Đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân tại TP. Đà Nẵng
TS. Văn Công Vũ
Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
Email: [email protected]
Tóm tắt
Nghiên cứu phân tích thực trạng phát triển kinh tế tư nhân tại TP. Đà Nẵng thông qua tổng hợp số liệu báo cáo địa phương. Kết quả cho thấy, hoạt động gia nhập thị trường có chuyển biến tích cực, song khả năng tiếp cận nguồn lực và sức chống chịu còn hạn chế. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp về môi trường kinh doanh, vốn và mặt bằng, chuyển đổi hộ kinh doanh, liên kết chuỗi, đổi mới công nghệ và nhân lực, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế tư nhân trên địa bàn.
Từ khóa: Kinh tế tư nhân, phát triển, TP. Đà Nẵng
Abstract
This study analyzes the current state of private sector development in Da Nang City using aggregated data from local reports. The findings indicate positive developments in market entry activities; however, access to resources and business resilience remain limited. Accordingly, the study proposes solutions regarding the business environment, access to capital and business premises, the transformation of household businesses, value chain linkages, technological innovation, and human resources, thereby contributing to improved private sector performance in the locality.
Keywords: Private sector, development, Da Nang City
ĐẶT VẤN ĐỀ
Kinh tế tư nhân có vai trò quan trọng trong huy động nguồn lực, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng. Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân xác định khu vực này là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia” (Bộ Chính trị, 2025). Quan điểm đó thể hiện bước phát triển trong nhận thức, đặt ra yêu cầu đổi mới thể chế, bảo đảm quyền kinh doanh và khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp. Đối với TP. Đà Nẵng, cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 68 có ý nghĩa thiết thực trong khai thác lợi thế địa phương, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững. Yêu cầu đặt ra không chỉ là gia tăng số lượng doanh nghiệp, mà còn nâng cao chất lượng hoạt động, năng lực quản trị, trình độ công nghệ và khả năng liên kết. Theo đó, cần làm rõ những rào cản tiếp cận vốn, đất đai, nhân lực; đồng thời, đánh giá mức độ thuận lợi, minh bạch của môi trường kinh doanh và hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp. Vì vậy, nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân tại Đà Nẵng theo tinh thần Nghị quyết 68 có tính cấp thiết. Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng, nhận diện hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp nhằm phát huy tiềm năng khu vực này.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Trong Từ điển Tiếng Việt, kinh tế tư nhân là “thành phần kinh tế do tư nhân làm chủ, tự đầu tư, tự tổ chức sản xuất - kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về lãi lỗ” (Hoàng Phê, 2003); trong Từ điển Kinh tế học, kinh tế tư nhân là “khu vực kinh tế thuộc sở hữu cá nhân hoặc tổ chức không phải là nhà nước, trong đó các chủ sở hữu có quyền kiểm soát, quản lý và hưởng lợi từ hoạt động kinh doanh” (Nguyễn Văn Ngãi, 2008). Dưới góc độ nghiên cứu, kinh tế tư nhân “hình thức tổ chức kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, bao gồm các loại hình kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân” (Trương Thị Hồng Nga, Nguyễn Thị Túy, 2024). Như vậy, có thể hiểu, kinh tế tư nhân là bộ phận của nền kinh tế dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, trong đó cá nhân hoặc tổ chức ngoài nhà nước làm chủ, tự đầu tư, tổ chức và quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh, được hưởng lợi ích và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động; bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân.
Nghị quyết 68-NQ/TW khẳng định: “kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, là lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia, công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh, tuần hoàn, bền vững; cùng với kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân giữ vai trò nòng cốt để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả, đưa đất nước thoát khỏi nguy cơ tụt hậu, vươn lên phát triển thịnh vượng”. Đồng thời, “Phát triển kinh tế tư nhân nhanh, bền vững, hiệu quả, chất lượng cao vừa là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, vừa mang tính chiến lược lâu dài; cần được cụ thể hoá trong các chiến lược, chính sách phát triển của đất nước” (Bộ Chính trị, 2025). Theo đó, phát triển kinh tế nhanh và bền vững luôn là ưu tiên hàng đầu của Đà Nẵng. Để đạt được mục tiêu này, Thành phố xác định đưa khu vực doanh nghiệp tư nhân lên vị trí trọng tâm trong mọi kế hoạch phát triển.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu, khai thác dữ liệu thứ cấp từ báo cáo thống kê, văn bản chính sách và công trình nghiên cứu liên quan. Phương pháp phân tích, tổng hợp được vận dụng để hệ thống hóa cơ sở lý thuyết. Thống kê mô tả và so sánh được sử dụng để đánh giá tình hình đăng ký doanh nghiệp, vốn, cơ cấu ngành và chuyển đổi hộ kinh doanh. Từ đó, nghiên cứu nhận diện kết quả, hạn chế và đề xuất giải pháp phù hợp với thực tiễn Đà Nẵng.
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TẠI TP. ĐÀ NẴNG
Phát triển kinh tế tư nhân tại TP. Đà Nẵng đang thể hiện 2 xu hướng song hành: hoạt động gia nhập thị trường và huy động vốn có chuyển biến tích cực, nhưng khả năng duy trì kinh doanh và phát triển theo chiều sâu còn nhiều thách thức.
Những kết quả đạt được
Hoạt động thành lập doanh nghiệp và huy động vốn đăng ký có sự cải thiện
Năm 2025 (tính đến ngày 23/12/2025), TP. Đà Nẵng đã cấp mới Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho 5.973 doanh nghiệp, với tổng vốn điều lệ đăng ký đạt 38.493 tỷ đồng, tăng 24,0% về số lượng doanh nghiệp và tăng 77,4% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2024. Diễn biến này khẳng định môi trường đầu tư kinh doanh của Thành phố tiếp tục cải thiện theo hướng thuận lợi hơn, qua đó thu hút mạnh mẽ các nguồn lực xã hội cho phát triển kinh tế (Thống kê TP. Đà Nẵng, 2025). Đây là tín hiệu tích cực về sự tham gia thị trường và cam kết đầu tư.
Thương mại và dịch vụ tiếp tục thu hút nhiều chủ thể kinh doanh
Cũng trong kỳ báo cáo trên, ngành bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy có 1.773 doanh nghiệp thành lập mới, chiếm 29,68% tổng số doanh nghiệp mới (Thống kê TP. Đà Nẵng, 2025). Cơ cấu này cho thấy sức hấp dẫn của thị trường tiêu dùng và hoạt động phân phối. Xét về phát triển kinh tế tư nhân, đây là điều kiện mở rộng việc làm và các mạng lưới cung ứng. Mặt khác, sự tập trung vào những lĩnh vực có nhiều chủ thể tham gia đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ, khả năng khác biệt hóa sản phẩm và hiệu quả quản trị.
Lực lượng hộ kinh doanh tạo nền tảng rộng cho phát triển doanh nghiệp
Theo báo cáo của UBND Thành phố tại cuộc làm việc về thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ngày 23/7/2026, địa phương có hơn 123.900 hộ kinh doanh; sáu tháng đầu năm 2026 cấp mới đăng ký cho 4.062 doanh nghiệp (Thu Ngân, 2026). Những số liệu này cho thấy nguồn lực kinh doanh trong dân còn lớn, đồng thời đặt ra nhu cầu hỗ trợ phù hợp với từng quy mô và trình độ quản lý.
Một số tồn tại, hạn chế
Tuy nhiên, thực tiễn phát triển kinh tế tư nhân tại Đà Nẵng vẫn còn một số hạn chế, tồn tại.
Thứ nhất, sức chống chịu và khả năng duy trì hoạt động chưa vững chắc. Trong năm 2025, có 1.512 doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 59,2% so với năm trước. Ngành bán buôn và bán lẻ; sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy và xe có động cơ khác ghi nhận 393 trường hợp giải thể, trong khi ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống có 319 doanh nghiệp chấm dứt hoạt động (Thống kê TP. Đà Nẵng, 2025). Diễn biến này đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, thích ứng với biến động thị trường, đồng thời thúc đẩy tái cơ cấu theo hướng bền vững và hiệu quả hơn. Mức tăng tạm ngừng cho thấy áp lực duy trì hoạt động còn đáng kể, cần được xem xét cùng với tín hiệu gia nhập thị trường.
Thứ hai, quá trình chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp còn chậm. Báo cáo của UBND Thành phố cho biết, giai đoạn 2021-2025 có 310 hộ chuyển đổi thành doanh nghiệp; sáu tháng đầu năm 2026 có thêm 90 hộ. So với nền tảng hộ kinh doanh lớn, kết quả này gợi mở dư địa chuyển đổi còn đáng kể, dù không phải mọi hộ đều phù hợp hoặc có nhu cầu chuyển đổi. Đồng thời, phạm vi hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa còn khiêm tốn: trong 21 dự án được Quỹ Đầu tư phát triển thành phố tiếp nhận, thẩm định cho vay, có 2 dự án của nhóm này với dư nợ 13,4 tỷ đồng (Thu Ngân, 2026). Đây là dấu hiệu cần đánh giá sâu hơn về độ bao phủ của kênh hỗ trợ vốn.
GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TẠI TP. ĐÀ NẴNG
Trong thời gian tới, để đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân, TP. Đà Nẵng cần tập trung vào các giải pháp sau:
Một là, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao trách nhiệm phục vụ doanh nghiệp của chính quyền. Đà Nẵng cần thống nhất quy trình giải quyết thủ tục trên toàn địa bàn sau hợp nhất, hạn chế tình trạng hướng dẫn khác nhau giữa các cơ quan, địa phương. Trọng tâm là công khai quy hoạch, điều kiện đầu tư, tiến độ xử lý hồ sơ và trách nhiệm của từng đơn vị đối với thủ tục đất đai, xây dựng, môi trường. Thành phố nên tổ chức đầu mối tiếp nhận vướng mắc của doanh nghiệp, phân loại theo thẩm quyền và theo dõi đến khi giải quyết; đồng thời bố trí hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp ở địa bàn xa trung tâm. Đánh giá cải cách cần dựa vào thời gian, chi phí thực tế và mức độ hài lòng của doanh nghiệp.
Hai là, mở rộng khả năng tiếp cận vốn và mặt bằng sản xuất, ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trước phạm vi hỗ trợ vốn còn khiêm tốn, cần rà soát điều kiện tiếp cận và hiệu quả của từng chương trình hỗ trợ. Thành phố nên phối hợp với ngân hàng tổ chức tư vấn hồ sơ tín dụng, chuẩn hóa sổ sách và phương án kinh doanh; khuyến khích xem xét dòng tiền, hợp đồng đầu ra trong thẩm định khoản vay phù hợp. Về mặt bằng, cần công khai quỹ đất có thể đưa vào sử dụng, phát triển nhà xưởng cho thuê diện tích linh hoạt tại các khu, cụm công nghiệp. Việc bố trí phải gắn với hạ tầng giao thông, xử lý chất thải và khả năng chi trả, tránh hỗ trợ dàn trải.
Ba là, hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi phù hợp và nâng cao khả năng tồn tại của doanh nghiệp mới. Với lực lượng hộ kinh doanh lớn nhưng số chuyển đổi còn hạn chế, Đà Nẵng cần phân nhóm theo doanh thu, lao động, ngành nghề và nhu cầu mở rộng để tư vấn, tránh chạy theo chỉ tiêu số lượng. Đối với hộ có khả năng phát triển, nên cung cấp gói hỗ trợ ban đầu về đăng ký, kế toán, hóa đơn, quản trị và kết nối khách hàng. Có thể mở rộng cách làm của chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho hộ kinh doanh đang triển khai tại Thành phố. Sau chuyển đổi, cần tiếp tục đồng hành trong giai đoạn đầu, đo hiệu quả bằng khả năng duy trì hoạt động, doanh thu và việc làm, thay vì chỉ tính số giấy đăng ký mới.
Bốn là, phát triển liên kết ngành và chuỗi cung ứng dựa trên lợi thế từng địa bàn. Định hướng phát triển du lịch, dịch vụ chất lượng cao và công nghiệp chế biến, chế tạo của thành phố tạo cơ sở lựa chọn các chuỗi liên kết phù hợp. Đà Nẵng cần kết nối doanh nghiệp du lịch ở khu vực đô thị ven biển với Hội An, Mỹ Sơn, làng nghề và vùng sản xuất nông nghiệp để xây dựng sản phẩm bổ trợ. Tại Chu Lai và các khu công nghiệp, nên tổ chức chương trình phát triển nhà cung ứng địa phương, công khai nhu cầu linh kiện, bao bì, bảo trì, vận tải của doanh nghiệp lớn. Doanh nghiệp nhỏ cần được hỗ trợ đạt tiêu chuẩn chất lượng và giao hàng. Qua đó, liên kết phải chuyển thành hợp đồng thực tế, giúp tăng giá trị giữ lại tại địa phương.
Năm là, thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới công nghệ theo nhu cầu thực chất. Thành phố nên thiết kế chương trình hỗ trợ riêng cho thương mại, du lịch, sản xuất và logistics; ưu tiên quản lý tồn kho, đặt phòng, chăm sóc khách hàng, truy xuất nguồn gốc và tiết kiệm năng lượng. Doanh nghiệp cần được đánh giá hiện trạng trước khi lựa chọn công nghệ, tránh mua phần mềm nhưng thiếu nhân sự vận hành. Có thể kết nối trường đại học, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ để thử nghiệm giải pháp với chi phí phù hợp. Hỗ trợ nên gắn với kết quả như giảm thời gian xử lý, giảm hao hụt hoặc tăng năng suất; đồng thời hướng dẫn bảo vệ dữ liệu và duy trì hệ thống.
Sáu là, nâng cao chất lượng nhân lực và năng lực quản trị doanh nghiệp. Phù hợp với hướng kết nối nhu cầu lao động của các khu công nghiệp, Khu kinh tế mở Chu Lai và cơ sở đào tạo, Thành phố cần tổ chức đào tạo theo vị trí việc làm cụ thể. Nội dung ưu tiên gồm kỹ thuật sản xuất, logistics, ngoại ngữ du lịch, kỹ năng số và dịch vụ khách hàng. Đối với chủ doanh nghiệp nhỏ, cần các khóa ngắn về dòng tiền, chi phí, hợp đồng và quản trị rủi ro. Hiệp hội doanh nghiệp nên phối hợp xây dựng mạng lưới cố vấn, hỗ trợ xử lý tình huống thực tế. Kết quả đào tạo phải được đánh giá qua khả năng ứng dụng, năng suất và mức độ đáp ứng yêu cầu tuyển dụng.
KẾT LUẬN
Phát triển kinh tế tư nhân có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh của TP. Đà Nẵng. Bên cạnh kết quả đạt được, khu vực này vẫn gặp khó khăn về vốn, mặt bằng, quản trị và sức chống chịu. Vì vậy, Thành phố cần đồng bộ các giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ tiếp cận nguồn lực, thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh, liên kết chuỗi, đổi mới công nghệ và đào tạo nhân lực. Sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế bền vững.
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Chính trị. (2025). Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân.
2. Hoàng Phê (chủ biên). (2003). Từ điển Tiếng Việt. Nxb. Đà Nẵng - Trung tâm Từ điển học.
3. Nguyễn Văn Ngãi. (2008). Từ điển Kinh tế học. Nxb. Thống kê.
4. Thống kê TP. Đà Nẵng. (2025). Tình hình kinh tế - xã hội TP Đà Nẵng tháng 12, quý IV và cả năm 2025.
5. Thu Ngân. (2026). Đà Nẵng kiến nghị hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. https://cttdt.danangportal.gov.vn/en/web/dng/w/da-nang-kien-nghi-hoan-thien-chinh-sach-ho-tro-doanh-nghiep-nho-va-vua.
6. Trương Thị Hồng Nga, Nguyễn Thị Túy. (2024), Tư duy lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển kinh tế tư nhân trong thời kỳ đổi mới. Tạp chí điện tử Lý luận chính trị. https://lyluanchinhtri.vn/tu-duy-ly-luan-cua-dang-cong-san-viet-nam-ve-phat-trien-kinh-te-tu-nhan-trong-thoi-ky-doi-moi-6164.html
| Ngày nhận bài: 5/10/2026; Ngày hoàn thiện biên tập: 8/11/2026; Ngày duyệt đăng: 19/11/2026 |
Các tin khác
Tăng cường hoạt động tham gia nghiên cứu khoa học của sinh viên Trường Công nghệ, Đại học Kinh tế Quốc dân
Ảnh hưởng của trải nghiệm du lịch tâm linh đến sự hài lòng và ý định quay lại của du khách tại Đồng bằng sông Cửu Long
Ảnh hưởng của trải nghiệm tương tác với trợ lý mua sắm ứng dụng GenAI đến ý định mua hàng lặp lại của Gen Z trên các sàn thương mại điện tử tại Việt Nam
Mô hình tích hợp phát triển du lịch và giáo dục cộng đồng gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản Thành Hoàng Đế
Lợi ích và rủi ro trên hành trình hình thành thu nhập thụ động
Các biện pháp huy động vốn trong lĩnh vực hydrogen để phát triển ngành công nghiệp du lịch biển bền vững tại Việt Nam
Khung lý thuyết tích hợp về các yếu tố ảnh hưởng đến thăng tiến quản lý của lao động nữ tại khách sạn 5 sao ở TP. Hồ Chí Minh
Mối quan hệ giữa sở hữu quản lý và hiệu quả kinh doanh của các công ty sau cổ phần hoá niêm yết trên Sàn Giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh
Quan hệ giữa kế toán quản trị chiến lược và hiệu quả doanh nghiệp du lịch: Vai trò trung gian của năng lực kiểm soát chi phí