Phát triển du lịch cộng đồng tại tỉnh Lạng Sơn: Thực trạng và giải pháp theo hướng bền vững

Vũ Thị Kim Oanh

Email: [email protected]

TS. Nguyễn Thị Hà Phương

Email: [email protected]

Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội

Tóm tắt

Du lịch cộng đồng là hướng phát triển phù hợp với các địa phương miền núi có lợi thế về tài nguyên tự nhiên, văn hóa và sinh kế bản địa. Lạng Sơn có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển loại hình này nhờ sự đa dạng về cảnh quan, di sản văn hóa và không gian cư trú của các cộng đồng dân tộc thiểu số. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại tỉnh Lạng Sơn, tập trung vào hai mô hình tiêu biểu là Hữu Liên và Quỳnh Sơn. Nghiên cứu cho thấy du lịch cộng đồng tại địa phương đã có những chuyển biến tích cực về chính sách hỗ trợ, đa dạng hóa sản phẩm, chuẩn hóa dịch vụ, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu điểm đến. Tuy nhiên, quá trình phát triển vẫn còn một số hạn chế liên quan đến chất lượng dịch vụ, mức độ tham gia và hưởng lợi của cộng đồng, bảo tồn giá trị văn hóa và quản trị điểm đến. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng tại tỉnh Lạng Sơn theo hướng bền vững.

Từ khóa: Du lịch cộng đồng, phát triển bền vững, sinh kế, văn hóa bản địa, Hữu Liên, Quỳnh Sơn, Lạng Sơn

Abstract

Community-based tourism is a suitable development direction for mountainous localities with advantages in natural resources, culture, and indigenous livelihoods. Lang Son Province has many favorable conditions for developing this type of tourism thanks to its diverse landscapes, cultural heritage, and living spaces of ethnic minority communities. The study assesses the current state of community-based tourism development in Lang Son Province, focusing on two typical models in Huu Lien and Quynh Son. The study shows that community-based tourism in the province has made positive changes in terms of support policies, product diversification, service standardization, market expansion, and destination branding. However, the development process still faces several limitations related to service quality, the level of community participation and benefits, the preservation of cultural values, and destination governance. On this basis, the study proposes several solutions to promote community-based tourism development in Lang Son Province in a sustainable direction.

Keywords: Community-based tourism, sustainable development, livelihoods, indigenous culture, Huu Lien, Quynh Son, Lang Son

ĐẶT VẤN ĐỀ

Du lịch cộng đồng ngày càng được xem là một hướng phát triển phù hợp đối với các địa phương có lợi thế về tài nguyên tự nhiên, văn hóa và sinh kế truyền thống. Không chỉ tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân, loại hình này còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa, phát huy giá trị tài nguyên địa phương và tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch.

Lạng Sơn là tỉnh miền núi, biên giới có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng. Không gian cư trú của các dân tộc Tày, Nùng, Dao, hệ thống cảnh quan tự nhiên, di sản văn hóa và các làng bản truyền thống tạo nền tảng quan trọng để hình thành các sản phẩm du lịch đặc thù. Những năm gần đây, cùng với sự mở rộng của thị trường du lịch, một số điểm du lịch cộng đồng như Hữu Liên và Quỳnh Sơn đã từng bước được đầu tư, chuẩn hóa và xây dựng thương hiệu ở cấp khu vực và quốc tế.

Tuy nhiên, quá trình phát triển vẫn đặt ra những yêu cầu về chất lượng dịch vụ, khả năng tạo sinh kế, mức độ tham gia và hưởng lợi của người dân, bảo tồn giá trị văn hóa, bảo vệ môi trường và quản trị điểm đến. Vì vậy, nghiên cứu này tập trung đánh giá thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại tỉnh Lạng Sơn, phân tích hai mô hình tiêu biểu là Hữu Liên và Quỳnh Sơn, từ đó đề xuất một số giải pháp phát triển theo hướng bền vững.

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI TỈNH LẠNG SƠN

Chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng

Một trong những thay đổi quan trọng trong phát triển du lịch cộng đồng tại tỉnh Lạng Sơn là hệ thống chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng. Ngày 05/02/2025, UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành Kế hoạch số 34/KH-UBND về phát triển du lịch cộng đồng đến năm 2030. Theo đó, đến năm 2027, Tỉnh đặt mục tiêu 100% chủ cơ sở cung ứng dịch vụ du lịch cộng đồng được đào tạo, tập huấn về quản lý du lịch; 90% lao động được bồi dưỡng nghiệp vụ, trong đó ít nhất 50% là lao động nữ; mỗi điểm du lịch cộng đồng có ít nhất một người có khả năng giao tiếp bằng ngoại ngữ; 95% điểm ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động du lịch.

Tiếp đó, Nghị quyết số 19/2025/NQ-HĐND ngày 15/7/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh Lạng Sơn quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng và phát huy giá trị Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn giai đoạn 2025-2030. Ngày 12/3/2026, UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành Quyết định số 427/QĐ-UBND về việc phê duyệt Đề án phát triển Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn và Hữu Liên giai đoạn 2026-2027.

Bên cạnh đó, để phát triển làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, UBND xã Bắc Sơn cũng đã xây dựng Đề án phát triển làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn giai đoạn 2026-2027, trong đó tập trung chỉnh trang, xây dựng kết cấu hạ tầng du lịch, gắn với phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm của du khách.

Như vậy, chính sách phát triển du lịch cộng đồng của Lạng Sơn đang chuyển từ giai đoạn khuyến khích người dân tham gia sang giai đoạn chú trọng chuẩn hóa sản phẩm, hạ tầng, kỹ năng và quản trị điểm đến.

Nguồn lực và tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng

Lạng Sơn có điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng nhờ sự kết hợp giữa tài nguyên tự nhiên, địa chất và hệ thống giá trị văn hóa bản địa. Công viên địa chất Lạng Sơn được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu đã mở rộng khả năng liên kết các điểm du lịch cộng đồng với không gian di sản của tỉnh. Theo Kế hoạch số 35/KH-UBND ngày 02/02/2026, tỉnh Lạng Sơn định hướng hình thành các sản phẩm du lịch đặc thù gắn với 4 tuyến, 38 điểm trong vùng Công viên địa chất, đồng thời tập trung phát triển Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn và Làng du lịch sinh thái cộng đồng Hữu Liên (UBND tỉnh Lạng Sơn, 2026).

Trong hệ thống nguồn lực đó, văn hóa bản địa là một trong những yếu tố tạo nên sự khác biệt của du lịch cộng đồng Lạng Sơn. Tại đây, không gian cư trú của các dân tộc Tày, Nùng, Dao còn lưu giữ nhiều giá trị về kiến trúc nhà ở, phong tục, lễ hội, trang phục, ẩm thực, nghệ thuật dân gian và tri thức bản địa. Các thực hành văn hóa như hát Then, đàn Tính, sli, lượn, lễ hội Lồng Tồng, nghề thủ công, chế biến món ăn truyền thống hay tri thức sử dụng cây thuốc có thể trở thành nguồn lực hình thành các sản phẩm trải nghiệm gắn với đời sống cộng đồng. Vì vậy, lợi thế của Lạng Sơn không nằm ở việc tạo ra những sản phẩm hoàn toàn mới mà ở khả năng chuyển hóa có chọn lọc các giá trị sẵn có thành sản phẩm du lịch, đồng thời duy trì tính nguyên bản và vai trò chủ thể của cư dân địa phương.

Sự gia tăng nhanh của thị trường du lịch toàn Tỉnh đang tạo điều kiện thuận lợi để các nguồn lực bản địa của Lạng Sơn được chuyển hóa thành sản phẩm và giá trị du lịch. Năm 2023, Lạng Sơn đón khoảng 3,92 triệu lượt khách với doanh thu ước đạt 3.135 tỷ đồng. Năm 2024, lượng khách tăng lên hơn 4,2 triệu lượt, tăng 7,6% so với năm 2023, với tổng thu khoảng 4.350 tỷ đồng (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn, 2024; 2025). Năm 2025, Tỉnh ước đón khoảng 4,44 triệu lượt khách, tăng 5,3% so với năm 2024; tổng thu từ du lịch đạt khoảng 4.500 tỷ đồng (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn, 2026).

Bước sang năm 2026, thị trường du lịch Lạng Sơn tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng tích cực. Trong quý I/2026, Lạng Sơn đón khoảng 2,12 triệu lượt khách, trong đó có 77 nghìn lượt khách quốc tế; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 1.910 tỷ đồng, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước (UBND tỉnh Lạng Sơn, 2026). Tính chung 6 tháng đầu năm, lượng khách đạt 4,112 triệu lượt, tăng 32% so với cùng kỳ năm 2025 và đạt 87% kế hoạch năm; tổng thu đạt 3.780 tỷ đồng, tăng 29% (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn, 2026).

Sự gia tăng về quy mô thị trường du lịch tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng tại Lạng Sơn. Lượng khách ngày càng lớn mở ra cơ hội mở rộng nhu cầu đối với các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm văn hóa, sản phẩm địa phương và các hoạt động gắn với đời sống cộng đồng. Đây là nền tảng quan trọng để các giá trị tài nguyên tự nhiên, văn hóa và tri thức bản địa được khai thác hiệu quả hơn, đồng thời tạo thêm việc làm, thu nhập và cơ hội tham gia vào hoạt động du lịch cho người dân địa phương. Sự phát triển của thị trường vì vậy đang tạo động lực tích cực để du lịch cộng đồng Lạng Sơn từng bước mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị kinh tế - xã hội.

Hai mô hình tiêu biểu của du lịch cộng đồng Lạng Sơn

Hữu Liên

Hữu Liên là một trong những điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu của Lạng Sơn, nổi bật với sự kết hợp giữa tài nguyên thiên nhiên, bản sắc văn hóa dân tộc và các hoạt động trải nghiệm cộng đồng. Mô hình được phát triển trên nền tảng không gian sinh thái đặc trưng cùng đời sống văn hóa của các cộng đồng Tày, Nùng, Dao, qua đó hình thành hệ thống sản phẩm khá đa dạng như lưu trú tại nhà sàn, trải nghiệm ẩm thực, văn hóa dân gian, khám phá cảnh quan và du lịch thể thao mạo hiểm.

Từ năm 2022, Lạng Sơn từng bước triển khai áp dụng Tiêu chuẩn Du lịch cộng đồng ASEAN tại Hữu Liên, gắn với nâng cấp cơ sở vật chất, cải thiện điều kiện lưu trú và nâng cao kỹ năng phục vụ của các hộ tham gia du lịch cộng đồng. Quá trình chuẩn hóa này góp phần tạo nền tảng để hoạt động du lịch tại địa phương phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn. Hiện toàn xã có 36 hộ kinh doanh dịch vụ lưu trú homestay, trong đó có cụm homestay đạt chuẩn ASEAN (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, 2025).

Điểm nổi bật của Hữu Liên là việc chuyển hóa các giá trị văn hóa bản địa thành sản phẩm trải nghiệm có sự tham gia trực tiếp của du khách. Du khách có thể tham gia chế biến các món ăn truyền thống như bánh chưng đen, bánh giò bầu; thưởng thức khau nhục, na dai, rượu men lá; đồng thời trải nghiệm các hoạt động văn hóa như hát Then - đàn Tính, Páo Dung và các hình thức sinh hoạt văn nghệ dân gian. Đặc biệt, Lễ hội Trò Ngô Làng Giàng đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 1852/QĐ-BVHTTDL ngày 08/5/2017, bổ sung thêm giá trị văn hóa đặc sắc cho sản phẩm du lịch địa phương.

Quá trình chuẩn hóa sản phẩm và dịch vụ đã đem lại những kết quả đáng ghi nhận. Tại Diễn đàn Du lịch ASEAN năm 2025, Điểm du lịch cộng đồng Hữu Liên được trao Giải thưởng Du lịch cộng đồng ASEAN 2025, Cụm Homestay Yên Thịnh được trao Giải thưởng Homestay ASEAN 2025. Các giải thưởng này cho thấy, Hữu Liên đã từng bước chuyển từ phát triển dựa chủ yếu vào lợi thế tài nguyên sang mô hình có tiêu chuẩn chất lượng và mức độ tổ chức cao hơn.

Nhìn chung, mô hình Hữu Liên thể hiện khá rõ hướng phát triển du lịch cộng đồng dựa trên 3 yếu tố: khai thác tài nguyên bản địa, chuẩn hóa chất lượng dịch vụ và tăng cường sự tham gia của cộng đồng. Sự kết hợp giữa cảnh quan tự nhiên, văn hóa dân tộc, hoạt động trải nghiệm và các tiêu chuẩn du lịch khu vực đang tạo nền tảng để Hữu Liên nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến theo hướng bền vững.

Quỳnh Sơn

Quỳnh Sơn là một trong những mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu của Lạng Sơn, nổi bật với không gian làng Tày truyền thống nằm giữa thung lũng Bắc Sơn, thuộc vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn và Khu di tích quốc gia đặc biệt Bắc Sơn. Làng có hơn 400 ngôi nhà sàn gỗ truyền thống, phần lớn lợp ngói âm dương và được bố trí hài hòa với địa hình, đồng ruộng và cảnh quan núi đá vôi. Cộng đồng vẫn duy trì nhiều giá trị văn hóa đặc sắc như hát Then, đàn Tính, lễ hội Lồng Tồng, ẩm thực và các hoạt động sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Trên nền tảng đó, Quỳnh Sơn đã hình thành hệ thống sản phẩm trải nghiệm khá đa dạng gồm: lưu trú tại nhà sàn, thưởng thức ẩm thực địa phương, làm bánh, giã gạo, trải nghiệm làm ngói âm dương, hoạt động sản xuất nông nghiệp, biểu diễn văn nghệ và khám phá núi Nà Lay. Điểm đáng chú ý là các sản phẩm này được xây dựng trực tiếp từ đời sống và tri thức bản địa, qua đó vừa tạo trải nghiệm cho du khách vừa góp phần duy trì các giá trị văn hóa của cộng đồng.

Cùng với phát triển sản phẩm, cơ sở vật chất và dịch vụ lưu trú đang được từng bước nâng cấp. Theo thống kê đến tháng 8/2026, Quỳnh Sơn có 12 cơ sở lưu trú cộng đồng, trong đó 9 cơ sở đủ điều kiện kinh doanh theo quy định. Có 26 hộ được chấp thuận hỗ trợ cải tạo, nâng cấp cơ sở lưu trú và 10 hộ đã hoàn thành. Địa phương cũng tiếp tục đầu tư hạ tầng nhằm nâng cao chất lượng phục vụ và khả năng tiếp nhận khách du lịch (Hoàng Cường, 2026).

Hiệu quả phát triển du lịch được thể hiện khá rõ qua lượng khách và doanh thu. Năm 2020, tổng lượng khách du lịch đến địa bàn đạt khoảng 44.800 lượt, doanh thu đạt gần 10,1 tỷ đồng. Từ năm 2025 đến nay, lượng khách đạt 170 nghìn lượt, doanh thu đạt khoảng 82 tỷ đồng (Hoàng Cường, 2026). Những kết quả này cho thấy vai trò ngày càng rõ của du lịch cộng đồng trong khai thác tài nguyên địa phương và tạo thêm nguồn thu cho cư dân.

Dấu mốc quan trọng nhất đối với thương hiệu Quỳnh Sơn là ngày 17/10/2025, làng được UN Tourism công nhận là Best Tourism Village 2025. Trong năm 2025, UN Tourism lựa chọn 52 làng từ hơn 270 hồ sơ của 65 quốc gia thành viên (UN Tourism, 2025). Việc Quỳnh Sơn được ghi danh cho thấy mô hình phát triển của làng đáp ứng đồng thời các yêu cầu về tài nguyên văn hóa và tự nhiên, bảo tồn di sản, phát triển kinh tế - xã hội, quản trị, hạ tầng và tính bền vững.

Như vậy có thể thấy, mô hình Quỳnh Sơn thể hiện hướng phát triển du lịch cộng đồng dựa trên bảo tồn không gian làng truyền thống, chuyển hóa giá trị văn hóa thành sản phẩm trải nghiệm và từng bước chuẩn hóa cơ sở vật chất, dịch vụ. Sự kết hợp giữa bảo tồn bản sắc và nâng cao chất lượng điểm đến đã tạo nền tảng để Quỳnh Sơn xây dựng thương hiệu không chỉ ở phạm vi địa phương mà còn ở tầm quốc tế.

MỘT SỐ KHÓ KHĂN, HẠN CHẾ

Bên cạnh những kết quả tích cực, phát triển du lịch cộng đồng tại Lạng Sơn vẫn còn một số khó khăn, hạn chế.

Một là, giá trị kinh tế tạo ra từ mỗi lượt khách còn chưa tương xứng với tiềm năng. Lượng khách tăng nhanh nhưng thời gian lưu trú và mức chi tiêu tại cộng đồng còn hạn chế. Các dịch vụ bổ trợ như ẩm thực, trải nghiệm, hướng dẫn bản địa, sản phẩm nông nghiệp, thủ công và văn hóa chưa được khai thác đồng đều, nên khả năng gia tăng giá trị từ mỗi lượt khách còn dư địa lớn.

Hai là, chất lượng dịch vụ giữa các cơ sở chưa đồng đều. Do du lịch cộng đồng chủ yếu được phát triển từ các hộ gia đình, sự khác biệt về vốn, kỹ năng, kinh nghiệm và nhận thức dẫn đến chênh lệch về cơ sở vật chất, vệ sinh, an toàn và kỹ năng phục vụ. Một số cơ sở còn gặp khó khăn trong việc đáp ứng đồng thời yêu cầu chuẩn hóa dịch vụ và bảo tồn đặc trưng kiến trúc, văn hóa bản địa.

Ba là, mức độ tham gia và hưởng lợi của các nhóm dân cư chưa thật sự đồng đều. Hoạt động du lịch hiện vẫn tập trung nhiều ở các hộ có điều kiện đầu tư cơ sở lưu trú, trong khi khả năng tham gia của các hộ nông nghiệp, nghệ nhân, người làm thủ công, vận chuyển, cung cấp thực phẩm hoặc tổ chức trải nghiệm còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến mức độ lan tỏa lợi ích trong cộng đồng.

Bốn là, việc khai thác các giá trị văn hóa phục vụ du lịch tiềm ẩn nguy cơ thương mại hóa. Các yếu tố như Then, sli, lượn, lễ hội, trang phục, ẩm thực và phong tục truyền thống ngày càng được đưa vào sản phẩm du lịch, nhưng nếu khai thác thiếu kiểm soát có thể làm giảm tính nguyên bản và ý nghĩa văn hóa. Đây là thách thức trong việc hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa.

Năm là, áp lực đối với môi trường và hạ tầng điểm đến có xu hướng gia tăng. Sự phát triển nhanh của lượng khách tại Hữu Liên và Quỳnh Sơn có thể tạo áp lực lên giao thông, bãi đỗ xe, nước sạch, chất thải, cảnh quan và sinh hoạt của cư dân. Công tác quản lý sức chứa và điều phối hoạt động du lịch ở quy mô toàn điểm đến vì vậy vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện.

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG LẠNG SƠN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG

Từ những kết quả đạt được và các hạn chế còn tồn tại, phát triển du lịch cộng đồng tại Lạng Sơn cần tập trung vào một số giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, bảo tồn bản sắc và bảo đảm tính bền vững.

Thứ nhất, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng và mở rộng cơ chế chia sẻ lợi ích. Cần tăng cường sự tham gia của người dân trong xây dựng sản phẩm, tổ chức dịch vụ và quản lý điểm đến; đồng thời mở rộng chuỗi giá trị để nhiều nhóm cư dân cùng tham gia và hưởng lợi từ hoạt động du lịch.

Thứ hai, nâng cao giá trị và chất lượng trải nghiệm du lịch. Hữu Liên và Quỳnh Sơn cần phát triển các sản phẩm lưu trú, ẩm thực, nông nghiệp, thủ công, văn hóa và trải nghiệm thiên nhiên theo chuỗi, qua đó kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách. Việc chuẩn hóa dịch vụ cần gắn với bảo tồn kiến trúc và bản sắc địa phương.

Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực gắn với chuyển đổi số. Người dân cần được bồi dưỡng về nghiệp vụ, ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp, marketing số và tổ chức trải nghiệm. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống thông tin, bản đồ, đặt dịch vụ và quảng bá số để nâng cao khả năng tiếp cận thị trường.

Thứ tư, tăng cường liên kết điểm đến gắn với bảo tồn tài nguyên và quản lý sức chứa. Cần kết nối Hữu Liên, Quỳnh Sơn với các tuyến, điểm trong Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn để hình thành các hành trình trải nghiệm đa dạng; đồng thời kiểm soát rác thải, giao thông, nước thải và lượng khách tại các khu vực nhạy cảm.

Thứ năm, hoàn thiện cơ chế quản trị và giám sát phát triển du lịch cộng đồng. Bên cạnh số khách và doanh thu, cần theo dõi thêm thời gian lưu trú, mức chi tiêu, số hộ được hưởng lợi, mức độ hài lòng của khách, tác động môi trường và khả năng duy trì các giá trị văn hóa. Đây là cơ sở để điều chỉnh chính sách và nâng cao hiệu quả phát triển theo hướng bền vững.

(*) Bài viết là sản phẩm của đề tài: “Nghiên cứu phát triển du lịch cộng đồng ở tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn hiện nay”. Đề tài khoa học và công nghệ cấp cơ sở năm 2026 Mã số HUNRE.2026.20.01 - Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2025). Hữu Liên (Lạng Sơn): Phát triển du lịch bền vững gắn với cộng đồng và bản sắc văn hóa. https://vietnamtourism.gov.vn/post/65577

2. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (2025). Giải thưởng Du lịch ASEAN 2025 tôn vinh 17 đơn vị của Việt Nam. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

3. Hoàng Cường (2026). Phát triển hạ tầng làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn. https://baolangson.vn/tap-trung-phat-trien-ha-tang-lang-du-lich-cong-dong-quynh-son-5101897.html

4. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn (2024). Lạng Sơn: Nỗ lực phát triển du lịch tương xứng với tiềm năng, lợi thế. https://sovhtt.langson.gov.vn/tin-tuc-su-kien/lang-son-no-luc-phat-trien-du-lich-tuong-xung-voi-tiem-nang-loi-the.html

5. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn (2025). Báo cáo tổng kết công tác năm 2024, triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2025.

6. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn (2026). Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ trọng tâm cuối năm 2026. https://sovhtt.langson.gov.vn/tin-tuc-su-kien/tin-hoat-dong/so-van-hoa-the-thao-va-du-lich-to-chuc-hoi-nghi-so-ket-cong-tac-6-thang-dau-nam-trien-khai-nhiem-vu-trong-tam-cuoi-nam-2.html?

7. UBND tỉnh Lạng Sơn (2026). Du lịch Lạng Sơn đạt nhiều kết quả tích cực trong quý I/2026. https://langson.gov.vn/tin-moi/du-lich-lang-son-dat-nhieu-ket-qua-tich-cuc-trong-quy-i-2026.html?

8. UN Tourism (2025). Quynh Son Community-based Tourism Village. Best Tourism Villages. https://tourism-villages.unwto.org/en/villages/quynh-son-community-based-tourism-village/