Quản trị nhân sự xanh tại các doanh nghiệp trong khu công nghiệp sinh thái trên địa bàn Hải Phòng
ThS. Nguyễn Hoàng Hiệp
Trường THCS và THPT FPT
Email: Hiepnh39@fe.edu.vn
Tóm tắt
Nghiên cứu nhằm làm rõ thực trạng triển khai quản trị nhân sự xanh (GHRM) của các doanh nghiệp tại các khu công nghiệp sinh thái ở Hải Phòng trong bối cảnh Thành phố hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và bền vững. Thông qua phương pháp nghiên cứu định tính, phân tích dữ liệu thứ cấp theo Khung Năng lực - Động lực - Cơ hội (AMO), kết hợp quan sát thực tiễn, tác giả phân tích các mắt xích từ tuyển dụng, đào tạo đến đãi ngộ xanh. Kết quả chỉ ra rằng, dù đã có sự nhận thức bước đầu, việc thực thi GHRM vẫn còn rời rạc, chưa kết nối chặt chẽ với chiến lược ESG của doanh nghiệp. Từ đó, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp để tối ưu hóa nguồn lực con người nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường khắt khe của thành phố cảng trong thời kỳ mới.
Từ khoá: Quản trị nhân sự xanh, GHRM, khu công nghiệp sinh thái, Hải Phòng, phát triển bền vững
Abstract
This study aims to clarify the current state of green human resource management (GHRM) implementation among enterprises in Hai Phong's eco-industrial parks, in the context of the city's pursuit of green and sustainable growth. Using a qualitative research approach, the study analyzes secondary data informed by the Ability-Motivation-Opportunity (AMO) framework, combined with practical observations, to examine the relationships among green recruitment, training, and compensation. The findings indicate that, although initial awareness has been established, GHRM implementation remains fragmented and is not yet closely integrated with corporate ESG strategies. Accordingly, the study proposes four groups of solutions to optimize human resources and meet the increasingly stringent environmental standards of the port city in the new era.
Keywords: Green human resource management, GHRM, eco-industrial parks, Hai Phong, sustainable development
ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, Chính phủ Việt Nam đã đưa ra cam kết mạnh mẽ về mục tiêu Net-Zero vào năm 2050, đi kèm với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 (Thủ tướng Chính phủ, 2021). Là một trong những đầu tàu kinh tế phía Bắc, TP. Hải Phòng đã sớm khẳng định vai trò tiên phong khi chủ động chuyển đổi các khu công nghiệp (KCN) truyền thống như Đình Vũ, Nam Cầu Kiền sang mô hình KCN sinh thái bền vững (Nguyễn Thị Quỳnh Nga, 2026). Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng (2026) đã ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TU về chuyển đổi xanh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050, gắn với cam kết Net-Zero của quốc gia.
Tuy nhiên thực tiễn chuyển đổi cho thấy, công nghệ xanh hay hạ tầng hiện đại chỉ đóng vai trò là “phần cứng”. Để hệ thống đó vận hành hiệu quả và đạt được các mục tiêu môi trường, doanh nghiệp cần một “phần mềm” tương xứng là con người và những phương thức quản trị mới. Hiện nay, một thách thức lớn đang đặt ra cho các doanh nghiệp tại Hải Phòng là sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân sự có kỹ năng xanh cũng như một khung quản trị nhân sự tương ứng để thúc đẩy hành vi bền vững của người lao động. Trên phạm vi cả nước, việc làm xanh mới chiếm khoảng 3,6% tổng việc làm, trong khi hơn 40% việc làm có tiềm năng được xanh hóa (World Bank, 2023). Các nghiên cứu về quản trị nhân sự xanh tại Việt Nam chủ yếu kiểm định tác động ở cấp doanh nghiệp trong từng ngành (Phan Thị Thanh Hoa, 2023) hoặc đề xuất tiêu chí đo lường chung (Đặng Thị Hương, 2023). Trong khi đó, nghiên cứu về chuyển đổi xanh tại các KCN Hải Phòng chủ yếu đánh giá hạ tầng, cộng sinh công nghiệp và chính sách, chưa đi sâu vào quản trị nhân sự (Nguyễn Thị Quỳnh Nga, 2026). Nghiên cứu này tập trung phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp quản trị nhân sự xanh nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Hải Phòng phát triển, thích ứng với những yêu cầu đặt ra trong kỷ nguyên mới.
CƠ SỞ LÝ LUẬN
Quản trị nhân sự xanh (Green Human Resource Management - GHRM) là việc vận dụng các hoạt động quản trị nhân sự để hỗ trợ mục tiêu quản lý môi trường của tổ chức (Renwick và cộng sự, 2013). Trong bối cảnh phát triển bền vững trở thành yêu cầu cấp thiết, GHRM không còn chỉ được hiểu theo nghĩa hẹp là các biện pháp tiết kiệm tài nguyên mang tính hình thức tại nơi làm việc, mà đã phát triển thành một triết lý quản trị chiến lược nhằm kiến tạo văn hóa tổ chức bền vững (Ren và cộng sự, 2018). Theo quan điểm quản trị hiện đại, GHRM đóng vai trò là cầu nối quan trọng giúp chuyển hóa các mục tiêu môi trường của doanh nghiệp thành những hành động thực tiễn và chuẩn mực hành vi của mỗi cá nhân trong tổ chức (Dumont và cộng sự, 2017). Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp vận hành tại các thành phố cảng công nghiệp, việc triển khai hệ thống GHRM bài bản không chỉ giúp tối ưu hóa hiệu suất sử dụng nguồn lực mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội thông qua việc nâng cao uy tín thương hiệu và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Lợi thế này gắn với vốn trí tuệ xanh của doanh nghiệp, gồm vốn con người, vốn cấu trúc và vốn quan hệ xanh (Yong và cộng sự, 2019).
Tang và cộng sự (2018) xác định GHRM gồm 5 thực hành: tuyển dụng và lựa chọn xanh, đào tạo xanh, quản lý hiệu suất xanh, lương thưởng xanh và sự tham gia xanh của người lao động. Tại Việt Nam, Đặng Thị Hương (2023) đề xuất bộ tiêu chí đo lường cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, bổ sung thêm thiết kế công việc xanh và quản lý lao động xanh. Tính toàn diện của một hệ thống GHRM được thể hiện qua sự gắn kết chặt chẽ giữa các thành tố cốt lõi, bắt đầu từ quy trình tuyển dụng xanh nhằm thu hút những nhân tài có nhận thức và tư duy tương đồng với giá trị bền vững của tổ chức. Đào tạo xanh trang bị cho người lao động những kỹ năng vận hành sạch và khả năng ứng dụng tư duy kinh tế tuần hoàn vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, để các giá trị xanh thực sự thấm sâu vào văn hóa doanh nghiệp, tổ chức cần thiết lập được các cơ chế đánh giá và đãi ngộ xanh một cách minh bạch và hiệu quả. Việc tích hợp các chỉ số bảo vệ môi trường vào hệ thống đo lường hiệu suất làm việc, kết hợp với các hình thức khen thưởng tương ứng, sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ thúc đẩy nhân viên không ngừng đổi mới và đóng góp vào lộ trình tăng trưởng xanh của doanh nghiệp cũng như của địa phương (Renwick và cộng sự, 2013).
Hiện nay, GHRM không còn tồn tại biệt lập, mà trở thành một phần không thể tách rời của Khung quản trị ESG (Environmental - Social - Governance). Về phương diện môi trường (E), GHRM hiện thực hóa các cam kết giảm phát thải thông qua việc chuẩn hóa hành vi xanh của đội ngũ nhân sự (Dumont và cộng sự, 2017). Tuy nhiên, giá trị của GHRM còn lan tỏa mạnh mẽ sang trụ cột xã hội (S) bằng cách cải thiện sự gắn kết và lòng tự hào của người lao động khi họ được làm việc trong một môi trường có trách nhiệm. Một hệ thống GHRM minh bạch cũng góp phần củng cố năng lực quản trị doanh nghiệp (G) thông qua việc chuẩn hóa các quy trình tuyển dụng, đánh giá dựa trên các tiêu chí bền vững thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn. Sự tương tác đa chiều này giúp doanh nghiệp tại Hải Phòng không chỉ đáp ứng các yêu cầu pháp lý về môi trường, mà còn xây dựng được một hệ sinh thái quản trị bền vững, tạo niềm tin với các nhà đầu tư quốc tế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ở cấp KCN, Nghị định số 35/2022/NĐ-CP xác định KCN sinh thái là KCN có doanh nghiệp tham gia sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và cộng sinh công nghiệp (Chính phủ, 2022). Khung quốc tế về KCN sinh thái cũng đánh giá đồng thời 4 nhóm: quản lý khu, môi trường, xã hội và kinh tế (United Nations Industrial Development Organization [UNIDO] và cộng sự, 2021). Như vậy, yêu cầu của KCN sinh thái chỉ thành hiện thực khi được chuyển thành hành vi hằng ngày của người lao động, và GHRM là công cụ để làm việc đó.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ KHUNG PHÂN TÍCH
Khung phân tích
Nghiên M mô hình Năng lực - Động lực - Cơ hội (Ability - Motivation - Opportunity, AMO) làm khung phân tích. Theo mô hình này, kết quả làm việc của người lao động phụ thuộc đồng thời vào năng lực, động lực và cơ hội tham gia (Appelbaum và cộng sự, 2000). Renwick và cộng sự (2013) đã vận dụng Mô hình AMO để phân loại các thực hành GHRM. Trên cơ sở đó, tác giả xếp 5 thực hành GHRM của Tang và cộng sự (2018) vào 3 thành phần A, M, O (Bảng 1). Hiệu quả xanh của tổ chức được biểu diễn như sau:
Pgreen = f(A, M, O)
Trong đó: Pgreen là hiệu quả xanh, thể hiện qua hành vi xanh của người lao động và kết quả môi trường của doanh nghiệp (Dumont và cộng sự, 2017; Phan Thị Thanh Hoa, 2023); A, M, O lần lượt là năng lực, động lực và cơ hội tham gia của người lao động.
Bảng 1: Khung phân tích quản trị nhân sự xanh theo mô hình AMO
|
Thành phần |
Thực hành GHRM |
Nội dung phân tích tại Hải Phòng |
|---|---|---|
|
Năng lực (A) |
Tuyển dụng xanh; đào tạo xanh |
Tiêu chí môi trường trong tuyển dụng; nội dung và chiều sâu đào tạo kỹ năng xanh |
|
Động lực (M) |
Quản lý hiệu suất xanh; lương thưởng xanh |
Chỉ số KPI xanh; cơ chế khen thưởng gắn với kết quả môi trường |
|
Cơ hội (O) |
Sự tham gia xanh |
Kênh để người lao động đề xuất sáng kiến xanh; vai trò của Công đoàn |
Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu
Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính, dựa trên phân tích dữ liệu thứ cấp. Dữ liệu gồm 3 nhóm. Nhóm thứ nhất là các văn bản chính sách về tăng trưởng xanh và KCN sinh thái (Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng, 2026; Chính phủ, 2022; Thủ tướng Chính phủ, 2021). Nhóm thứ hai là các báo cáo khảo sát quy mô lớn, gồm Báo cáo PCI và PGI 2024 tổng hợp phản hồi của hơn 10.000 doanh nghiệp (Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam [VCCI], 2025), hai khảo sát ESG của PwC Việt Nam với 234 doanh nghiệp năm 2022 (PwC Việt Nam & Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam [VIOD], 2022) và 174 doanh nghiệp năm 2025 (PwC Việt Nam, 2025), cùng báo cáo việc làm xanh tại Việt Nam của World Bank (2023). Nhóm thứ ba là các nghiên cứu đã công bố về GHRM tại Việt Nam và về KCN tại Hải Phòng.
Dữ liệu được sắp xếp theo 3 thành phần A, M, O (Bảng 1), sau đó so sánh giữa nhóm doanh nghiệp FDI và nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước. Các nhận định về thực hành nhân sự tại doanh nghiệp được rút ra từ quan sát thực tiễn của tác giả và được đối chiếu với dữ liệu thứ cấp. Do chưa có khảo sát sơ cấp, kết quả mang tính khám phá. Ở những nội dung chưa có số liệu riêng của Hải Phòng, nghiên cứu dùng số liệu cấp quốc gia để tham chiếu.
THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI QUẢN TRỊ NHÂN SỰ XANH TẠI HẢI PHÒNG
Nhận thức và sự sẵn sàng về văn hóa tổ chức xanh
Theo Báo cáo PCI 2024, Hải Phòng lần đầu dẫn đầu cả nước về Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh với 74,84 điểm, đồng thời đứng đầu Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI) với 29 điểm nhờ kết quả đồng đều ở cả 4 chỉ số thành phần (VCCI, 2025). Sự chuyển dịch này trước hết được thúc đẩy bởi sự đồng thuận và cam kết cao từ ban lãnh đạo các doanh nghiệp vận hành trong các KCN sinh thái tiêu biểu như Nam Cầu Kiền và DEEP C. Năm 2023, điện mặt trời áp mái tại DEEP C đạt 3.370 MWh, giúp giảm gần 2.433 tấn CO2; Nam Cầu Kiền đã hình thành 3 chuỗi cộng sinh công nghiệp (Nguyễn Thị Quỳnh Nga, 2026). Tại đây, một nền tảng văn hóa tổ chức gắn liền với trách nhiệm môi trường đã bước đầu được xác lập. Ở cấp quốc gia, khối FDI cũng đi trước với 57% doanh nghiệp đã đưa ra cam kết ESG rõ ràng, chủ yếu do phải tuân thủ chính sách của công ty mẹ (PwC Việt Nam & VIOD, 2022).
Tuy nhiên, thực tế triển khai trên bình diện rộng vẫn bộc lộ những rào cản nhận thức đáng kể, đặc biệt là ở khối doanh nghiệp trong nước. Trong số doanh nghiệp chưa có cam kết ESG, 60% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, với nguyên nhân chính là thiếu kiến thức (PwC Việt Nam & VIOD, 2022). Qua quan sát của tác giả, nhiều đơn vị vẫn đang hiểu nhầm khái niệm “xanh hóa” chỉ dừng lại ở các biện pháp kỹ thuật đơn thuần như tiết kiệm điện năng hoặc nguồn nước, thay vì nhìn nhận đây là một chiến lược quản trị nhân sự tổng thể và mang tính hệ thống. Bên cạnh đó, sự sẵn sàng của lực lượng lao động trực tiếp vẫn chưa đạt mức tương xứng với kỳ vọng của các nhà quản lý do chịu áp lực lớn từ các định mức năng suất truyền thống, từ đó tạo nên khoảng cách giữa mục tiêu chiến lược xanh của doanh nghiệp và hành vi thực tế của người lao động tại hiện trường sản xuất.
Thực thi các hoạt động GHRM cụ thể theo mô hình AMO
Việc thực thi các hoạt động GHRM tại Hải Phòng khi soi chiếu qua Khung AMO đã bộc lộ những đặc điểm chuyển đổi rõ nét gắn liền với đặc thù công nghiệp của Thành phố.
Trước hết, xét về khía cạnh nâng cao năng lực (Ability), qua quan sát của tác giả, các doanh nghiệp đầu tàu tại địa bàn như VinFast và LG đã tiên phong hiện thực hóa quy trình tuyển dụng xanh thông qua việc chuyển phần lớn khâu tiếp nhận hồ sơ sang hệ thống tuyển dụng điện tử (E-recruitment) - một bước đi chiến lược nhằm giảm thiểu tối đa việc sử dụng hồ sơ giấy truyền thống. Điểm mới trong công tác này là sự xuất hiện của các tiêu chí về “nhận thức môi trường” ngay trong bản mô tả công việc đối với các vị trí kỹ sư và quản lý cấp trung, phản ánh sự thay đổi trong tư duy chọn lọc nhân tài gắn với mục tiêu bền vững. Tuy nhiên, trong hoạt động đào tạo xanh, dù các buổi họp đầu giờ về sinh thái đã trở nên phổ biến tại các KCN sinh thái, nội dung truyền đạt vẫn đang dừng lại ở mức độ cơ bản về an toàn lao động và xử lý chất thải. Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp vẫn đang thiếu hụt những chương trình đào tạo chuyên sâu về kỹ năng “tư duy tuần hoàn”, dẫn đến việc chưa khai thác hết tiềm năng của đội ngũ nhân viên trong việc tối ưu hóa tài nguyên. Khảo sát của PwC Việt Nam (2025) cũng cho thấy doanh nghiệp còn thiếu chuyên môn sâu về môi trường và xã hội để triển khai ESG. Kỹ năng “tư duy tuần hoàn” không chỉ dừng lại ở nhận thức về rác thải, mà bao quát các năng lực chuyên môn cao như: khả năng phân tích vòng đời sản phẩm (LCA) để xác định các tác động môi trường từ khâu nguyên liệu đến khi tiêu hủy; kỹ năng thiết kế sinh thái nhằm tối ưu hóa khả năng tái chế của sản phẩm; và năng lực quản lý dòng vật chất trong hệ sinh thái công nghiệp sinh thái. Đối với đội ngũ quản lý, kỹ năng xanh còn bao hàm khả năng dự báo rủi ro môi trường và quản trị chuỗi cung ứng bền vững. Việc định danh rõ ràng các kỹ năng này là tiền đề quan trọng để các cơ sở đào tạo tại địa phương như Đại học Hải Phòng hay Đại học Hàng hải Việt Nam có thể xây dựng lộ trình đào tạo phù hợp, sát với nhu cầu thực tế của thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh song hành.
Bên cạnh đó, khi xem xét khía cạnh tạo động lực và cơ hội, hệ thống đánh giá và đãi ngộ xanh hiện đang được nhận định là mắt xích yếu nhất trong toàn bộ quy trình. Muốn đặt chỉ số KPI xanh, doanh nghiệp cần dữ liệu môi trường đo được, nhưng trên cả nước chỉ 10% doanh nghiệp có năng lực dữ liệu ESG ở mức dẫn đầu, 43% còn tụt hậu (PwC Việt Nam, 2025). Ở cấp KCN, Hải Phòng còn thiếu hệ thống dữ liệu ESG và phát thải được chuẩn hóa (Nguyễn Thị Quỳnh Nga, 2026). Theo ghi nhận của tác giả, KPI xanh gắn với cơ chế thưởng phạt cụ thể hiện mới có chủ yếu ở khối doanh nghiệp FDI. Phần lớn các đơn vị còn lại vẫn duy trì quan điểm cũ khi coi việc tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường là “trách nhiệm mặc định” của người lao động trong quá trình sản xuất, thay vì công nhận và tôn vinh đó như một thành tích xứng đáng để khích lệ. Điều này tạo ra một rào cản vô hình trong việc thúc đẩy sự cam kết tự nguyện và ngăn cản tinh thần đổi mới xanh lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng lao động tại các KCN của Thành phố.
Sự phân hóa trong việc thực hiện GHRM giữa các nhóm doanh nghiệp
Việc thực thi các chính sách quản trị nhân sự xanh tại Hải Phòng hiện nay đang bộc lộ sự phân hóa, tạo thành 2 thái cực rõ rệt trong bức tranh kinh tế chung của Thành phố. Nhóm dẫn dắt, chủ yếu bao gồm các doanh nghiệp FDI và các tập đoàn kinh tế lớn, đã thiết lập được một hệ thống quản trị nhân sự xanh bài bản, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn toàn cầu như ISO 14001 hay SA8000. Đối với nhóm này, việc áp dụng các thực tiễn nhân sự xanh không chỉ đơn thuần là tuân thủ quy định pháp luật mà còn được sử dụng như một công cụ chiến lược để xây dựng hình ảnh thương hiệu nhà tuyển dụng, từ đó thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao thuộc thế hệ Gen Z. Theo khảo sát toàn cầu của Deloitte (2024), 72% người thuộc Gen Z coi chính sách và thành tích môi trường là yếu tố quan trọng khi chọn nhà tuyển dụng.
Trái ngược với sự bài bản của nhóm dẫn dắt, các doanh nghiệp thuộc nhóm thích nghi, vốn chủ yếu là các đơn vị phụ trợ nhỏ và vừa tại địa phương, thường triển khai GHRM theo phương thức mang tính đối phó. Động lực chính để các doanh nghiệp này thực hiện các thay đổi về nhân sự thường xuất phát từ áp lực phải đáp ứng các tiêu chuẩn tối thiểu để có thể duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia. Ở cấp quốc gia, tuân thủ pháp luật cũng là động lực hàng đầu, được 70% doanh nghiệp nêu khi thực hành ESG (PwC Việt Nam, 2025). Do đặc thù về nguồn lực tài chính còn hạn hẹp, các đơn vị này hiện gặp rất nhiều khó khăn trong việc đầu tư mạnh mẽ vào các chương trình phúc lợi xanh hay những nền tảng công nghệ hỗ trợ quản trị nhân sự hiện đại cho người lao động (Nguyễn Thị Quỳnh Nga, 2026). Sự chênh lệch này không chỉ tạo ra rào cản trong việc đồng bộ hóa tiêu chuẩn xanh trên toàn địa bàn mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về các chính sách hỗ trợ kết nối để thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm doanh nghiệp trong thời kỳ mới.
GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY QUẢN TRỊ NHÂN SỰ XANH CHO DOANH NGHIỆP TẠI HẢI PHÒNG
Chuẩn hóa bộ chỉ số “Green KPI” gắn với hệ thống đãi ngộ
Giải pháp trọng tâm để thu hẹp khoảng cách giữa nhận thức và hành động của đội ngũ lao động tại Hải Phòng là việc xây dựng và chuẩn hóa bộ chỉ số đo lường hiệu quả xanh (Green KPI) gắn liền với hệ thống đánh giá hiệu suất cá nhân. Doanh nghiệp cần chủ động thiết lập các tiêu chí môi trường cụ thể phù hợp với đặc thù từng vị trí công việc, chẳng hạn như chỉ số tiết kiệm năng lượng tại dây chuyền sản xuất hay số lượng sáng kiến xanh được ứng dụng thực tế. Thay vì chỉ áp dụng các hình thức thưởng tiền mặt truyền thống, Thành phố có thể khuyến khích các doanh nghiệp tiên phong triển khai mô hình “Phúc lợi xanh” như trao tặng ngày nghỉ thêm, cung cấp ưu đãi sử dụng các phương tiện giao thông điện tích hợp với hệ sinh thái xe điện tại địa phương, hoặc vinh danh định kỳ các “Chiến binh xanh” trong các kỳ họp người lao động. Mục tiêu cốt lõi của giải pháp này là chuyển đổi trạng thái của nhân viên từ tuân thủ các quy định môi trường một cách thụ động sang cam kết tự nguyện và nỗ lực cống hiến vì sự phát triển bền vững của tổ chức.
Số hóa và ứng dụng AI trong quản trị kỹ năng xanh
Trong bối cảnh Hải Phòng đang đẩy mạnh chuyển đổi số, việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu nhân sự (People Analytics) trở thành công cụ đắc lực để hiện thực hóa GHRM. Các doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng (HEZA) để xây dựng bản đồ kỹ năng xanh, định nghĩa lại danh mục các năng lực cần thiết cho kỷ nguyên mới như kỹ năng quản lý chuỗi cung ứng bền vững hay vận hành hệ thống cảng tự động hóa. Công nghệ AI có thể hỗ trợ phân tích sâu hành vi của người lao động để thiết kế các chương trình đào tạo “may đo” phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của từng nhóm đối tượng, từ đội ngũ công nhân kỹ thuật đến cấp quản lý. Đồng thời, việc chuẩn hóa quy trình tuyển dụng trực tuyến 100% không hồ sơ giấy trên phạm vi toàn Thành phố sẽ góp phần trực tiếp vào việc giảm thiểu dấu chân carbon trong hoạt động quản trị.
Xây dựng “Mạng lưới hợp tác nhân sự xanh”
Để giải quyết bài toán lan tỏa các giá trị xanh từ khối FDI sang các doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc xây dựng một hệ sinh thái hợp tác nhân sự xanh là yêu cầu cấp thiết. Mô hình “Đầu tàu dẫn dắt” nên được thúc đẩy, trong đó khuyến khích các tập đoàn lớn như LG, VinFast hay Pegatron chia sẻ và chuyển giao các quy trình GHRM chuẩn quốc tế cho các nhà cung cấp phụ trợ nội địa thông qua các chương trình đào tạo liên kết. Cùng với đó, sự kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp đóng vai trò then chốt; các cơ sở đào tạo lớn như Trường Đại học Hàng hải Việt Nam và Đại học Hải Phòng cần tích hợp các module về quản trị xanh và kinh tế tuần hoàn vào chương trình giảng dạy chính thức để chuẩn bị nguồn cung nhân lực sẵn có. Thành phố cần ban hành các cơ chế ưu đãi cụ thể về thuế hoặc phí thuê đất tại các KCN dành riêng cho những doanh nghiệp chứng minh được hệ thống GHRM hiệu quả thông qua các chứng chỉ uy tín như ISO 14001 hoặc báo cáo ESG minh bạch, trên nền chính sách hỗ trợ KCN sinh thái đã có tại Nghị định số 35/2022/NĐ-CP (Chính phủ, 2022).
Vai trò của Công đoàn và cơ chế phối hợp đa bên
Để các giải pháp GHRM thực sự đi vào đời sống sản xuất, vai trò của tổ chức Công đoàn trong doanh nghiệp là một yếu tố then chốt nhưng thường bị bỏ ngỏ. Công đoàn không chỉ đóng vai trò bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động trong quá trình chuyển đổi quy trình công nghệ xanh, mà còn là kênh truyền thông hiệu quả nhất để lan tỏa tinh thần “đại sứ xanh”. Cụ thể, Công đoàn có thể phối hợp với bộ phận nhân sự để tổ chức các phong trào thi đua “sáng kiến xanh”, từ đó thúc đẩy nỗ lực tự nguyện từ phía người lao động thay vì chỉ áp đặt các chỉ số KPI từ trên xuống. Đồng thời, một cơ chế phối hợp đa bên giữa HEZA, Hiệp hội doanh nghiệp và tổ chức đại diện người lao động sẽ tạo ra một mạng lưới giám sát và hỗ trợ lẫn nhau trong việc thực thi các tiêu chuẩn GHRM. Sự tham gia của Công đoàn đảm bảo rằng lộ trình “xanh hóa” nhân sự tại Hải Phòng được thực hiện trên nguyên tắc công bằng, bền vững và gắn liền với lợi ích thiết thực của người lao động tại địa phương.
KẾT LUẬN
Nghiên cứu về GHRM tại các doanh nghiệp trong KCN sinh thái trên địa bàn TP. Hải Phòng đã khẳng định rằng đây không còn là một xu hướng nhất thời mà là thành tố cốt lõi trong chiến lược phát triển bền vững của tổ chức. Trong bối cảnh Hải Phòng đang nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố cảng xanh đẳng cấp quốc tế, vai trò của yếu tố con người và các phương thức quản trị nhân văn, bền vững ngày càng trở nên cấp thiết.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù nền tảng chính sách và nhận thức từ các doanh nghiệp đầu tàu đã đạt được những bước tiến đáng kể, đặc biệt là sự dẫn đầu về chỉ số xanh PGI, nhưng sự lan tỏa giá trị xanh vẫn chưa đồng đều trong toàn hệ sinh thái công nghiệp của Thành phố. Khoảng cách về năng lực quản trị giữa khối doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước chính là điểm nghẽn cần được tháo gỡ thông qua các cơ chế hợp tác và hỗ trợ đồng bộ. Việc thiếu hụt các chỉ số đánh giá Green KPI và lộ trình đào tạo kỹ năng chuyên sâu đã chỉ ra rằng, để chuyển đổi xanh thành công, doanh nghiệp không thể chỉ đầu tư vào công nghệ mà phải bắt đầu từ việc thay đổi tư duy và hành vi của người lao động. Các giải pháp về số hóa quản trị, ứng dụng AI và xây dựng mạng lưới liên kết giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp được đề xuất trong nghiên cứu này kỳ vọng sẽ tạo ra một lộ trình thực thi khả thi, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực con người trong thời kỳ mới. Hạn chế của nghiên cứu là chưa có dữ liệu khảo sát sơ cấp tại các doanh nghiệp trong KCN sinh thái. Nghiên cứu tiếp theo cần khảo sát người lao động và nhà quản lý để kiểm định khung AMO đã đề xuất.
Tóm lại, quản trị nhân sự xanh tại Hải Phòng cần được nhìn nhận như một khoản đầu tư chiến lược cho dài hạn thay vì là một khoản chi phí tuân thủ. Khi mỗi người lao động tại các KCN thực sự trở thành một “đại sứ xanh”, họ không chỉ đóng góp vào lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mà còn góp phần xây dựng một Hải Phòng bền vững, thịnh vượng và thân thiện với môi trường. Đây chính là nền tảng vững chắc để thành phố cảng tự tin hội nhập và khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu trước những thách thức của biến đổi khí hậu và yêu cầu khắt khe của kinh tế tuần hoàn.
Tài liệu tham khảo:
1. Appelbaum, E., Bailey, T., Berg, P., & Kalleberg, A. L. (2000). Manufacturing advantage: Why high-performance work systems pay off. Cornell University Press.
2. Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng. (2026). Nghị quyết số 08-NQ/TU ngày 29/01/2026 về chuyển đổi xanh thành phố Hải Phòng giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
3. Chính phủ. (2022). Nghị định số 35/2022/NĐ-CP ngày 28/5/2022 quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế.
4. Deloitte. (2024). 2024 Gen Z and millennial survey: Living and working with purpose in a transforming world. Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
5. Dumont, J., Shen, J., & Deng, X. (2017). Effects of green HRM practices on employee workplace green behavior: The role of psychological green climate and employee green values. Human Resource Management, 56(4), 613-627. https://doi.org/10.1002/hrm.21792
6. Đặng Thị Hương. (2023). Quản trị nguồn nhân lực xanh: Đề xuất các tiêu chí đo lường cho doanh nghiệp Việt Nam. VNU Journal of Economics and Business, 3(3), 46-53.
7. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. (2025). PCI 2024: Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Việt Nam. Nxb. Dân Trí.
8. Nguyễn Thị Quỳnh Nga. (2026). Chuyển đổi xanh trong các khu công nghiệp tại thành phố Hải Phòng: Thực trạng, các nhân tố ảnh hưởng và hàm ý chính sách. Tạp chí Khoa học Quản lý và Công nghệ, (36), 33-38.
9. Phan Thị Thanh Hoa. (2023). Tác động của quản trị nhân lực xanh lên kết quả hoạt động môi trường của các doanh nghiệp ngành thực phẩm và đồ uống tại miền Bắc Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, (315), 84-96. https://doi.org/10.33301/JED.VI.1098
10. PwC Việt Nam. (2025). Báo cáo khảo sát tiến trình thực hành ESG năm 2025: Vượt trên yêu cầu tuân thủ - Tái định hình vai trò của ESG đối với doanh nghiệp tại Việt Nam.
11. PwC Việt Nam, & Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam. (2022). Báo cáo về mức độ sẵn sàng thực hành ESG tại Việt Nam năm 2022.
12. Ren, S., Tang, G., & Jackson, S. E. (2018). Green human resource management research in emergence: A review and future directions. Asia Pacific Journal of Management, 35(3), 769-803. https://doi.org/10.1007/s10490-017-9532-1
13. Renwick, D. W. S., Redman, T., & Maguire, S. (2013). Green human resource management: A review and research agenda. International Journal of Management Reviews, 15(1), 1-14. https://doi.org/10.1111/j.1468-2370.2011.00328.x
14. Tang, G., Chen, Y., Jiang, Y., Paillé, P., & Jia, J. (2018). Green human resource management practices: Scale development and validity. Asia Pacific Journal of Human Resources, 56(1), 31-55. https://doi.org/10.1111/1744-7941.12147
15. Thủ tướng Chính phủ. (2021). Quyết định số 1658/QĐ-TTg ngày 1/10/2021 phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050.
16. United Nations Industrial Development Organization, World Bank Group, & Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit. (2021). An international framework for eco-industrial parks (Version 2.0). World Bank. https://hdl.handle.net/10986/35110
17. World Bank. (2023). Green jobs: Upskilling and reskilling Vietnam’s workforce for a greener economy. World Bank Group.
18. Yong, J. Y., Yusliza, M. Y., Ramayah, T., & Fawehinmi, O. (2019). Nexus between green intellectual capital and green human resource management. Journal of Cleaner Production, 215, 364-374.
| Ngày nhận bài: 1/10/2026; Ngày hoàn thiện biên tập: 8/11/2026; Ngày duyệt đăng: 18/11/2026 |
Các tin khác
Tác động phi tuyến của vốn đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam: Vai trò điều tiết của vòng quay vốn và sở hữu nhà nước
Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả làm việc dựa trên cảm nhận của nhân viên tại Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3
Mô hình nghiên cứu tác động của chất lượng dịch vụ ngân hàng số đến hành vi tài chính cá nhân
Nghiên cứu khung lý thuyết về tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế đối với vận tải hành khách công cộng bằng xe bus và metro
Đề xuất mô hình nghiên cứu tác động của chuyển đổi số đến động lực làm việc của cán bộ tín dụng tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam
Hệ sinh thái khởi nghiệp đại học và khởi nghiệp sáng tạo của sinh viên: Nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Hà Nội
Hợp tác với GenAI và hành vi kiến tạo nhiệm vụ của người lao động Việt Nam: Vai trò trung gian của kiến tạo nhận thức và sự phụ thuộc vào GenAI
Tác động của việc bãi bỏ thuế khoán đến mức độ tuân thủ thuế của hộ kinh doanh tại Việt Nam
Tác động của mua trước trả sau đến hành vi mua sắm ngẫu hứng của Gen Z tại TP. Hồ Chí Minh: Vai trò điều tiết của hiểu biết tài chính