Kinh nghiệm quản trị nhà nước của Singapore và hàm ý chính sách cho Việt Nam

TS. Trần Văn Hiếu

Email: [email protected]

ThS. Lê Thị Thuỳ Dương

Email: [email protected]

Đại học Cần Thơ

Tóm tắt

Nghiên cứu phân tích cơ sở lý luận về quản trị nhà nước và vai trò của quản trị hiệu quả đối với phát triển quốc gia; làm rõ những kinh nghiệm tiêu biểu trong quản trị nhà nước của Singapore như: xây dựng bộ máy hành chính chuyên nghiệp, phòng chống tham nhũng và phát triển chính phủ số. Từ việc phân tích kinh nghiệm quốc tế và đối chiếu với bối cảnh thể chế Việt Nam, nghiên cứu rút ra một số hàm ý chính sách nhằm nâng cao chất lượng quản trị nhà nước ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở tham khảo cho quá trình cải cách thể chế và hiện đại hóa quản trị quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Từ khóa: Quản trị nhà nước, quản trị công, Singapore, cải cách quản trị, Việt Nam

Abstract

This study analyzes the theoretical foundations of state governance and the role of effective governance in national development. It examines Singapore’s notable experiences in state governance, including the development of a professional public administration, anti-corruption measures, and digital government development. By analyzing international experiences and comparing them with Viet Nam’s institutional context, the study draws several policy implications for improving the quality of state governance in Viet Nam in the current period. The findings provide a useful reference for institutional reform and the modernization of national governance, contributing to sustainable development and better public services for citizens and businesses.

Keywords: State governance, public governance, Singapore, governance reform, Viet Nam

GIỚI THIỆU

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cạnh tranh quốc gia ngày càng gia tăng, nâng cao chất lượng quản trị nhà nước trở thành một yêu cầu quan trọng đối với sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Thực tiễn cho thấy chất lượng quản trị quốc gia có mối quan hệ chặt chẽ với tốc độ tăng trưởng kinh tế, năng lực cạnh tranh và mức độ ổn định xã hội. Nhiều quốc gia đã tiến hành cải cách quản trị nhằm xây dựng bộ máy nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả, minh bạch, qua đó nâng cao năng lực quản lý, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Trong số các quốc gia thành công về cải cách quản trị, Singapore được xem là một điển hình với hệ thống thể chế minh bạch, bộ máy hành chính chuyên nghiệp và cơ chế quản lý hiệu quả. Những thành tựu này đã góp phần quan trọng đưa Singapore trở thành một trong những trung tâm kinh tế - tài chính phát triển hàng đầu thế giới. Việc nghiên cứu kinh nghiệm quản trị của Singapore vì vậy có ý nghĩa tham khảo quan trọng đối với các quốc gia đang phát triển.

Đối với Việt Nam, quá trình cải cách thể chế và hiện đại hóa nền hành chính nhà nước đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với việc nâng cao chất lượng quản trị quốc gia. Nghiên cứu tập trung phân tích kinh nghiệm quản trị nhà nước của Singapore và đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm góp phần hoàn thiện quản trị nhà nước ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của nền kinh tế tri thức, khái niệm “quản trị nhà nước” ngày càng được quan tâm trong nghiên cứu về khoa học hành chính và khoa học chính trị. Quản trị nhà nước không chỉ phản ánh hoạt động quản lý của bộ máy nhà nước mà còn nhấn mạnh sự tương tác giữa Nhà nước với thị trường và xã hội trong quá trình hoạch định và thực thi chính sách công. Theo cách tiếp cận hiện đại, quản trị nhà nước được hiểu là quá trình nhà nước sử dụng các thiết chế, cơ chế và công cụ quản lý nhằm định hướng và điều phối các hoạt động kinh tế - xã hội, đồng thời bảo đảm sự tham gia của các chủ thể xã hội trong quản lý và phát triển quốc gia (Pierre và Peters, 2000).

Theo World Bank (1992), quản trị nhà nước được hiểu là “cách thức quyền lực được thực thi trong việc quản lý các nguồn lực kinh tế và xã hội của một quốc gia nhằm phục vụ cho phát triển”. Tương tự, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP, 2014) cho rằng, quản trị nhà nước là hệ thống các cơ chế, quá trình và thể chế thông qua đó các cá nhân và tổ chức thể hiện lợi ích, thực thi quyền và nghĩa vụ, cũng như giải quyết các khác biệt trong xã hội. Các quan điểm này cho thấy, quản trị nhà nước không chỉ giới hạn trong phạm vi quản lý hành chính mà còn bao gồm các yếu tố như: sự tham gia của xã hội, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của bộ máy nhà nước.

Từ góc độ học thuật, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng quản trị nhà nước là sự chuyển đổi từ mô hình “quản lý nhà nước truyền thống” sang mô hình quản trị dựa trên sự phối hợp giữa nhà nước, thị trường và xã hội. Theo Peters và Pierre (2010), quản trị nhà nước hiện đại nhấn mạnh đến việc nâng cao hiệu quả quản lý công, tăng cường tính minh bạch và thúc đẩy sự tham gia của các chủ thể ngoài nhà nước trong quá trình quản trị. Điều này phản ánh xu hướng đổi mới quản trị công nhằm thích ứng với những yêu cầu mới của phát triển kinh tế - xã hội trong thời đại toàn cầu hóa và chuyển đổi số.

Tại Việt Nam, quản trị nhà nước được tiếp cận từ góc độ cải cách hành chính và hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước. Nghiên cứu của Nguyễn Văn Thâm (2019) cho rằng, quản trị nhà nước là phương thức tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước dựa trên nguyên tắc pháp quyền, minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình.

Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục đặt yêu cầu đổi mới, hiện đại hóa nền quản trị quốc gia, lấy hiệu quả phục vụ và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo, qua đó nâng cao năng lực quản lý, quản trị và kiến tạo phát triển của Nhà nước (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026). Quan điểm này thể hiện sự chuyển dịch từ mô hình quản lý hành chính thuần túy sang mô hình quản trị nhà nước hiện đại.

Nghiên cứu của OECD (2017) cũng chỉ ra rằng, một hệ thống quản trị nhà nước hiệu quả thường được xây dựng trên những nguyên tắc cơ bản như: pháp quyền, minh bạch, trách nhiệm giải trình, hiệu quả và sự tham gia của người dân. Những nguyên tắc này góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, củng cố niềm tin của xã hội đối với bộ máy công quyền và thúc đẩy phát triển bền vững.

KINH NGHIỆM QUẢN TRỊ NHÀ NƯỚC CỦA SINGAPORE

Singapore được xem là một trong những quốc gia có hệ thống quản trị nhà nước hiệu quả và minh bạch hàng đầu thế giới. Từ một quốc gia nhỏ bé, thiếu tài nguyên thiên nhiên khi tách khỏi Liên bang Malaysia năm 1965, Singapore đã vươn lên trở thành một trung tâm tài chính và thương mại quốc tế với mức thu nhập bình quân đầu người cao. Thành công này gắn liền với mô hình quản trị nhà nước hiệu quả, trong đó nhà nước đóng vai trò kiến tạo phát triển, xây dựng thể chế minh bạch và duy trì bộ máy công quyền chuyên nghiệp (Quah, 2010). Kinh nghiệm quản trị nhà nước của Singapore thể hiện cụ thể qua các trụ cột chính:

Xây dựng bộ máy nhà nước hiệu quả và chuyên nghiệp

Một trong những yếu tố quan trọng làm nên thành công của Singapore là việc xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu quả và hoạt động dựa trên nguyên tắc trọng dụng nhân tài. Chính phủ Singapore chú trọng tuyển dụng công chức thông qua hệ thống đánh giá năng lực nghiêm ngặt, bảo đảm lựa chọn được những cá nhân có trình độ và phẩm chất tốt nhất cho bộ máy công quyền. Theo World Bank (2020), hệ thống công vụ của Singapore được xây dựng dựa trên nguyên tắc năng lực, minh bạch và cạnh tranh, qua đó tạo ra một đội ngũ công chức chuyên nghiệp và có hiệu quả cao. Bên cạnh đó, Singapore thực hiện chính sách đãi ngộ công chức tương đối cao so với khu vực tư nhân nhằm thu hút và giữ chân nhân tài trong khu vực công. Cơ chế tiền lương của công chức được gắn với hiệu quả công việc và mức thu nhập của khu vực tư nhân, qua đó hạn chế động cơ tham nhũng và nâng cao chất lượng quản trị nhà nước (Quah, 2010).

Phòng chống tham nhũng hiệu quả

Phòng chống tham nhũng là một trong những trụ cột quan trọng của mô hình quản trị Singapore. Ngay từ những năm đầu lập quốc, Chính phủ Singapore đã coi việc xây dựng một bộ máy nhà nước trong sạch là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Cơ quan chịu trách nhiệm chính trong công tác này là Cục Điều tra tham nhũng (CPIB), một cơ quan độc lập có quyền điều tra các hành vi tham nhũng trong cả khu vực công và tư.

Hệ thống pháp luật nghiêm minh cùng với cơ chế thực thi hiệu quả đã giúp Singapore trở thành một trong những quốc gia có mức độ tham nhũng thấp nhất thế giới. Theo đánh giá của Transparency International (2022), Singapore thường xuyên nằm trong nhóm các quốc gia có chỉ số minh bạch cao trong bảng xếp hạng cảm nhận tham nhũng toàn cầu. Thành công này cho thấy vai trò quan trọng của thể chế pháp luật, cơ chế kiểm soát quyền lực và quyết tâm chính trị trong việc xây dựng nền quản trị nhà nước trong sạch.

Chính phủ số và cải cách hành chính

Singapore cũng được đánh giá là quốc gia tiên phong trong phát triển chính phủ điện tử và quản trị số. Chính phủ Singapore đã sớm triển khai các chương trình chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và cải thiện chất lượng dịch vụ công. Các nền tảng số được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như: quản lý hành chính, dịch vụ công trực tuyến và quản lý đô thị thông minh. Theo United Nations (2022), Singapore luôn nằm trong nhóm các quốc gia dẫn đầu thế giới về chỉ số phát triển chính phủ điện tử. Việc ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ công một cách nhanh chóng và minh bạch.

Vai trò lãnh đạo và tầm nhìn phát triển

Một yếu tố quan trọng khác trong mô hình quản trị của Singapore là vai trò lãnh đạo và tầm nhìn chiến lược của các nhà lãnh đạo quốc gia. Đặc biệt, Thủ tướng đầu tiên của Singapore là Lý Quang Diệu đã đặt nền móng cho mô hình quản trị hiệu quả dựa trên kỷ cương pháp luật, quản lý nhà nước hiệu quả và phát triển kinh tế theo định hướng thị trường. Chính phủ Singapore luôn chú trọng hoạch định chính sách dài hạn, gắn kết chặt chẽ giữa chiến lược phát triển kinh tế với cải cách thể chế và nâng cao chất lượng quản trị.

HÀM Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM

Kinh nghiệm quản trị nhà nước của Singapore cho thấy rằng chất lượng quản trị quốc gia có vai trò quyết định đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và năng lực cạnh tranh của một quốc gia. Mặc dù bối cảnh chính trị, kinh tế và xã hội của Singapore có nhiều khác biệt so với Viết Nam, song một số kinh nghiệm trong xây dựng thể chế, cải cách bộ máy nhà nước và nâng cao hiệu quả quản trị vẫn có giá trị tham khảo quan trọng đối với Việt Nam trong quá trình hoàn thiện nền quản trị quốc gia hiện đại.

Một là, hoàn thiện thể chế quản trị nhà nước theo hướng minh bạch và hiệu quả

Thực tiễn cho thấy các chính sách và quy định pháp luật ở Singapore được xây dựng rõ ràng, dễ thực hiện và ít chồng chéo, góp phần tạo ra môi trường quản trị ổn định và thuận lợi cho phát triển kinh tế. Đối với Việt Nam, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao chất lượng xây dựng chính sách là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước.

Kế thừa quan điểm của Đại hội XIII về xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, hiện đại, khả thi, công khai và minh bạch, Văn kiện Đại hội XIV đặt yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ và kiến tạo phát triển. Do đó, Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, minh bạch và khả thi của hệ thống pháp luật, qua đó tạo lập môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026).

Hai là, xây dựng đội ngũ công chức chuyên nghiệp và liêm chính

Đội ngũ công chức có trình độ chuyên môn cao và đạo đức công vụ vững vàng là yếu tố then chốt quyết định chất lượng vận hành của bộ máy nhà nước. Hệ thống công vụ của Singapore được tổ chức dựa trên nguyên tắc tuyển dụng theo năng lực, đánh giá minh bạch và chế độ đãi ngộ hợp lý nhằm thu hút nhân tài vào khu vực công (Quah, 2010). Đối với Việt Nam, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức là điều kiện quan trọng để cải thiện chất lượng quản trị nhà nước. Theo World Bank (2020), chất lượng nguồn nhân lực khu vực công có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực thi chính sách và chất lượng dịch vụ công. Vì vậy, Việt Nam cần tiếp tục cải cách chế độ tuyển dụng, đào tạo và đánh giá cán bộ, công chức theo hướng dựa trên năng lực và hiệu quả công việc, đồng thời xây dựng cơ chế đãi ngộ phù hợp để thu hút và giữ chân nhân tài.

Ba là, tăng cường phòng chống tham nhũng và kiểm soát quyền lực

Kinh nghiệm của Singapore cho thấy rằng phòng chống tham nhũng hiệu quả là điều kiện quan trọng để xây dựng nền quản trị nhà nước minh bạch và hiệu lực. Singapore đã xây dựng hệ thống pháp luật nghiêm minh và thiết lập các cơ quan chuyên trách nhằm kiểm soát và xử lý các hành vi tham nhũng, qua đó góp phần nâng cao niềm tin của xã hội đối với bộ máy nhà nước.

Tại Việt Nam, công tác phòng chống tham nhũng đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong thời gian qua. Tuy nhiên, để tiếp tục nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước, Việt Nam cần hoàn thiện hơn nữa cơ chế kiểm soát quyền lực, tăng cường tính minh bạch trong hoạt động công vụ và nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước. Minh bạch và trách nhiệm giải trình chính là chìa khóa giúp nâng cao chất lượng quản trị và giảm thiểu tham nhũng trong khu vực công (Transparency International, 2022).

Bốn là, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị nhà nước

Một bài học quan trọng khác từ Singapore là việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công. Việc phát triển chính phủ số giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong việc tiếp cận các dịch vụ công. Theo đánh giá của United Nations (2022), phát triển chính phủ điện tử và chính phủ số là xu hướng quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia trong kỷ nguyên số. Đối với Việt Nam, việc thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị nhà nước cần gắn với việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, hoàn thiện hạ tầng số và phát triển các nền tảng dịch vụ công trực tuyến. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số và xã hội số.

Năm là, nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công

Bên cạnh cải cách thể chế và bộ máy hành chính, Singapore cũng đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp. Mô hình quản trị của Singapore đặt người dân và doanh nghiệp ở vị trí trung tâm của quá trình hoạch định và thực thi chính sách. Cách tiếp cận này giúp nâng cao hiệu quả quản trị và củng cố niềm tin của xã hội đối với Nhà nước. Đối với Việt Nam, việc nâng cao chất lượng dịch vụ công là một trong những mục tiêu quan trọng của cải cách hành chính. Theo OECD (2017), các quốc gia có hệ thống quản trị hiệu quả thường chú trọng cải thiện chất lượng dịch vụ công, nâng cao mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đối với hoạt động của bộ máy nhà nước. Vì vậy, Việt Nam cần tiếp tục đổi mới phương thức cung cấp dịch vụ công theo hướng hiện đại, thuận tiện và lấy người dân làm trung tâm.

KẾT LUẬN

Nâng cao chất lượng quản trị nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Kinh nghiệm của Singapore cho thấy, một nền quản trị hiệu quả cần được xây dựng trên cơ sở thể chế minh bạch, bộ máy hành chính chuyên nghiệp và cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Đồng thời, việc trọng dụng nhân tài, duy trì kỷ cương pháp luật và bảo đảm tính liêm chính trong bộ máy công quyền cũng là những yếu tố quan trọng tạo nên thành công của mô hình quản trị quốc gia. Những kinh nghiệm này có giá trị tham khảo quan trọng đối với quá trình cải cách và hoàn thiện quản trị nhà nước ở Việt Nam. Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam cần tiếp tục đổi mới phương thức quản trị theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh cải cách thể chế, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức và thúc đẩy phát triển chính phủ số. Đồng thời, việc lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm trong cung cấp dịch vụ công sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và củng cố niềm tin xã hội. Những nỗ lực này sẽ tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia trong giai đoạn tới.

Tài liệu tham khảo:

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập I). Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật.

2. Nguyễn Văn Thâm (2019). Xây dựng và vận hành bộ máy quản lý nhà nước - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn hiện nay. Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật.

3. Organisation for Economic Co-operation and Development (2017). Trust and public policy: How better governance can help rebuild public trust. Paris: OECD Publishing.

4. Peters, G. B., Pierre, J. (2010). Economic Crisis, Public Administration, and Governance. The Korean Journal of Policy Studies.

https://www.researchgate.net/publication/277847479_Economic_Crisis_Public_Administration_and_Governance

5. Quah, J. S. T. (2010). Curbing corruption in Asian countries: An impossible dream? Bingley: Emerald Group Publishing.

6. Transparency International (2022). Corruption perceptions index 2022. Berlin: Transparency International.

7. United Nations (2022). United Nations e-government survey 2022: The future of digital government. New York: United Nations.

8. United Nations Development Programme (UNDP) (2014). Governance for Sustainable Development. Integrating Governance in the Post-2015 Development Framework. Discussion Paper, New York: UNDP.

9. World Bank (2020). Worldwide governance indicators. Washington, DC: World Bank.

10. World Bank (1992). Governance and Development. Washington, DC: The World Bank.