Quản lý nhà nước đối với chi phí giao dịch trên thị trường carbon tại Việt Nam: Tiếp cận từ kinh tế học thể chế

Nghiên cứu - Trao đổi 08:44 | 16/11/2026
Định giá carbon đang trở thành công cụ chính sách phổ biến trên thế giới. Theo Ngân hàng Thế giới, hiện có 80 công cụ định giá carbon đang vận hành, bao phủ khoảng 28% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu. Năm 2024, nguồn thu từ các công cụ này vượt 100 tỷ USD cho ngân sách công, còn nhu cầu tín chỉ từ thị trường bắt buộc tăng gần gấp 3 lần so với năm trước (World Bank, 2025). Xu hướng này cho thấy thị trường carbon không chỉ là công cụ giảm phát thải mà còn là kênh huy động tài chính cho tăng trưởng xanh.

ThS. Bùi Thanh Thoảng

Công ty TNHH Hoàng Đại Vương

Email: [email protected]

Tóm tắt

Thị trường carbon chỉ phát huy hiệu quả khi chi phí giao dịch đủ thấp để hạn ngạch và tín chỉ được trao đổi thông suốt. Vận dụng kinh tế học thể chế, đặc biệt là lý thuyết chi phí giao dịch và quan hệ ủy quyền - tác nghiệp, bài viết phân tích khung pháp lý thị trường carbon Việt Nam gồm Quyết định số 232/QĐ-TTg, Nghị định số 119/2025/NĐ-CP và Nghị định số 29/2026/NĐ-CP. Kết quả cho thấy Việt Nam đã thiết lập các thể chế nền tảng như sàn giao dịch tập trung, hệ thống đăng ký quốc gia, mã định danh thống nhất và cơ chế lưu ký, thanh toán. Đây là những công cụ quan trọng để giảm chi phí tìm kiếm, thương lượng và thực thi. Bài viết nhận diện 4 nhóm chi phí giao dịch: thông tin, đo đạc - báo cáo - thẩm định (MRV), giao kết - thanh toán và giám sát - thực thi, từ đó đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý nhà nước.

Từ khóa: Thị trường carbon, chi phí giao dịch, kinh tế học thể chế

Abstract

Carbon markets can function effectively only when transaction costs are sufficiently low to facilitate the seamless trading of emission allowances and carbon credits. Drawing on institutional economics, particularly Transaction Cost Economics and principal - agent theory, this paper examines Viet Nam’s carbon market regulatory framework, including Decision No. 232/QD-TTg, Decree No. 119/2025/ND-CP, and Decree No. 29/2026/ND-CP. The findings indicate that Vietnam has established several foundational institutional mechanisms, including a centralized trading platform, a national registration system, a unified identification code, and custody and settlement mechanisms. These instruments play an important role in reducing search, bargaining, and enforcement costs. The paper identifies four major categories of transaction costs: information costs; measurement, reporting, and verification (MRV) costs; contracting and settlement costs; and monitoring and enforcement costs. On this basis, five groups of public policy solutions are proposed to improve the governance and operational efficiency of Viet Nam’s carbon market.

Keywords: Carbon market, transaction costs, institutional economics

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày 24/01/2025, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam. Trong giai đoạn thí điểm, toàn bộ hạn ngạch phát thải được xem xét phân bổ miễn phí cho các cơ sở thuộc một số lĩnh vực phát thải lớn, đồng thời vận hành thí điểm sàn giao dịch các-bon trong nước; phạm vi lĩnh vực, cơ sở sẽ được mở rộng theo lộ trình từ năm 2029 (Thủ tướng Chính phủ, 2025). Tiếp đó, Nghị định số 119/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/8/2025, đã pháp lý hóa lộ trình phát triển thị trường (Chính phủ, 2025). Nghị định số 29/2026/NĐ-CP ngày 19/01/2026 quy định đầy đủ việc tổ chức, vận hành sàn giao dịch carbon trong nước (Chính phủ, 2026). Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy hiệu quả của thị trường carbon phụ thuộc lớn vào chi phí giao dịch. Đó là chi phí để xác định, đo lường, chứng nhận, trao đổi và bảo đảm thực thi các quyền phát thải. Bài viết tiếp cận vấn đề từ kinh tế học thể chế nhằm trả lời hai câu hỏi: Những loại chi phí giao dịch nào phát sinh trên thị trường carbon Việt Nam; Nhà nước cần thiết kế, vận hành thể chế như thế nào để giảm thiểu các chi phí đó?

CƠ SỞ LÝ LUẬN

Chi phí giao dịch theo kinh tế học thể chế

Kinh tế học thể chế mới cho rằng thị trường không vận hành trong môi trường không ma sát. Mỗi giao dịch đều phát sinh chi phí tìm kiếm thông tin, thương lượng, ký kết hợp đồng, giám sát và cưỡng chế thực thi. Khi chi phí giao dịch đủ lớn, các bên có thể từ bỏ những trao đổi đáng lẽ mang lại lợi ích cho xã hội. Vì vậy, vai trò của Nhà nước không chỉ là xác lập quyền tài sản mà còn là thiết kế thể chế để giảm chi phí giao dịch. Đối với thị trường carbon, hàng hóa là quyền phát thải, một loại tài sản vô hình được tạo lập hoàn toàn bằng pháp luật. Giá trị của hạn ngạch hay tín chỉ phụ thuộc vào độ tin cậy của số liệu phát thải và năng lực thực thi của Nhà nước. Chung và cộng sự (2024) vận dụng kinh tế học chi phí giao dịch để chỉ ra 3 “rủi ro hợp đồng” trong hệ thống đo đạc - báo cáo - thẩm định (MRV). Thứ nhất là tính đặc thù của tài sản, khi thiết bị và nhân lực đo đạc khó chuyển sang mục đích khác. Thứ hai là khó quan sát chất lượng đầu ra, tạo cơ hội cho tác nhân lơ là nghĩa vụ. Thứ ba là khó cưỡng chế thực thi khi việc khen thưởng, xử phạt không hiệu quả. Theo các tác giả, chi phí vận hành MRV đặc biệt cao khi phải bảo đảm tính nhất quán số liệu giữa các cơ sở có đặc điểm kỹ thuật khác nhau.

Bằng chứng thực nghiệm về quy mô chi phí giao dịch

Tổng quan phân tích gộp 31 nghiên cứu bình duyệt giai đoạn 2000-2022 của Karpavicius và cộng sự (2026) cho thấy chi phí giao dịch của các dự án hấp thụ carbon từ rừng dao động rất rộng, từ dưới 0,1 đến hơn 1.000 USD/tCO₂e, với trung vị khoảng 1,1 USD/tCO₂e. Đáng chú ý, các dự án tạo tín chỉ bù trừ có chi phí giao dịch cao gấp khoảng 16 lần so với dự án không gắn với công cụ chính sách cụ thể. Các nghiên cứu chỉ đo một loại chi phí cũng có xu hướng đánh giá thấp tổng chi phí thực tế. Phát hiện này cho thấy thiết kế thể chế của cơ chế tín chỉ có ảnh hưởng trực tiếp đến mức chi phí giao dịch.

KHUNG THỂ CHẾ THỊ TRƯỜNG CARBON VIỆT NAM DƯỚI GÓC ĐỘ CHI PHÍ GIAO DỊCH

Lộ trình phát triển rõ ràng giúp giảm bất định

Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon xác định 2 giai đoạn: thí điểm từ năm 2025 đến hết năm 2028 và vận hành chính thức từ năm 2029. Hàng hóa trên thị trường gồm hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon (Thủ tướng Chính phủ, 2025). Nghị định số 119/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 06/2022/NĐ-CP đã pháp lý hóa lộ trình này. Từ năm 2029, Nhà nước sẽ triển khai cơ chế đấu giá hạn ngạch. Nghị định cũng điều chỉnh các nguyên tắc nộp trả, vay mượn, chuyển giao và bù trừ hạn ngạch, tín chỉ (Chính phủ, 2025). Dưới góc độ kinh tế học thể chế, một lộ trình được luật hóa giúp doanh nghiệp dự báo nghĩa vụ trong tương lai, từ đó giảm chi phí do bất định chính sách.

Sàn giao dịch tập trung giúp giảm chi phí tìm kiếm và thương lượng

Theo Quyết định số 232/QĐ-TTg, giao dịch carbon được tổ chức tập trung trên sàn giao dịch. Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội xây dựng và vận hành sàn, còn Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam cung ứng dịch vụ lưu ký, thanh toán (Thủ tướng Chính phủ, 2025). Mô hình tập trung giúp người mua và người bán gặp nhau tại một địa điểm, giá được công bố công khai và hợp đồng được chuẩn hóa. Nhờ vậy, chi phí tìm kiếm đối tác và thương lượng giá giảm đáng kể so với giao dịch song phương phi tập trung.

Hệ thống đăng ký quốc gia và mã định danh thống nhất giúp giảm chi phí xác minh

Nghị định số 29/2026/NĐ-CP yêu cầu hạn ngạch và tín chỉ phải được đăng ký tập trung trên Hệ thống đăng ký quốc gia của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước khi được lưu ký, giao dịch trên sàn. Mỗi đơn vị hàng hóa được cấp mã trong nước, sử dụng thống nhất trong mọi nghiệp vụ (Chính phủ, 2026). Đây là thể chế then chốt giúp truy xuất nguồn gốc, ngăn ngừa tính trùng và giảm chi phí xác minh quyền sở hữu cho người mua.

Cơ chế thanh toán thận trọng trong giai đoạn thí điểm

Nghị định số 29/2026/NĐ-CP đặt ra tiêu chí chặt chẽ đối với ngân hàng thanh toán. Trong giai đoạn thí điểm đến hết ngày 31/12/2028, thị trường chỉ có một ngân hàng thanh toán. Số lượng này sẽ được xem xét điều chỉnh theo quy mô thị trường sau giai đoạn thí điểm (Chính phủ, 2026). Cách tiếp cận thận trọng này giúp giảm rủi ro thanh toán, một dạng chi phí giao dịch hậu hợp đồng, khi thị trường còn non trẻ.

NHẬN DIỆN CÁC NHÓM CHI PHÍ GIAO DỊCH TRÊN THỊ TRƯỜNG CARBON VIỆT NAM

Trên cơ sở khung lý thuyết và các quy định hiện hành, có thể nhận diện 4 nhóm chi phí giao dịch chính trên thị trường carbon Việt Nam (Bảng).

Bảng: Các nhóm chi phí giao dịch và công cụ thể chế tương ứng

Nhóm chi phí

Giai đoạn

Biểu hiện chủ yếu

Công cụ thể chế đã có

Thông tin

Trước giao dịch

Tìm hiểu quy định, nghĩa vụ, giá và đối tác

Lộ trình luật hóa; sàn tập trung, giá công khai

Đo đạc - báo cáo - thẩm định (MRV)

Trước giao dịch

Kiểm kê khí nhà kính, thuê đơn vị thẩm định, xây dựng hồ sơ tín chỉ

Quy định kiểm kê và thẩm định theo Nghị định 06/2022 (sửa đổi)

Giao kết - thanh toán

Trong giao dịch

Mở tài khoản, phí giao dịch, lưu ký, rủi ro thanh toán

Hệ thống đăng ký quốc gia; mã thống nhất; lưu ký, ngân hàng thanh toán

Giám sát - thực thi

Sau giao dịch

Kiểm tra nộp trả hạn ngạch, xử lý gian lận số liệu

Chức năng quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính

Nguồn: Tác giả tổng hợp

Chi phí thông tin

Doanh nghiệp tham gia thị trường lần đầu phải tìm hiểu một hệ thống quy định mới, gồm nghĩa vụ kiểm kê, cách phân bổ hạn ngạch, cơ chế nộp trả, vay mượn và bù trừ. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí thông tin có thể chiếm tỷ trọng lớn so với giá trị giao dịch. Sàn giao dịch tập trung với giá công khai giúp giảm đáng kể chi phí này. Tuy vậy, việc hướng dẫn, phổ biến quy định vẫn cần được chú trọng trong giai đoạn thí điểm.

Chi phí Đo đạc - báo cáo - thẩm định (MRV)

Đây là nhóm chi phí lớn nhất và khó kiểm soát nhất. Hệ thống MRV đòi hỏi đầu tư thiết bị đo đạc, nhân lực chuyên môn và dịch vụ thẩm định độc lập. Bằng chứng của Karpavicius và cộng sự (2026) cho thấy các dự án tạo tín chỉ bù trừ chịu chi phí giao dịch cao gấp khoảng 16 lần so với dự án không gắn với công cụ chính sách. Điều này hàm ý rằng thủ tục chứng nhận tín chỉ phức tạp có thể làm giảm sức hấp dẫn của các dự án quy mô nhỏ, như dự án lâm nghiệp cộng đồng hay nông nghiệp ở vùng trung du, miền núi. Bên cạnh đó, quan hệ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp phát thải và đơn vị thẩm định là quan hệ ủy quyền - tác nghiệp điển hình. Nếu không có cơ chế giám sát nghề nghiệp đủ mạnh, đơn vị thẩm định có thể chiều theo lợi ích của khách hàng (Chung và cộng sự, 2024).

Chi phí giao kết và thanh toán

Nhóm chi phí này bao gồm phí mở tài khoản, phí giao dịch, phí lưu ký và rủi ro thanh toán. Việc tập trung đăng ký, cấp mã thống nhất và chuẩn hóa quy trình lưu ký, thanh toán theo Nghị định số 29/2026/NĐ-CP giúp giảm đáng kể nhóm chi phí này (Chính phủ, 2026). Trong giai đoạn thí điểm, mức phí và thủ tục cần được thiết kế phù hợp để không tạo rào cản gia nhập cho doanh nghiệp.

Chi phí giám sát và thực thi

Giá trị của hạn ngạch phụ thuộc vào niềm tin rằng mọi chủ thể đều phải nộp trả đủ hạn ngạch tương ứng với lượng phát thải thực tế. Kinh nghiệm của Trung Quốc cho thấy năm 2021 cơ quan quản lý đã phát hiện một số đơn vị tư vấn thẩm định thông đồng với doanh nghiệp để làm sai lệch số liệu phát thải (Chung và cộng sự, 2024). Bài học này cho thấy chi phí giám sát là khoản đầu tư cần thiết để bảo vệ tính toàn vẹn của thị trường, không phải chi phí có thể cắt giảm.

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC NHẰM GIẢM CHI PHÍ GIAO DỊCH

Để giảm chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả vận hành thị trường carbon Việt Nam, cần hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa quy trình và tăng cường minh bạch thông tin. Theo đó, các giải pháp quản lý nhà nước cần tập trung vào năm nhóm trọng tâm sau:

Thứ nhất, ổn định khung pháp lý. Duy trì tính nhất quán của các quy định về phân bổ hạn ngạch, nộp trả và bù trừ trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028. Các điều chỉnh và cơ chế đấu giá dự kiến từ năm 2029 cần được công bố sớm, kèm lộ trình chuyển tiếp rõ ràng để doanh nghiệp chủ động kế hoạch đầu tư (Chính phủ, 2025).

Thứ hai, chuẩn hóa và số hóa hệ thống MRV. Ban hành phương pháp đo đạc, kiểm kê và mẫu báo cáo thống nhất theo ngành; kết nối báo cáo điện tử với Hệ thống đăng ký quốc gia. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế gộp dự án và đơn giản hóa quy trình đối với dự án tín chỉ quy mô nhỏ nhằm giảm chi phí cố định (Karpavicius và cộng sự, 2026).

Thứ ba, nâng cao chất lượng thẩm định. Xây dựng tiêu chuẩn cấp phép, đào tạo và đánh giá định kỳ đối với đơn vị thẩm định khí nhà kính; công khai kết quả, tăng cường kiểm tra chéo và xử lý nghiêm hành vi sai lệch số liệu nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp và trách nhiệm giải trình (Chung và cộng sự, 2024).

Thứ tư, giảm rào cản gia nhập thị trường. Thiết kế phí giao dịch, lưu ký hợp lý; xem xét hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã thông qua đào tạo, tài liệu hướng dẫn và công cụ tính toán phát thải miễn phí. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế trung gian được cấp phép để tập hợp các giao dịch quy mô nhỏ.

Thứ năm, tăng cường phối hợp liên ngành và minh bạch dữ liệu. Hoàn thiện cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý hạn ngạch, tín chỉ với cơ quan quản lý giao dịch, lưu ký và thanh toán. Định kỳ công bố thông tin tổng hợp về giá, khối lượng giao dịch và tình hình nộp trả hạn ngạch nhằm củng cố niềm tin thị trường và tạo điều kiện kết nối quốc tế.

KẾT LUẬN

Tiếp cận từ kinh tế học thể chế cho thấy hiệu quả thị trường carbon phụ thuộc không chỉ vào hạn ngạch và giá carbon mà còn vào chi phí giao dịch. Việt Nam đã hình thành các thể chế nền tảng, góp phần giảm chi phí tìm kiếm đối tác, thương lượng giá và xác minh (Thủ tướng Chính phủ, 2025; Chính phủ, 2025, 2026). Trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028, cần ưu tiên giảm chi phí MRV, giám sát và thực thi, đồng thời ổn định pháp lý, số hóa quy trình, nâng cao chất lượng thẩm định, giảm rào cản gia nhập và tăng cường minh bạch dữ liệu. Đây là cơ sở để nâng cao hiệu quả và bảo đảm tính toàn vẹn của thị trường carbon Việt Nam khi vận hành chính thức từ năm 2029.

Tài liệu tham khảo

1. Chính phủ (2025). Nghị định số 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP ngày 07 tháng 01 năm 2022 của Chính phủ quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn.

2. Chính phủ (2026). Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch các-bon trong nước.

3. Chung, H. C., Li, W., & Loh, C. (2024). Professionalism: Bridging the missing link between environmental MRV and carbon neutrality. Data & Policy, 6, Article e40.

4. Karpavicius, L. M., Elofsson, K., & Yan, S. (2026). The determinants of transaction costs for carbon sequestration projects: A meta-analytical review. Journal of Forest Economics. 41 (3), 329-353.

5. Thủ tướng Chính phủ (2025). Quyết định số 232/QĐ-TTg ngày 24/01/2025 phê duyệt Đề án Thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam.

6. World Bank (2025). State and trends of carbon pricing 2025.

Ngày nhận bài: 25/9/2026; Ngày hoàn thiện biên tập: 29/10/2026; Ngày duyệt đăng: 6/11/2026

Các tin khác

Các yếu tố ảnh hưởng đến trải nghiệm dịch vụ tiệc của khách hàng trong kinh doanh nhà hàng: Nghiên cứu trường hợp tại TP. Hà Nội

Các yếu tố ảnh hưởng đến trải nghiệm dịch vụ tiệc của khách hàng trong kinh doanh nhà hàng: Nghiên cứu trường hợp tại TP. Hà Nội

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng trong lĩnh vực kinh doanh nhà hàng, trải nghiệm khách hàng trở thành yếu tố quan trọng góp phần tạo dựng lợi thế cạnh tranh và duy trì sự gắn bó của khách hàng.
Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Tài Lộc - Chi nhánh Cần Thơ

Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng điện tử đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Tài Lộc - Chi nhánh Cần Thơ

Chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức cung ứng và sử dụng dịch vụ ngân hàng, trong đó ngân hàng điện tử trở thành kênh kết nối chủ yếu giữa ngân hàng với khách hàng cá nhân. Tuy nhiên, lợi ích của ngân hàng điện tử chỉ được hiện thực hóa khi dịch vụ được cung ứng ổn định, an toàn, thuận tiện và khách hàng được hỗ trợ kịp thời khi phát sinh vướng mắc.
Trí tuệ nhân tạo trong tuyển dụng và những tác động đến thị trường lao động Việt Nam

Trí tuệ nhân tạo trong tuyển dụng và những tác động đến thị trường lao động Việt Nam

Tuyển dụng là khâu mở đầu của quản trị nguồn nhân lực và là điểm gặp nhau giữa cung và cầu trên thị trường lao động. Trong vài năm gần đây, AI đã thâm nhập vào hầu hết các bước của quy trình này: soạn tin tuyển dụng, sàng lọc hồ sơ, phân tích video phỏng vấn và hỗ trợ lên lịch. Mục tiêu là giúp quy trình nhanh hơn và hiệu quả hơn (Hunkenschroer & Luetge, 2022). Tuy nhiên, khi các quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội nghề nghiệp của con người được giao một phần cho thuật toán, các câu hỏi về tính công bằng, minh bạch và trách nhiệm trở nên cấp thiết.
Hoàn thiện thể chế và chính sách tài chính phát triển khu công nghệ số tập trung ở Việt Nam: Từ ưu đãi đầu vào đến hiệu quả hệ sinh thái

Hoàn thiện thể chế và chính sách tài chính phát triển khu công nghệ số tập trung ở Việt Nam: Từ ưu đãi đầu vào đến hiệu quả hệ sinh thái

Tính đến tháng 10/2026, cả nước có 14 khu công nghệ số tập trung, trong đó 7 khu đang vận hành; tiến độ đầu tư và khai thác còn khác biệt. Thực tiễn đặt ra yêu cầu bảo đảm nguồn tài chính vận hành hạ tầng, chuyển lợi ích ưu đãi đến đúng đối tượng và gắn hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm, thương mại hóa với kết quả thực chất.
Phát triển du lịch xanh hướng đến bền vững: Nghiên cứu điển hình tại Gia Lai

Phát triển du lịch xanh hướng đến bền vững: Nghiên cứu điển hình tại Gia Lai

Từ câu hỏi: Gia Lai cần tổ chức phát triển du lịch xanh như thế nào để hướng đến bền vững?, nghiên cứu phân tích nền tảng sản phẩm, điều kiện thực hiện và sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cộng đồng thông qua 5 địa điểm điển hình.
Quảng cáo livestream và doanh số ngoại phiên: Bằng chứng bước đầu từ Công ty TNHH IGA Việt Nam

Quảng cáo livestream và doanh số ngoại phiên: Bằng chứng bước đầu từ Công ty TNHH IGA Việt Nam

Với người bán trên TikTok Shop, việc chỉ dựa vào doanh thu ghi nhận trong phiên để đánh giá hiệu quả quảng cáo có thể bỏ qua các tác động xuất hiện sau phiên. Trong khi đó, doanh số ngoài phiên còn bị chi phối bởi giá bán, khuyến mãi, nguồn lưu lượng từ video và bản chất sản phẩm, nên cần phân tích thận trọng thay vì gán mọi biến động doanh thu là kết quả trực tiếp của quảng cáo LIVE.
Đề xuất mô hình nghiên cứu tác động của công bằng tổ chức và nhận thức về văn hóa đổi mới đến kết quả công việc của lãnh đạo cấp trung: Vai trò trung gian của cam kết tình cảm

Đề xuất mô hình nghiên cứu tác động của công bằng tổ chức và nhận thức về văn hóa đổi mới đến kết quả công việc của lãnh đạo cấp trung: Vai trò trung gian của cam kết tình cảm

Trong bối cảnh chuyển đổi số, tại nhiều doanh nghiệp, đầu tư vào hạ tầng công nghệ chưa đi kèm việc xây dựng “hạ tầng tâm lý - hành vi” cho người lao động, khiến công nghệ có thể trở thành một yêu cầu công việc khắt khe thay vì nguồn lực hỗ trợ. Do đó, đội ngũ lãnh đạo cấp trung giữ vai trò rát quan trọng.
Khung hoàn thiện hệ thống cảnh báo rủi ro tài chính trong môi trường tài chính số: Nghiên cứu tại Petrovietnam

Khung hoàn thiện hệ thống cảnh báo rủi ro tài chính trong môi trường tài chính số: Nghiên cứu tại Petrovietnam

Trong môi trường tài chính số, dữ liệu tài chính ngày càng được tích hợp, xử lý và khai thác theo thời gian gần thực, làm thay đổi vai trò của hệ thống cảnh báo rủi ro tài chính từ công cụ kiểm soát sang công cụ phân tích thông tin và hỗ trợ quyết định quản trị.
Tẩy xanh và lợi ích cảm nhận xanh: Động lực kép thúc đẩy ý định 
lựa chọn bao bì xanh của Gen Z Việt Nam

Tẩy xanh và lợi ích cảm nhận xanh: Động lực kép thúc đẩy ý định lựa chọn bao bì xanh của Gen Z Việt Nam

Tiêu dùng bền vững ngày càng trở thành trọng tâm trong chính sách môi trường toàn cầu, khiến doanh nghiệp phải chú trọng hơn đến cách truyền tải thông tin môi trường qua bao bì sản phẩm - không chỉ cung cấp thông tin mà còn là tín hiệu ngoại vi về đặc tính môi trường qua vật liệu, thiết kế và nhãn sản phẩm tại điểm bán.
Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng dịch vụ mua trước, trả sau của Gen Z tại TP. Hồ Chí Minh

Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng dịch vụ mua trước, trả sau của Gen Z tại TP. Hồ Chí Minh

Sự phát triển của thương mại điện tử và tài chính số đã giúp dịch vụ mua trước, trả sau trở thành một lựa chọn thanh toán ngày càng được quan tâm, đặc biệt đối với người tiêu dùng trẻ.