Giải pháp tạo động lực làm việc của viên chức hành chính Trường Đại học Đồng Tháp
Lê Thị Cẩm Nương
Học viên cao học, Phòng Tổ chức - Hành chính, Trường Đại học Đồng Tháp
Phạm Thái Ngọc (Tác giả liên hệ)
Khoa Kinh tế - Luật, Trường Đại học Đồng Tháp; Email: [email protected]
Tóm tắt
Nghiên cứu đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao động lực làm việc của viên chức hành chính tại Trường Đại học Đồng Tháp. Dữ liệu được thu thập từ 108 viên chức hành chính và phân tích bằng thống kê mô tả. Kết quả cho thấy các yếu tố tạo động lực đều được đánh giá ở mức cao, trong đó Ổn định nghề nghiệp được đánh giá cao nhất, tiếp đến là Môi trường và điều kiện làm việc, Lãnh đạo, Đào tạo và phát triển, Ghi nhận và công bằng; Thu nhập và chế độ đãi ngộ có mức đánh giá thấp nhất. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp về cải thiện chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc, phát triển nghề nghiệp, đào tạo, ghi nhận thành tích và phát huy vai trò lãnh đạo nhằm nâng cao động lực và sự gắn bó của viên chức hành chính.
Từ khoá: Động lực làm việc, viên chức hành chính, trường đại học công lập, Trường Đại học Đồng Tháp
Abstract
This study examines the current situation and proposes solutions to enhance the work motivation of administrative staff at Dong Thap University. Data were collected from 108 administrative staff members and analyzed using descriptive statistics. The results indicate that all motivational factors received relatively high ratings. Job security was rated the highest, followed by the working environment and conditions, leadership, training and development, recognition and fairness. Income and employee benefits received the lowest rating. Based on these findings, the study proposes relevant solutions to enhance work motivation and organizational commitment among administrative staff.
Keywords: Work motivation, administrative staff, public universities, Dong Thap University
ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong bối cảnh các trường đại học công lập đang mạnh mẽ chuyển dịch sang cơ chế tự chủ, đổi mới quản trị và đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo động lực cho đội ngũ viên chức càng có ý nghĩa đối với việc nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của nhà trường. Động lực làm việc không chỉ là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, mà còn là nền tảng giữ chân người lao động gắn bó lâu dài với tổ chức.
Tại các cơ sở giáo dục đại học, viên chức hành chính trực tiếp thực hiện nhiều hoạt động về quản lý, tổ chức nhân sự, tài chính, khảo thí, công tác sinh viên và hỗ trợ đào tạo. Đây cũng là lực lượng kết nối giữa hoạt động quản trị với giảng viên và người học. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay về động lực làm việc trong giáo dục đại học thường tập trung vào giảng viên và cán bộ quản lý, trong khi động lực của viên chức hành chính, đặc biệt tại các trường đại học công lập, chưa nhận được sự quan tâm tương xứng.
Tại Trường Đại học Đồng Tháp, quá trình đổi mới quản trị, cải cách hành chính và chuyển đổi số đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ viên chức hành chính về khối lượng công việc, năng lực chuyên môn, kỹ năng số và khả năng thích ứng. Trong khi đó, thu nhập và chế độ đãi ngộ còn chịu sự chi phối của các quy định đối với đơn vị công lập; cơ hội đào tạo và phát triển nghề nghiệp cũng còn những hạn chế nhất định. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến động lực, hiệu quả làm việc và sự gắn bó của viên chức với nhà trường.
Xuất phát từ thực tiễn đó, nghiên cứu được thực hiện nhằm khảo sát, đánh giá toàn diện thực trạng các yếu tố tạo động lực làm việc của viên chức hành chính tại Trường Đại học Đồng Tháp, qua đó nhận diện những hạn chế và đề xuất giải pháp phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng yêu cầu đổi mới quản trị đại học trong giai đoạn hiện nay.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Các lý thuyết liên quan
Động lực làm việc là quá trình tâm lý định hướng và thúc đẩy cá nhân tự nguyện nỗ lực nhằm đạt được những mục tiêu nhất định trong công việc. Động lực được hình thành từ sự tương tác giữa nhu cầu cá nhân và điều kiện tổ chức, bao gồm cả yếu tố vật chất và phi vật chất (Kanfer và cộng sự, 2017).
Thuyết nhu cầu của Maslow (1943) cho rằng nhu cầu an toàn, được tôn trọng và phát triển bản thân là những cơ sở quan trọng của động lực.
Thuyết 2 nhân tố của Herzberg và cộng sự (1959) phân biệt yếu tố duy trì (thu nhập, chính sách, điều kiện làm việc) với yếu tố thúc đẩy (thành tích, ghi nhận, trách nhiệm và phát triển).
Thuyết công bằng của Adams (1963) nhấn mạnh vai trò của cảm nhận công bằng giữa đóng góp và lợi ích nhận được.
Thuyết tự quyết (SDT) của Deci và Ryan (2000) cho rằng động lực bền vững gắn với việc thỏa mãn 3 nhu cầu tâm lý cơ bản: quyền tự chủ, năng lực và sự kết nối. Gagné và Deci (2005) tiếp tục khẳng định môi trường làm việc hỗ trợ quyền tự chủ, phát triển năng lực và quan hệ tích cực có thể thúc đẩy động lực tự chủ, qua đó khuyến khích sự chủ động và trách nhiệm trong công việc.
Mô hình Nhu cầu - Nguồn lực công việc (Bakker và cộng sự, 2023) giải thích nguồn lực công việc, bao gồm: sự hỗ trợ của lãnh đạo, cơ hội phát triển, quyền tự chủ và điều kiện làm việc, có khả năng thúc đẩy sự gắn kết, đồng thời giúp người lao động ứng phó với áp lực công việc. Trong bối cảnh đại học công lập, các nguồn lực này đặc biệt cần thiết khi viên chức hành chính phải thích ứng với đổi mới quản trị, cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Tổng quan nghiên cứu
Kuvaas (2006), thông qua nghiên cứu tại doanh nghiệp Na Uy, phát hiện mức lương cơ bản có mối quan hệ tích cực với kết quả làm việc và sự gắn kết tình cảm với tổ chức, trong đó động lực nội tại đóng vai trò trung gian một phần. Kết quả này cho thấy chính sách đãi ngộ cần được xem xét đồng thời với các yếu tố phi vật chất, thay vì chỉ tập trung vào khuyến khích tài chính. Ritz và cộng sự (2016), qua tổng quan hệ thống 323 công trình, khẳng định động lực phụng sự công là một hướng nghiên cứu quan trọng, có ý nghĩa đối với quản trị nguồn nhân lực và thiết kế chính sách nhân sự trong khu vực công.
Trong bối cảnh Việt Nam, các nghiên cứu của Phạm Thị Kim Ngân (2023) và Võ Quốc Bảo (2024) tập trung vào các yếu tố như: thu nhập, môi trường làm việc, lãnh đạo, đào tạo, ghi nhận và ổn định nghề nghiệp. Tuy nhiên, thông tin thư mục và kết quả chi tiết của 2 nghiên cứu này cần được kiểm chứng trước khi sử dụng làm bằng chứng thực nghiệm.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các văn bản, báo cáo của Trường Đại học Đồng Tháp và các nghiên cứu liên quan đến động lực làm việc; đồng thời thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua khảo sát toàn bộ viên chức hành chính thuộc phạm vi nghiên cứu. Bảng hỏi sử dụng thang Likert 5 mức để đánh giá các yếu tố liên quan đến động lực làm việc.
Tổng số phiếu phát ra là 114 phiếu, thu về 111 phiếu, đạt tỷ lệ phản hồi 97,37%. Sau quá trình sàng lọc và loại bỏ 3 phiếu không hợp lệ do thiếu thông tin hoặc trả lời không đúng hướng dẫn, nghiên cứu đã xử lý 108 phiếu hợp lệ bằng phần mềm SPSS thông qua phân tích thống kê mô tả (giá trị trung bình và độ lệch chuẩn) nhằm phác họa bức tranh thực trạng một cách khách quan và chính xác nhất.
KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÁC YẾU TỐ TẠO ĐỘNG LỰC LÀM VIỆC
Dựa trên cơ sở lý thuyết về nhu cầu, nguồn lực công việc và các chiều cạnh tạo động lực, kết quả phân tích thống kê mô tả từ 108 phiếu khảo sát hợp lệ cho thấy nhìn chung các nhóm yếu tố tạo động lực đều được đội ngũ viên chức hành chính tại Trường Đại học Đồng Tháp đánh giá ở mức Cao (với giá trị trung bình dao động từ 3,84-4,23 trên thang điểm 5). Tuy nhiên, kết quả phân tích chi tiết cũng chỉ ra sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm yếu tố, phản ánh đúng những điểm tựa tinh thần cũng như những “nút thắt” trong thực tiễn công tác tại đơn vị (Bảng).
Bảng: Kết quả khảo sát các yếu tố tạo động lực làm việc của viên chức hành chính tại Trường Đại học Đồng Tháp
|
Nội dung khảo sát |
Giá trị trung bình |
Độ lệch chuẩn |
Mức đánh giá |
|---|---|---|---|
|
Thu nhập và chế độ đãi ngộ |
3,84 |
0,79 |
Cao
|
|
Môi trường và điều kiện làm việc |
4,14 |
0,76 |
Cao |
|
Ổn định nghề nghiệp |
4,23 |
0,72 |
Cao |
|
Đào tạo và phát triển |
4,06 |
0,76 |
Cao |
|
Ghi nhận và công bằng |
4,06 |
0,77 |
Cao |
|
Lãnh đạo |
4,12 |
0,75 |
Cao |
Nguồn: Phân tích kết quả khảo sát từ SPSS
Phân tích chi tiết từng nhóm yếu tố dưới lăng kính thực tiễn:
Về thu nhập và chế độ đãi ngộ
Yếu tố này được đánh giá ở mức cao, với giá trị trung bình 3,84 và độ lệch chuẩn 0,79. Trong đó, Chế độ phúc lợi được đánh giá cao nhất (4,05), cho thấy viên chức tương đối hài lòng với các chính sách phúc lợi của Nhà trường. Ngược lại, mức độ phù hợp giữa Tiền lương và công việc có giá trị thấp nhất (3,59), đồng thời khả năng tạo động lực từ thu nhập cũng chưa cao (3,68). Kết quả cho thấy các chế độ đãi ngộ được thực hiện tương đối tốt, nhưng tiền lương và thu nhập vẫn là nội dung cần được cải thiện để tăng động lực làm việc.
Về môi trường và điều kiện làm việc
Yếu tố này được đánh giá ở mức cao, với giá trị trung bình 4,14 và độ lệch chuẩn 0,76. Trong đó, Môi trường làm việc sạch sẽ, an toàn được đánh giá cao nhất (4,41), cho thấy Nhà trường đã tạo được điều kiện làm việc tương đối thuận lợi cho viên chức. Ngược lại, Hiệu quả hỗ trợ của hệ thống công nghệ thông tin có mức đánh giá thấp nhất (3,95),
cho thấy hạ tầng số và các nền tảng tác nghiệp hành chính vẫn là điểm cần tập trung đầu tư để giảm bớt gánh nặng thủ tục cho viên chức.
Về ổn định nghề nghiệp
Đây là yếu tố được đánh giá cao nhất trong toàn bộ mô hình khảo sát, với giá trị trung bình 4,23 và độ lệch chuẩn 0,72. Trong đó, Mong muốn gắn bó lâu dài với Trường được đánh giá cao nhất (4,36), phản ánh mức độ gắn kết tích cực của viên chức hành chính. Tiêu chí về tính ổn định của công việc có mức thấp nhất (4,14) nhưng vẫn ở mức cao. Kết quả cho thấy sự ổn định nghề nghiệp là lợi thế quan trọng trong duy trì động lực và sự gắn bó, đồng thời Nhà trường cần tiếp tục mở rộng cơ hội đào tạo và phát triển nghề nghiệp cho viên chức.
Về đào tạo phát triển
Với giá trị trung bình 4,06 và độ lệch chuẩn 0,76, yếu tố này cũng được đánh giá cao, trong đó, việc Nhà trường tạo điều kiện học tập nâng cao trình độ được đánh giá cao nhất (4,18), cho thấy viên chức ghi nhận tích cực các cơ hội đào tạo và phát triển. Ngược lại, Tần suất tham gia các khóa bồi dưỡng có mức thấp nhất (3,82). Kết quả cho thấy hoạt động đào tạo đã hỗ trợ tích cực cho công việc, nhưng cơ hội tiếp cận còn chưa đồng đều giữa các bộ phận.
Về ghi nhận và công bằng
Nhìn chung, Sự công bằng trong đối xử được đánh giá cao nhất (4,23), cho thấy viên chức có nhận thức tích cực về môi trường làm việc và quản lý của Nhà trường. Tuy nhiên, tiêu chí Ghi nhận kết quả công việc kịp thời có mức thấp nhất (3,95), cho thấy công tác ghi nhận và bảo đảm công bằng được thực hiện khá tốt, nhưng tính kịp thời của việc ghi nhận thành tích còn hạn chế.
Về lãnh đạo
Yếu tố này được đánh giá ở mức cao, với giá trị trung bình 4,12 và độ lệch chuẩn 0,75. Trong đó, Sự công bằng của lãnh đạo được đánh giá cao nhất (4,23), cho thấy viên chức ghi nhận tích cực cách thức phân công, hỗ trợ và ứng xử của lãnh đạo. Mặc dù vậy, Khả năng tạo động lực từ phong cách lãnh đạo chỉ đạt 3,95. Kết quả cho thấy vai trò lãnh đạo được đánh giá tích cực nhưng khả năng truyền cảm hứng và thúc đẩy động lực vẫn cần được tăng cường, thông qua ghi nhận, khuyến khích sáng tạo và hỗ trợ viên chức trong công việc.
ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
Từ kết quả nghiên cứu, một số giải pháp nâng cao động lực làm việc của viên chức hành chính tại Trường Đại học Đồng Tháp được đề xuất như sau:
Thứ nhất, hoàn thiện chính sách thu nhập và phúc lợi. Nhà trường cần rà soát cơ chế chi thu nhập tăng thêm theo hướng công bằng, minh bạch và gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ; đồng thời đa dạng hóa phúc lợi và hình thức khuyến khích nhằm tăng tác động của thu nhập đến động lực làm việc.
Thứ hai, cải thiện môi trường làm việc và thúc đẩy chuyển đổi số. Tiếp tục nâng cấp trang thiết bị, hạ tầng công nghệ; số hóa quy trình hành chính, tăng kết nối và chia sẻ dữ liệu, đồng thời xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, thân thiện và phối hợp hiệu quả giữa các đơn vị.
Thứ ba, xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp. Cần xác định rõ cơ hội phát triển theo từng vị trí việc làm, thực hiện quy hoạch, bố trí và bổ nhiệm dựa trên năng lực và kết quả công việc, qua đó củng cố sự ổn định và gắn bó lâu dài của viên chức.
Thứ tư, đổi mới đào tạo và bồi dưỡng. Hoạt động đào tạo cần xuất phát từ nhu cầu của từng vị trí việc làm, chú trọng kỹ năng quản trị, chuyển đổi số, dữ liệu và công nghệ; đồng thời tăng cường đánh giá khả năng vận dụng kiến thức sau đào tạo.
Thứ năm, hoàn thiện cơ chế đánh giá, ghi nhận và khen thưởng. Xây dựng tiêu chí đánh giá theo kết quả đầu ra, bảo đảm khách quan và minh bạch; gắn kết quả đánh giá với thu nhập, khen thưởng và cơ hội phát triển, đồng thời ghi nhận kịp thời các thành tích và sáng kiến của viên chức.
Thứ sáu, phát huy vai trò của lãnh đạo. Lãnh đạo cần tăng cường đối thoại, lắng nghe và hỗ trợ viên chức; đẩy mạnh phân quyền, khuyến khích sự chủ động, sáng tạo và ghi nhận kịp thời những đóng góp, qua đó xây dựng môi trường làm việc dân chủ và tích cực.
Tài liệu tham khảo:
1. Adams, J. S. (1963). Towards an understanding of inequity. The journal of abnormal and social psychology, 67(5), 422.
2. Bakker, A. B., Demerouti, E., & Sanz-Vergel, A. (2023). Job demands–resources theory: Ten years later. Annual review of organizational psychology and organizational behavior, 10(1), 25-53.
3. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The“ what” and“ why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological inquiry, 11(4), 227-268.
4. Gagné, M., & Deci, E. L. (2005). Self-determination theory and work motivation. Journal of Organizational Behavior, 26(4), 331-362.
5. Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. B. (1959). The motivation to work. John Wiley & Sons.
6. Kanfer, R., Frese, M., & Johnson, R. E. (2017). Motivation related to work: A century of progress. Journal of applied psychology, 102(3), 338.
7. Kuvaas, B. (2006). Work performance, affective commitment, and work motivation: The roles of pay administration and pay level. Journal of Organizational Behavior, 27(3), 365-385.
8. Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological review, 50(4), 370.
9. Phạm Thị Kim Ngân (2023). Các yếu tố tác động đến động lực làm việc của viên chức hành chính tại các trường đại học địa phương. Tạp chí Kinh tế và Quản lý công.
10. Ritz, A., Brewer, G. A., & Neumann, O. (2016). Public service motivation: A systematic literature review and outlook. Public Administration Review, 76(3), 414-426.
11. Võ Quốc Bảo (2024). Động lực làm việc của viên chức hành chính trong các trường đại học công lập khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Tạp chí Khoa học Xã hội.
| Ngày nhận bài: 9/9/2026; Ngày hoàn thiện biên tập: 27/10/2026; Ngày duyệt đăng: 15/11/2026 |
Các tin khác
Tăng trưởng dựa vào hạ tầng: Lý luận, thực tiễn và hàm ý chính sách cho Việt Nam
Sự tham gia của cộng đồng và phát triển du lịch tái sinh tại Việt Nam: Kết quả phân tích trắc lượng thư mục
Ảnh hưởng của giá trị thương hiệu, niềm tin thương hiệu đến ý định sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh tại Bệnh viện Đại học Phenikaa
Tác động của chất lượng dịch vụ đến lòng trung thành của khách hàng tại Công ty TNHH Xây dựng và Sản xuất kết cấu thép Hợp Phát: Vai trò trung gian của sự hài lòng
Tác động của hóa đơn điện tử đến công tác kế toán và quản lý thuế tại Việt Nam
Lựa chọn ngành đào tạo đại học trong mối quan hệ với kỳ vọng thị trường lao động và chuyển đổi số: Nghiên cứu tại tỉnh Nghệ An
Khung khái niệm đa chiều về phát triển thanh toán điện tử của ngân hàng thương mại
Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận xe điện và sử dụng các dịch vụ số trong hệ sinh thái xe điện của người tiêu dùng tại Hà Nội
Năng lực kế toán quản trị số trong ngành khách sạn Việt Nam: Vai trò đối với quá trình ra quyết định quản trị