàng thương mại, công ty tài chính, nghiên cứu nhằm đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay tiêu dùng của khách hàng cá nhân tại TP. Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu cho thấy, có 6 nhân tố có ảnh hưởng đến Quyết định vay của khách hàng cá nhân, đó là: (i) Lãi suất và phí bảo hiểm khoản vay; (ii) Quy trình thủ tục vay vốn; (iii) Sản phẩm dịch vụ; (iv) Thương hiệu Mcredit; (v) Chính sách marketing; (vi) Mối quan hệ. Từ đó, nghiên cứu đề xuất hàm ý quản trị nhằm thu hút khách hàng cá nhân quyết định vay tiêu dùng nhiều hơn nữa trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.

Từ khóa: Vay tiêu dùng, khách hàng cá nhân, tổ chức tài chính

Summary

Based on a survey of 529 customers who have had or currently hold consumer loans at commercial banks and finance companies, this study aims to evaluate the factors influencing individual customers’ decisions to take out consumer loans in Ho Chi Minh City. The research findings indicate that six factors significantly affect individual borrowing decisions, including: (i) interest rates and loan insurance fees; (ii) loan procedures and processes; (iii) products and services; (iv) the Mcredit brand; (v) marketing policies; and (vi) relationships. Based on this, the study proposes managerial implications to attract more individual customers to engage in consumer lending in Ho Chi Minh City.

Keywords: Consumer loans, individual customers, financial institutions

GIỚI THIỆU

Công ty tài chính và ngân hàng thương mại (tổ chức tài chính - TCTC) là định chế tài chính trung gian đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường. Với chức năng hoạt động đó, các tổ chức tài chính đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chu chuyển vốn trong nền kinh tế, trong đó, vay tiêu dùng cá nhân cũng là nhân tố kích cầu, góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển. Theo đó, các tổ chức này cần xây dựng một chính sách quản lý rủi ro về vay tiêu dùng hiệu quả, nhằm đảm bảo an toàn cho cả khách hàng và ngân hàng. Để thực hiện được điều đó, lãnh đạo các ngân hàng cần nắm rõ hành vi tiêu dùng của người dân địa phương. Việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay tiêu dùng cũng giúp cho các ngân hàng tăng cường sự cạnh tranh và phát triển thị trường tài chính trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU

Cơ sở lý thuyết

Hành vi của người tiêu dùng là quá trình ra quyết định và hành động thực tế của các cá nhân khi đánh giá, mua sắm, sử dụng hoặc loại bỏ những hàng hóa và dịch vụ (Christos và cộng sự, 2012). Hành vi của người tiêu dùng là toàn bộ hành động mà người tiêu dùng bộc lộ ra trong quá trình trao đổi sản phẩm, bao gồm: điều tra, mua sắm, sử dụng, đánh giá và xử lý thải bỏ sản phẩm và dịch vụ nhằm thoả mãn nhu cầu của họ (Philip Kotler và Gary Armstrong, 2011)

Hai quan niệm này đã mở rộng hơn cách hiểu về hành vi của người tiêu dùng, không chỉ tập trung vào những biểu hiện bên ngoài của người tiêu dùng khi mua sản phẩm mà còn đề cập đến quá trình tư duy, cân nhắc của người tiêu dùng trước khi quyết định mua sản phẩm và phản ứng của người tiêu dùng sau khi mua sản phẩm. Như vậy có thể hiểu: Hành vi của người tiêu dùng là một thuật ngữ chỉ tất cả các hoạt động liên quan đến việc mua hàng, sử dụng và ngưng sử dụng các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ của người tiêu dùng. Nó bao gồm các phản ứng, thái độ về cảm xúc, tinh thần và hành vi tiêu dùng của người tiêu dùng đối với các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ.

Theo Engel và cộng sự (1968), quá trình ra quyết định mua là một chuỗi các giai đoạn mà người tiêu dùng trải qua trong việc ra quyết định mua sản phẩm hoặc dịch vụ. Quá trình đó gồm 6 giai đoạn: (i) Nhận thức nhu cầu (cảm giác đói, khác, cảm giác yêu thích, ghét bỏ, sợ hãi...) hay do khách quan (thời tiết, khí hậu, xã hội...); (ii) Nhu cầu được xúc tác; (iii) Tìm hiểu; (iv) So sánh; (v) Quyết định mua; (vi) Sử dụng và đánh giá (Sau khi đã quyết định mua, chính là giai đoạn người tiêu dùng bắt đầu sử dụng sản phẩm/dịch vụ và có những trải nghiệm, cảm nhân, đánh giá về sản phẩm/dịch vụ ấy).

Theo khoản 16 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng (năm 2010), cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Định nghĩa trên được các ngân hàng và tổ chức tín dụng khác áp dụng để làm tiền đề căn bản cho các hoạt động cho vay của mình. Cho vay tiêu dùng là các khoản vay được cấp cho cá nhân, hộ gia đình bởi ngân hàng hoặc các công ty tài chính để thỏa mãn nhu cầu chi tiêu của khách hàng.

Tổng quan nghiên cứu

Lê Đức Huy (2015) đã nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng cá nhân tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu chỉ ra, các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng cá nhân tại các ngân hàng thương mại bao gồm: Chất lượng dịch vụ, Hình ảnh ngân hàng, Giá cả, Chính sách tín dụng, Ảnh hưởng, Sự thuận tiện, Chính sách marketing.

Bên cạnh đó, Trần Đăng Ninh (2016) đã phân tích các yếu tố tác động đến quyết định vay tiêu dùng của khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam Chi nhánh Thủ Thiêm. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các yếu tố tác động đến quyết định vay tiêu dùng của khách hàng cá nhân bao gồm: Lãi suất, Hạn mức vay, Thời hạn vay, Quy trình thủ tục ảnh hưởng đến quyết định cho vay tiêu dùng.

Trong khi đó, Phan Quan Việt, Trần Anh Tuấn, Đinh Hoàng Anh Tuấn (2020) đã tiến hành phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng cá nhân tại BIDV Chi nhánh Bình Thuận. Kết quả cho thấy, các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của khách hàng cá nhân bao gồm: (1) Yếu tố lợi ích tài chính, (2) Yếu tố sự thuận tiện, (3) Yếu tố nhân viên, (4) Yếu tố được giới thiệu, (5) Yếu tố Thương hiệu ngân hàng, (6) Yếu tố cơ sở vật chất, (7) Yếu tố chăm sóc khách hàng.

Mô hình nghiên cứu

Trên cơ sở lý thuyết và lược khảo các công trình nghiên cứu, tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu như Hình.

Hình: Mô hình nghiên cứu

Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay tiêu dùng của khách hàng cá nhân tại TP. Hồ Chí Minh

Nguồn: Đề xuất của tác giả

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu vận dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phương pháp nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu định tính được tiến hành bằng cách thảo luận nhóm với các chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng thương mại, mục đích điều chỉnh và bổ sung các biến quan sát dùng để đo lường các khái niệm nghiên cứu. Nghiên cứu định lượng được thực hiện từ việc khảo sát 529 khách hàng đã hoặc đang có khoản vay tại các ngân hàng thương mại, công ty tài chính. Nghiên cứu sử dụng phần mềm SPSS.21 để xử lý, phân tích (Nghiên cứu sử dụng cách viết số thập phân theo chuẩn quốc tế).

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Kiểm định độ tin cậy thang đo

Kết quả phân tích Cronbach's Alpha cho thấy, các thang đo đều có hệ số Cronbach’s Alpha ≥ 0,6 (thang đo có hệ số Cronbach’s Alpha thấp nhất là yếu tố Chính sách marketing là 0.839 và Mối quan hệ có hệ số Cronbach’s Alpha cao nhất 0.903 < 0.95). Phân tích độ tin cậy của thang đo, có 29 biến quan sát đạt yêu cầu để đo lường 6 nhân tố tác động và 1 biến phụ thuộc yếu tố ảnh hưởng đến quyết định vay tiêu dùng của khách hàng cá nhân trong mô hình nghiên cứu chính thức được đưa vào phân tích nhân tố khám phá (EFA).

Bảng 1: Kiểm định KMO và kiểm định Bartlett

Kiểm định KMO và kiểm định Bartlett	Biến độc lập
Kiểm định KMO		0.911
Kiểm định Bartlett	Giá trị chi Bình Phương	9430.074
	Df	300
	Mức ý nghĩa - Sig.	0.000