Đề xuất mô hình nghiên cứu ảnh hưởng của trải nghiệm, giá trị cảm nhận đến sự hài lòng của khách hàng các khách sạn 5 sao tại Hà Nội
Chu Thị Thanh Hà
Email: [email protected]
Nguyễn Phương Thảo
Email: [email protected]
Sinh viên trường Đại học Thương mại
Tóm tắt
Dựa trên Lý thuyết trải nghiệm của Pine và Gilmore (1999) và Mô hình giá trị cảm nhận của Sweeney và Soutar (2001) cùng các nghiên cứu liên quan, nghiên cứu này đề xuất mô hình nhằm phân tích ảnh hưởng của Trải nghiệm và Giá trị cảm nhận đến Sự hài lòng của khách hàng tại các khách sạn 5 sao ở TP. Hà Nội. Trong đó, Trải nghiệm khách hàng được tiếp cận theo 3 khía cạnh gồm: Trải nghiệm giải trí, Trải nghiệm thoát ly, Trải nghiệm thẩm mỹ; Giá trị cảm nhận được đo lường thông qua 4 thành phần: Giá trị chức năng, Giá trị cảm xúc, Giá trị xã hội, giá trị kinh tế.
Từ khóa: Trải nghiệm, giá trị cảm nhận, sự hài lòng, khách sạn 5 sao, Hà Nội
Summary
Based on Pine and Gilmore’s (1999) Experience Theory and Sweeney and Soutar’s (2001) Perceived Value Model, along with related studies, this research proposes a model to analyze the effects of Experience and Perceived Value on Customer Satisfaction at five-star hotels in Ha Noi. In this model, Customer Experience is examined through three dimensions: Entertainment Experience, Escapist Experience, and Aesthetic Experience; Perceived Value is measured through four components: Functional Value, Emotional Value, Social Value, and Economic Value.
Keywords: Experience, perceived value, satisfaction, five-star hotels, Ha Noi
GIỚI THIỆU
Hà Nội - trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của Việt Nam - là một trong những điểm đến du lịch sôi động nhất cả nước, thu hút lượng lớn du khách trong và ngoài nước mỗi năm. Cùng với sự phát triển và hội nhập của ngành du lịch, hệ thống khách sạn khách sạn 5 sao đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của phân khúc khách hàng cao cấp. Tuy nhiên, các khách sạn 5 sao không chỉ cần cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ mà còn cần chú trọng tạo ra những trải nghiệm khác biệt và gia tăng giá trị cảm nhận cho khách hàng. Mặc dù vậy, việc đầu tư mạnh vào trải nghiệm và giá trị cảm nhận có thực sự giúp khách hàng hài lòng hơn hay không vẫn là câu hỏi cần được làm rõ. Trên thực tế, các yếu tố đã được đề cập trong nhiều nghiên cứu về du lịch - khách sạn, nhưng kết quả nghiên cứu còn rời rạc; những phân tích chuyên sâu về mối quan hệ của trải nghiệm, giá trị tới sự hài lòng của khách hàng vẫn còn hạn chế. Xuất phát từ thực tế đó, nghiên cứu này được thực hiện nhằm cung cấp thêm góc nhìn hữu ích cho nghiên cứu học thuật và hoạt động quản trị khách sạn cao cấp.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
Cơ sở lý thuyết
Khái niệm trải nghiệm
Trong nghiên cứu về trải nghiệm khách hàng, Pine và Gilmore (1999) xem trải nghiệm như một dạng giá trị kinh tế được doanh nghiệp tạo ra nhằm khơi gợi cảm xúc và lưu giữ ký ức cho khách hàng. Phát triển khái niệm này theo hướng đa chiều hơn, Pine và Gilmore (1999) phản ánh mức độ tham gia của khách hàng, cấu thành bởi 4 lĩnh vực cốt lõi gồm giải trí, giáo dục, thoát ly và thẩm mỹ. Schmitt (1999) diễn giải trải nghiệm khách hàng thông qua các phản ứng về cảm giác, cảm xúc và nhận thức nảy sinh khi khách hàng tiếp xúc với sản phẩm hoặc dịch vụ.
Khái niệm giá trị cảm nhận
Zeithaml (1988) định nghĩa, giá trị cảm nhận là sự đánh giá tổng thể của khách hàng về mức độ hữu dụng của sản phẩm hoặc dịch vụ, dựa trên sự so sánh giữa lợi ích thu được và những gì phải bỏ ra. Kotler (1996) đã diễn giải giá trị cảm nhận như sự chênh lệch giữa giá trị mà khách hàng nhận được và chi phí phải gánh chịu, phản ánh cách họ đánh giá lợi ích một cách chủ quan.
Dưới góc nhìn hành vi tiêu dùng, Woodruff (1997) xem giá trị cảm nhận là sự ưa thích và đánh giá mang tính cảm nhận về những thuộc tính của sản phẩm trong việc hỗ trợ khách hàng đạt được mục tiêu. Sweeney và Soutar (2001) cho rằng, giá trị cảm nhận là một cấu trúc đa chiều, bao gồm các đánh giá về khía cạnh chức năng, cảm xúc, xã hội và giá cả của sản phẩm hoặc dịch vụ. Theo hướng đánh giá lợi ích - chi phí, Cravens và Piercy (2003) xem giá trị cảm nhận là kết quả của sự đánh đổi giữa lợi ích mà khách hàng thu được và chi phí bỏ ra.
Khái niệm sự hài lòng
Kotler (2001) xem sự hài lòng như trạng thái cảm giác của khách hàng hình thành từ việc so sánh giữa kết quả thực tế và kỳ vọng ban đầu. Theo Oliver (1980), sự hài lòng phản ánh phản ứng của khách hàng khi trải nghiệm thực tế đáp ứng, vượt hoặc thấp hơn những gì họ kỳ vọng. Nguyễn Đình Thọ và Nguyễn Thị Mai Trang (2009) mô tả sự hài lòng như một trạng thái cảm xúc được hình thành từ quá trình so sánh giữa kết quả đạt được và kỳ vọng, trong đó kỳ vọng chịu ảnh hưởng từ nhu cầu, kinh nghiệm và thông tin bên ngoài. Su và cộng sự (2020) xem hài lòng là sự đánh giá tổng thể bao gồm cả yếu tố cảm xúc và nhận thức, phản ánh trực tiếp kết quả của trải nghiệm của khách hàng.
Tổng quan nghiên cứu
Mối quan hệ từ trải nghiệm đến sự hài lòng
Dựa trên nền tảng Lý thuyết kinh tế trải nghiệm, Sithole và cộng sự (2025) đã phát triển và kiểm định mô hình định lượng nhằm làm rõ vai trò của trải nghiệm khách hàng trong mối quan hệ giữa chất lượng dịch vụ và các kết quả hành vi của khách hàng. Trong mô hình này, trải nghiệm khách hàng được tiếp cận như một cấu trúc đa chiều gồm các lĩnh vực: thẩm mỹ, giải trí, thoát ly và học hỏi - 4 lĩnh vực đóng vai trò trung gian chuyển hóa các yếu tố chất lượng dịch vụ thành sự hài lòng và ý định quay lại. Trên cùng cơ sở lý thuyết, Mehmetoglu và Engen (2011) cho thấy, mức độ quan trọng của từng lĩnh vực trải nghiệm thay đổi tùy theo loại hình và bối cảnh dịch vụ, qua đó nhấn mạnh tính linh hoạt của mô hình trải nghiệm đa chiều khi được ứng dụng vào các ngành dịch vụ khác nhau. So với nghiên cứu của Sithole và cộng sự (2025), công trình này cung cấp cơ sở lý thuyết quan trọng cho việc kế thừa mô hình trải nghiệm đa chiều, đồng thời gợi mở nhu cầu điều chỉnh các lĩnh vực trải nghiệm cho phù hợp với bối cảnh nghiên cứu cụ thể trong các nghiên cứu tiếp theo.
Mối quan hệ từ giá trị cảm nhận đến sự hài lòng
Yum và Kim (2024) đã làm rõ vai trò của giá trị cảm nhận trong việc hình thành sự hài lòng, niềm tin và lòng trung thành của người dùng. Trên cơ sở kế thừa các lý thuyết về trải nghiệm khách hàng và hành vi tiêu dùng dịch vụ, nghiên cứu tiếp cận giá trị cảm nhận gồm: Giá trị chức năng - phản ánh lợi ích thực dụng và hiệu quả sử dụng; Giá trị cảm xúc - thể hiện trải nghiệm tích cực và sự hứng thú trong quá trình sử dụng; và Giá trị xã hội - cảm giác kết nối, vị thế và sự gắn kết cộng đồng.
Phát triển nghiên cứu trên, Đorđević và cộng sự (2021) đã phát triển một mô hình giá trị cảm nhận toàn diện hơn với 4 thành phần độc lập gồm: giá trị chức năng, giá trị kinh tế, giá trị cảm xúc và giá trị xã hội. Nghiên cứu cho rằng, giá trị cảm nhận là tổng hòa các đánh giá lý tính và cảm tính của khách hàng hình thành trong suốt quá trình tiêu dùng dịch vụ, đồng thời, phân biệt giữa các giá trị hữu hình (chức năng, kinh tế) và các giá trị vô hình (cảm xúc, xã hội).
PHÁT TRIỂN GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
Trải nghiệm
Trải nghiệm thẩm mỹ trong dịch vụ phản ánh cảm nhận và phản ứng cảm xúc của khách hàng đối với không gian, thiết kế và các yếu tố giác quan tại nơi cung cấp dịch vụ, góp phần hình thành đánh giá tích cực về trải nghiệm tổng thể. Bitner (1992) cho rằng các yếu tố vật lý của môi trường dịch vụ có thể kích thích phản ứng cảm xúc và hành vi của khách hàng. Bên cạnh đó, các kích thích giác quan như màu sắc, ánh sáng, âm thanh và mùi hương cũng ảnh hưởng đến thái độ của khách hàng đối với dịch vụ (Mehrabian và Russell, 1974; Hultén, 2011; Agapito và cộng sự, 2013). Vì thế, nghiên cứu đề xuất giả thuyết:
H1: Trải nghiệm thẩm mỹ có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của khách hàng.
Trong khuôn khổ Lý thuyết kinh tế trải nghiệm, Pine và Gilmore (1999) xác định trải nghiệm giải trí là lĩnh vực phản ánh cảm nhận vui vẻ, thích thú và thư giãn của khách hàng thông qua việc tiếp nhận các hoạt động và bầu không khí dịch vụ. Các nghiên cứu chỉ ra yếu tố giải trí trong môi trường dịch vụ có khả năng kích hoạt cảm xúc tích cực của khách hàng (Oh và cộng sự, 2007; Ali và cộng sự, 2014). Trong bối cảnh du lịch và khách sạn, trải nghiệm giải trí được chứng minh là có ảnh hưởng đáng kể đến sự hài lòng (Hosany và Witham, 2010). Do đó, nghiên cứu đề xuất giả thuyết:
H2: Trải nghiệm giải trí có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của khách hàng.
Pine và Gilmore (1999) xác định trải nghiệm thoát ly phản ánh mức độ khách hàng cảm nhận sự tách biệt khỏi đời sống thường nhật thông qua sự đắm chìm vào môi trường và trải nghiệm dịch vụ. Các nghiên cứu cho thấy cảm nhận thoát ly giúp du khách hình thành cảm xúc tích cực và đánh giá cao trải nghiệm tổng thể, đặc biệt trong bối cảnh du lịch và khách sạn (Iso-Ahola, 1982; Hosany và Witham, 2010; Mehmetoglu và Engen, 2011). Do đó, nghiên cứu đề xuất giả thuyết:
H3: Trải nghiệm thoát ly có ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng của khách hàng.
Giá trị cảm nhận
Giá trị chức năng phản ánh mức độ mà dịch vụ đáp ứng các nhu cầu thực dụng của khách hàng thông qua chất lượng, độ tin cậy, sự tiện lợi và cách thức cung cấp dịch vụ (Sheth và cộng sự, 1991; Zeithaml, 1988). Trong bối cảnh dịch vụ, khả năng cung cấp dịch vụ ổn định, đúng cam kết và thuận tiện cùng với năng lực và sự chuyên nghiệp của nhân viên góp phần nâng cao giá trị chức năng mà khách hàng cảm nhận được (Parasuraman và cộng sự, 1988; Grönroos, 1984; Berry và cộng sự, 2002). Do đó, nghiên cứu đề xuất giả thuyết:
H4: Giá trị chức năng có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của khách hàng.
Giá trị cảm xúc phản ánh mức độ dịch vụ mang lại các cảm xúc tích cực như vui vẻ, thư giãn, thoải mái hoặc được quan tâm trong quá trình sử dụng (Sheth và cộng sự, 1991). Trong bối cảnh khách sạn, các tương tác với môi trường dịch vụ và nhân viên giúp khách hàng hình thành cảm xúc tích cực, từ đó nâng cao đánh giá tổng thể và sự hài lòng, ngay cả khi các yếu tố chức năng không hoàn hảo (Oliver, 1997; Parasuraman và cộng sự, 1988; Grönroos, 1984). Do đó, nghiên cứu đề xuất giả thuyết:
H5: Giá trị cảm xúc có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của khách hàng.
Giá trị xã hội phản ánh mức độ dịch vụ giúp khách hàng củng cố hình ảnh bản thân, vị thế xã hội và thể hiện phong cách sống cá nhân (Sheth và cộng sự, 1991; Sirgy, 1982). Trong bối cảnh khách sạn, khi dịch vụ phù hợp với hình ảnh và lối sống của khách hàng, họ có xu hướng hình thành cảm nhận tích cực và gắn bó hơn với trải nghiệm, từ đó nâng cao sự hài lòng (Jamal và Goode, 2001). Do đó, nghiên cứu đề xuất giả thuyết:
H6: Giá trị xã hội có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của khách hàng.
Giá trị kinh tế phản ánh mức độ khách hàng cảm nhận lợi ích nhận được từ dịch vụ xứng đáng hoặc vượt trội so với chi phí bỏ ra (Zeithaml, 1988; Monroe, 1990). Trong bối cảnh khách sạn, cảm nhận “đáng tiền” bao gồm cả giá phòng, chất lượng dịch vụ và các lợi ích bổ sung như ưu đãi hay gói dịch vụ, giúp khách hàng đánh giá tích cực trải nghiệm và hình thành sự hài lòng (Bolton và Lemon, 1999; Kotler và Keller, 2016). Do đó, nghiên cứu đề xuất giả thuyết:
H7: Giá trị kinh tế có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của khách hàng.
ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
Dựa vào tổng quan các mô hình nghiên cứu về trải nghiệm và giá trị cảm nhận của khách hàng đối với sự hài lòng được trình bày ở trên, kết hợp với lý thuyết và thang đo từ các nghiên cứu trước đây, nhóm tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu như Hình với biến phụ thuộc là Sự hài lòng; Biến độc lập bao gồm: Trải nghiệm (3 biến quan sát là: Thẩm mỹ, Giải trí, Thoát ly) và Giá trị cảm nhận (4 biến quan sát là: Chức năng, Cảm xúc, Xã hội, Kinh tế).
Hình: Mô hình nghiên cứu đề xuất
![]() |
Nguồn: Nhóm tác giả đề xuất
KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
Nghiên cứu đã đề xuất mô hình nhằm phân tích ảnh hưởng của Trải nghiệm và Giá trị cảm nhận đến Sự hài lòng của khách hàng tại các khách sạn 5 sao trên địa bàn TP. Hà Nội. Trong đó, Trải nghiệm khách hàng được tiếp cận theo 3 khía cạnh gồm: Trải nghiệm giải trí, Trải nghiệm thoát ly, Trải nghiệm thẩm mỹ; Giá trị cảm nhận được đo lường thông qua 4 thành phần: Giá trị chức năng, Giá trị cảm xúc, Giá trị xã hội, Giá trị kinh tế. Các yếu tố này giải thích cách thức trải nghiệm, giá trị cảm nhận định hình đánh giá tổng thể của khách hàng. Kết quả cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn cho việc thiết kế dịch vụ và tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng. Nghiên cứu mở hướng kiểm nghiệm mô hình định lượng và đánh giá tác động tương quan trong các bối cảnh dịch vụ khách sạn 5 sao tại Hà Nội.
Tài liệu tham khảo:
1. Agapito, D., Valle, P. O. D., & Mendes, J. (2013). The cognitive-affective-conative model of destination image: A confirmatory analysis. Journal of Travel & Tourism Marketing, 30(5), 471-481. https://doi.org/10.1080/10548408.2013.826202
2. Ali, F., Hussain, K., & Ragavan, N. A. (2014). Memorable customer experience: Examining the effects on customer satisfaction and loyalty. Journal of Tourism Management, 46, 37-47. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2014.02.007
3. Berry, L. L., Carbone, L. P., & Haeckel, S. H. (2002). Managing the total customer experience. MIT Sloan Management Review, 43(3), 85-89.
4. Bitner, M. J. (1992). Servicescapes: The impact of physical surroundings on customers and employees. Journal of Marketing, 56(2), 57-71. https://doi.org/10.1177/002224299205600205
5. Bolton, R. N., & Lemon, K. N. (1999). A dynamic model of customers’ usage of services: Usage as an antecedent and consequence of satisfaction. Journal of Marketing Research, 36(2), 171-186. https://doi.org/10.1177/002224379903600203
6. Cravens, D. W., & Piercy, N. F. (2003). Strategic marketing (7th ed.). McGraw-Hill/Irwin.
7. Đorđević, A., Topalović, S., & Marinković, V. (2021). Effects of perceived value dimensions on customer loyalty: Evidence from hotel and tourism industries. Ekonomika preduzeća, 69(3-4), 253-266. https://doi.org/10.5937/EKOPRE2104253D
8. Grönroos, C. (1984). A service quality model and its marketing implications. European Journal of Marketing, 18(4), 36-44. https://doi.org/10.1108/EUM0000000004784
9. Hosany, S., & Witham, M. (2010). Dimensions of cruisers’ experiences, satisfaction, and intention to recommend. Journal of Travel Research, 49(3), 351-364. https://doi.org/10.1177/0047287509346859
10. Hultén, B. (2011). Sensory marketing: The multi-sensory brand-experience concept. European Business Review, 23(3), 256-273. https://doi.org/10.1108/09555341111130245
11. Iso-Ahola, S. E. (1982). Toward a social psychological theory of tourism motivation: A rejoinder. Annals of Tourism Research, 9(2), 256-262. https://doi.org/10.1016/0160-7383(82)90049-4
12. Jamal, A., & Goode, M. M. H. (2001). Consumers and brands: A study of the impact of self-image congruence on brand preference and satisfaction. Marketing Intelligence & Planning, 19(7), 482-492. https://doi.org/10.1108/EUM0000000006213
13. Kotler, P. (1996). Marketing management (9th ed.). Prentice Hall.
14. Kotler, P. (2001). Marketing management (10th ed.). Prentice Hall.
15. Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing management (15th ed.). Pearson Education.
16. Mehrabian, A., & Russell, J. A. (1974). An approach to environmental psychology. MIT Press.
17. Mehmetoglu, M., & Engen, M. (2011). Pine and Gilmore’s concept of experience economy and its dimensions: An empirical examination in tourism. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 12(4), 237-255. https://doi.org/10.1080/1528008X.2011.541837
18. Monroe, K. B. (1990). Pricing: Making profitable decisions (2nd ed.). McGraw-Hill.
19. Oh, H., Fiore, A. M., & Jeoung, M. (2007). Measuring experience economy concepts: Tourism applications. Journal of Travel Research, 46(2), 119-132. https://doi.org/10.1177/0047287507304039
20. Oliver, R. L. (1980). A cognitive model of the antecedents and consequences of satisfaction decisions. Journal of Marketing Research, 17(4), 460-469. https://doi.org/10.1177/002224378001700405
21. Oliver, R. L. (1997). Satisfaction: A behavioral perspective on the consumer. McGraw-Hill.
22. Parasuraman, A., Zeithaml, V. A., & Berry, L. L. (1988). SERVQUAL: A multiple-item scale for measuring consumer perceptions of service quality. Journal of Retailing, 64(1), 12-40.
23. Pine, B. J., & Gilmore, J. H. (1999). The experience economy: Work is theatre & every business a stage. Harvard Business School Press.
24. Schmitt, B. (1999). Experiential marketing: How to get customers to sense, feel, think, act, and relate to your company and brands. The Free Press.
25. Sheth, J. N., Newman, B. I., & Gross, B. L. (1991). Why we buy what we buy: A theory of consumption values. Journal of Business Research, 22(2), 159-170. https://doi.org/10.1016/0148-2963(91)90050-8
26. Sirgy, M. J. (1982). Self-concept in consumer behavior: A critical review. Journal of Consumer Research, 9(3), 287-300. https://doi.org/10.1086/208924
27. Sithole, M. V., Roux, T., & Retief, M. (2025). Experiential marketing through service quality antecedents: Customer experience as a driver of satisfaction and revisit intentions in South African restaurants. Tourism and Hospitality, 6(5), 227. https://doi.org/10.3390/tourhosp6050227
28. Su, L., Swanson, S. R., Chinchanachokchai, S., Hsu, M. K., & Chen, X. (2020). Reputation and customer satisfaction: The mediating roles of perceived value and customer experience. Journal of Travel & Tourism Marketing, 37(2), 166-181. https://doi.org/10.1080/10548408.2020.1740137
29. Sweeney, J. C., & Soutar, G. N. (2001). Consumer perceived value: The development of a multiple-item scale. Journal of Retailing, 77(2), 203-220. https://doi.org/10.1016/S0223-2677(01)00010-9
30. Woodruff, R. B. (1997). Customer value: The next source for competitive advantage. Journal of the Academy of Marketing Science, 25(2), 139-153. https://doi.org/10.1007/BF02894350
31. Yum, K., & Kim, J. (2024). The influence of perceived value, customer satisfaction, and trust on loyalty in entertainment platforms. Applied Sciences, 14(13), https://doi.org/10.3390/app14135763
32. Zeithaml, V. A. (1988). Consumer perceptions of price, quality, and value: A means-end model and synthesis of evidence. Journal of Marketing, 52(3), 2-22. https://doi.org/10.1177/002224298805200302
| Ngày nhận bài: 8/1/2026; Ngày hoàn thiện biên tập: 2/2/2026; Ngày duyệt đăng: 20/2/2026 |
Các tin khác
Tăng cường hoạt động tham gia nghiên cứu khoa học của sinh viên Trường Công nghệ, Đại học Kinh tế Quốc dân
Ảnh hưởng của trải nghiệm du lịch tâm linh đến sự hài lòng và ý định quay lại của du khách tại Đồng bằng sông Cửu Long
Ảnh hưởng của trải nghiệm tương tác với trợ lý mua sắm ứng dụng GenAI đến ý định mua hàng lặp lại của Gen Z trên các sàn thương mại điện tử tại Việt Nam
Đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân tại TP. Đà Nẵng
Mô hình tích hợp phát triển du lịch và giáo dục cộng đồng gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản Thành Hoàng Đế
Lợi ích và rủi ro trên hành trình hình thành thu nhập thụ động
Các biện pháp huy động vốn trong lĩnh vực hydrogen để phát triển ngành công nghiệp du lịch biển bền vững tại Việt Nam
Mối quan hệ giữa sở hữu quản lý và hiệu quả kinh doanh của các công ty sau cổ phần hoá niêm yết trên Sàn Giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh
Quan hệ giữa kế toán quản trị chiến lược và hiệu quả doanh nghiệp du lịch: Vai trò trung gian của năng lực kiểm soát chi phí
