Nghiên cứu mối quan hệ giữa quản trị nhân sự xanh và danh tiếng doanh nghiệp tại hệ thống Siêu thị MM Mega Market Việt Nam
Nguyễn Viết Nhân
Học viên Cao học, Trường Đại học Tư thục Quốc tế Sài Gòn (SIU)
Email: [email protected]
TS. Trần Thanh Toàn (Tác giả liên hệ)
Trường Đại học Tư thục Quốc tế Sài Gòn (SIU)
Email: [email protected]
Tóm tắt
Trong bối cảnh phát triển bền vững, Quản trị nhân sự xanh (Green Human Resource Management - GHRM) được xem là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp gắn kết mục tiêu môi trường với quản trị nguồn nhân lực. Nghiên cứu này đánh giá tác động của các thành phần GHRM đến danh tiếng doanh nghiệp tại hệ thống Siêu thị MM Mega Market Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ 268 nhân viên và phân tích bằng SPSS 26.0 thông qua Cronbach’s Alpha, EFA, tương quan Pearson và hồi quy tuyến tính đa biến. Kết quả cho thấy 5 thành phần của GHRM đều tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến danh tiếng doanh nghiệp, với mô hình giải thích 71,4% sự biến thiên của biến phụ thuộc (R² hiệu chỉnh = 0,714), trong đó, đào tạo và phát triển xanh có ảnh hưởng mạnh nhất. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các hàm ý quản trị nhằm hoàn thiện chính sách nhân sự xanh và nâng cao danh tiếng doanh nghiệp tại MM Mega Market Việt Nam.
Từ khóa: Quản trị nhân sự xanh, danh tiếng doanh nghiệp, MM Mega Market
Abstract
In the context of sustainable development, Green Human Resource Management (GHRM) has become an important approach for integrating environmental objectives into human resource management practices. This study examines the impact of GHRM dimensions on Corporate Reputation at MM Mega Market Vietnam. Data were collected from 268 employees and analyzed using SPSS 26.0 through Cronbach’s Alpha, Exploratory Factor Analysis (EFA), Pearson correlation, and multiple linear regression. The results indicate that all five GHRM dimensions have positive and statistically significant effects on Corporate Reputation, with the model explaining 71.4% of the variance in the dependent variable (Adjusted R² = 0.714). Among these dimensions, Green Training and Development exerts the strongest influence. Based on these findings, the study proposes several managerial implications to enhance green human resource policies and strengthen corporate reputation at MM Mega Market Vietnam.
Keywords: Green Human Resource Management, Corporate Reputation, MM Mega Market.
GIỚI THIỆU
Các nghiên cứu quốc tế cho thấy Quản trị nhân sự xanh (GHRM) không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường mà còn có ảnh hưởng tích cực đến danh tiếng doanh nghiệp trong mắt các bên liên quan (Renwick và cộng sự, 2013; Tang và cộng sự, 2018). MM Mega Market Việt Nam (MMVN) thuộc Tập đoàn TCC Holdings (Thái Lan), là một trong những hệ thống siêu thị bán buôn hàng đầu tại Việt Nam với 21 trung tâm bán sỉ và siêu thị trên toàn quốc, cùng với 6 trạm thu mua và phân phối hàng hóa, 8 kho giao hàng (B2B), 2 kho giao hàng trung tâm với gần 3.600 nhân viên, 1500 nhà cung cấp và hàng trăm hộ nông dân đối tác trên toàn quốc. Trong những năm gần đây, MM Mega Market Việt Nam đã triển khai nhiều cam kết về phát triển bền vững, thể hiện qua mục tiêu Net Zero vào năm 2040 và các chương trình đào tạo, đánh giá hiệu suất, khen thưởng gắn với các sáng kiến xanh. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu học thuật nào đánh giá một cách hệ thống, định lượng mối quan hệ giữa các thực hành GHRM và danh tiếng doanh nghiệp tại hệ thống MM Mega Market Việt Nam, đây là khoảng trống nghiên cứu chính mà bài báo hướng đến.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Quản trị nhân sự xanh (GHRM) là sự tích hợp có chủ đích các mục tiêu, giá trị và thực hành bảo vệ môi trường vào hệ thống quản trị nguồn nhân lực của tổ chức (Renwick và cộng sự, 2013), bao gồm 5 thành phần phổ biến: tuyển dụng và lựa chọn xanh, đào tạo và phát triển xanh, đánh giá hiệu suất xanh, khen thưởng xanh và sự tham gia xanh của nhân viên. Danh tiếng doanh nghiệp là nhận thức tổng thể và đánh giá tích lũy của các bên liên quan về một tổ chức dựa trên hành động trong quá khứ và triển vọng tương lai so với đối thủ cạnh tranh (Fombrun, 1996).
GHRM bao gồm việc thiết kế và triển khai các chính sách, quy trình nhân sự, từ tuyển dụng, đào tạo, đánh giá hiệu suất đến khen thưởng và sự tham gia của người lao động, nhằm thúc đẩy hành vi thân thiện với môi trường và đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của tổ chức. Nói cách khác, GHRM là cầu nối giữa chiến lược môi trường và hành vi của nhân viên, giúp hình thành văn hóa tổ chức xanh và nâng cao danh tiếng doanh nghiệp.
Các thành phần chính của GHRM thường được xác định bao gồm: (1) Tuyển dụng và lựa chọn xanh; (2) Đào tạo và phát triển xanh; (3) Đánh giá hiệu suất xanh; (4) Khen thưởng xanh; và (5) Sự tham gia xanh của nhân viên. Đây cũng chính là năm thành phần được lựa chọn để xây dựng mô hình nghiên cứu của luận văn.
Danh tiếng doanh nghiệp (Corporate Reputation) là nhận thức và đánh giá tổng thể của các bên liên quan về một tổ chức, được hình thành từ các hoạt động trong quá khứ và triển vọng tương lai so với đối thủ cạnh tranh (Fombrun, 1996). Danh tiếng doanh nghiệp phản ánh mức độ tin cậy, trách nhiệm và uy tín của tổ chức, được xây dựng trên các khía cạnh như sản phẩm, hiệu quả tài chính, lãnh đạo, môi trường làm việc và trách nhiệm xã hội.
Trong nghiên cứu này, danh tiếng doanh nghiệp được đánh giá từ góc độ nhân viên, sử dụng thang đo kế thừa từ bộ công cụ Reputation Quotient (RepTrak™ Pulse) của Fombrun và cộng sự (2000). Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết Tín hiệu (Spence, 1973), Lý thuyết Các bên liên quan (Freeman, 1984) và Lý thuyết Nguồn lực Dựa trên doanh nghiệp (RBV) (Barney, 1991) để giải thích tác động của GHRM đến danh tiếng doanh nghiệp. Nhiều nghiên cứu trước (Tang và cộng sự, 2018; Yusoff và cộng sự, 2020) đã khẳng định GHRM có tác động tích cực đến danh tiếng doanh nghiệp, tuy nhiên bằng chứng thực nghiệm trong ngành bán lẻ tại Việt Nam vẫn còn hạn chế.
MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT
Trên cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu, mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 5 biến độc lập là 5 thành phần của GHRM: Tuyển dụng và lựa chọn xanh (GREC), Đào tạo và phát triển xanh (GTRD), Đánh giá hiệu suất xanh (GPMA), Khen thưởng xanh (GREW), Sự tham gia xanh của nhân viên (GINV); và một biến phụ thuộc là danh tiếng doanh nghiệp (CREP), theo phương trình hồi quy tổng quát:
CREP = β0 + β1.GREC + β2.GTRD + β3.GPMA + β4.GREW + β5.GINV + ε
Hình 1: Mô hình nghiên cứu đề xuất
|
H1: GREC Tuyển dụng và lựa chọn xanh |
→ |
CREP Danh tiếng doanh nghiệp |
|
H2: GTRD Đào tạo và phát triển xanh |
→ |
|
|
H3: GPMA Đánh giá hiệu suất xanh |
→ |
|
|
H4: GREW Khen thưởng xanh |
→ |
|
|
H5: GINV Sự tham gia xanh của nhân viên |
→ |
Nguồn: Nhóm tác giả đề xuất
Từ đó, 5 giả thuyết nghiên cứu được đề xuất:
H1: GREC có tác động dương đến CREP.
H2: GTRD có tác động dương đến CREP.
H3: GPMA có tác động dương đến CREP.
H4: GREW có tác động dương đến CREP.
H5: GINV có tác động dương đến CREP.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp: nghiên cứu định tính (phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm) được thực hiện trong giai đoạn đầu nhằm hiệu chỉnh thang đo cho phù hợp với bối cảnh MM Mega Market Việt Nam; nghiên cứu định lượng được thực hiện thông qua khảo sát bảng hỏi trên diện rộng nhằm kiểm định mô hình và các giả thuyết. Mẫu nghiên cứu được chọn theo phương pháp phi xác suất có mục đích kết hợp thuận tiện, đối tượng khảo sát là nhân viên đang làm việc tại các trung tâm MM Mega Market Việt Nam trên toàn quốc. Từ 300 bảng câu hỏi phát ra, nghiên cứu thu về 268 bảng hợp lệ (tỷ lệ phản hồi 89,3%), vượt yêu cầu cỡ mẫu tối thiểu theo tiêu chí EFA (Hair và cộng sự, 2014) và hồi quy đa biến (Tabachnick và Fidell, 2019).
Bảng câu hỏi sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (1 = Hoàn toàn không đồng ý; 5 = Hoàn toàn đồng ý) với 19 biến quan sát cho 5 biến độc lập và 5 biến quan sát cho biến phụ thuộc, kế thừa và hiệu chỉnh từ các thang đo đã được kiểm định (Renwick và cộng sự, 2013; Tang và cộng sự, 2018; Fombrun và cộng sự, 2000). Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 26.0 qua các bước: thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích tương quan Pearson và hồi quy tuyến tính đa biến.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Về đặc điểm mẫu, trong 268 người trả lời hợp lệ, tỷ lệ nữ chiếm 52,2% và nam chiếm 47,8%; nhóm tuổi 26 - 35 chiếm tỷ trọng lớn nhất (41,0%); 57,1% có trình độ đại học. Kết quả kiểm định Cronbach’s Alpha cho thấy cả 6 thang đo đều đạt độ tin cậy (Alpha dao động 0,776 - 0,856, đều lớn hơn 0,70), toàn bộ 24 biến quan sát được giữ lại để phân tích EFA.
Phân tích nhân tố khám phá EFA cho hệ số KMO = 0,916, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê (df = 171; p = 0,000), trích được đúng 5 nhân tố với Eigenvalue lần lượt là 7,057; 1,557; 1,390; 1,200 và 1,124, tổng phương sai trích đạt 64,88% (> 50%), các biến quan sát hội tụ đúng theo cấu trúc thang đo lý thuyết với hệ số tải nhân tố đều lớn hơn 0,50. Phân tích tương quan Pearson cho thấy cả 5 biến độc lập đều có tương quan dương, có ý nghĩa thống kê với CREP, hệ số tương quan dao động từ 0,597 (GPMA) đến 0,686 (GTRD).
Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính đa biến (Bảng 1) cho thấy, mô hình có R² = 0,720, R² hiệu chỉnh = 0,714, kiểm định F(5, 262) = 134,55 (p = 0,000), khẳng định mô hình phù hợp với dữ liệu thị trường. Cả 5 biến độc lập đều có hệ số hồi quy dương và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% (Sig. = 0,000), hệ số VIF của các biến đều nhỏ hơn 10 (dao động 1,6 - 2,3), cho thấy không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng. Như vậy, cả 5 giả thuyết H1 - H5 đều được chấp nhận.
Bảng 1: Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính đa biến
(Biến phụ thuộc: CREP; R² hiệu chỉnh = 0,714; F = 134,55; p = 0,000)
|
Biến |
Beta chuẩn hóa |
t |
Sig. |
Kết luận |
|
GREC - Tuyển dụng và lựa chọn xanh (H1) |
0,187 |
4,021 |
0,000 |
Chấp nhận |
|
GTRD - Đào tạo và phát triển xanh (H2) |
0,265 |
5,618 |
0,000 |
Chấp nhận |
|
GPMA - Đánh giá hiệu suất xanh (H3) |
0,187 |
4,077 |
0,000 |
Chấp nhận |
|
GREW - Khen thưởng xanh (H4) |
0,245 |
5,192 |
0,000 |
Chấp nhận |
|
GINV - Sự tham gia xanh của nhân viên (H5) |
0,236 |
4,892 |
0,000 |
Chấp nhận |
Nguồn: Kết quả xử lý dữ liệu khảo sát của nhóm tác giả, 2026
Theo hệ số Beta chuẩn hóa, thứ tự mức độ tác động đến danh tiếng doanh nghiệp từ mạnh đến yếu là: Đào tạo và phát triển xanh (0,265) > Khen thưởng xanh (0,245) > Sự tham gia xanh của nhân viên (0,236) > Tuyển dụng và lựa chọn xanh (0,187) ≈ Đánh giá hiệu suất xanh (0,187). Kết quả này cho thấy, đầu tư vào đào tạo xanh mang lại hiệu quả cải thiện danh tiếng doanh nghiệp rõ rệt nhất, phù hợp với phát hiện của Tang và cộng sự (2018) và nhất quán với dữ liệu thứ cấp do MM Mega Market Việt Nam công bố trong giai đoạn 2023 - 2025, khi số giờ đào tạo bình quân/nhân viên và chỉ số hài lòng khách hàng (NPS) đều có xu hướng gia tăng đồng thời (từ 25,63 giờ và NPS 93 điểm năm 2023 lên 29,7 - 31,6 giờ và NPS 98 - 99 điểm giai đoạn 2024 - 2025).
HÀM Ý QUẢN TRỊ
Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số hàm ý quản trị được đề xuất theo mức độ ảnh hưởng của các thành phần Quản trị nhân sự xanh (GHRM) đến danh tiếng Doanh nghiệp tại MM Mega Market Việt Nam. Trước hết, doanh nghiệp cần ưu tiên hoàn thiện và mở rộng các chương trình đào tạo, phát triển xanh thông qua việc tổ chức đào tạo định kỳ về kỹ năng thực hành bảo vệ môi trường, đồng thời gắn nội dung đào tạo với lộ trình phát triển nghề nghiệp nhằm nâng cao động lực tham gia của nhân viên. Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế khen thưởng xanh minh bạch và kịp thời, kết hợp các hình thức khuyến khích tài chính và phi tài chính dựa trên các chỉ tiêu môi trường cụ thể. Doanh nghiệp cũng nên tăng cường sự tham gia và trao quyền cho nhân viên bằng cách thiết lập các kênh tiếp nhận sáng kiến xanh, tạo điều kiện để các đơn vị chủ động triển khai các giải pháp môi trường phù hợp với điều kiện thực tế. Ngoài ra, việc lồng ghép các tiêu chí xanh vào quy trình tuyển dụng và hệ thống đánh giá hiệu suất thông qua các chỉ tiêu KPI về môi trường sẽ góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của người lao động, thúc đẩy thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững và củng cố danh tiếng doanh nghiệp.
KẾT LUẬN
Nghiên cứu đã kiểm định mối quan hệ giữa 5 thành phần Quản trị nhân sự xanh (GHRM) và danh tiếng doanh nghiệp tại Hệ thống Siêu thị MM Mega Market Việt Nam trên mẫu khảo sát 268 nhân viên. Kết quả khẳng định cả 5 thành phần GHRM đều có tác động dương, có ý nghĩa thống kê đến danh tiếng doanh nghiệp, giải thích được 71,4% biến thiên của biến phụ thuộc, trong đó đào tạo và phát triển xanh có vai trò nổi bật nhất. Nghiên cứu góp phần bổ sung bằng chứng thực nghiệm về GHRM trong ngành bán lẻ, bán buôn tại Việt Nam, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn giúp MM Mega Market Việt Nam và các doanh nghiệp bán lẻ khác hoàn thiện chiến lược nhân sự xanh nhằm củng cố danh tiếng và năng lực cạnh tranh trong dài hạn. Hạn chế của nghiên cứu là phương pháp chọn mẫu phi xác suất và thiết kế cắt ngang; các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng cỡ mẫu, bổ sung biến trung gian, điều tiết (sự hài lòng công việc, văn hóa tổ chức xanh) và thực hiện theo chiều dọc để làm rõ hơn cơ chế tác động theo thời gian.
Tài liệu tham khảo:
1. Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120.
2. Fombrun, C. J. (1996). Reputation: Realizing value from the corporate image. Harvard Business School Press.
3. Fombrun, C. J., Gardberg, N. A., & Sever, J. M. (2000). The Reputation Quotient: A multi-stakeholder measure of corporate reputation. Journal of Brand Management, 7(4), 241–255.
4. Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman Publishing.
5. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Education.
6. MM Mega Market Việt Nam (2023, 2024, 2025). Sustainability Report Summary.
7. Renwick, D. W. S., Redman, T., & Maguire, S. (2013). Green human resource management: A review and research agenda. British Journal of Management, 24(1), 1–14.
8. Spence, A. M. (1973). Job market signaling. Quarterly Journal of Economics, 87(3), 355-374.
9. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson Education.
10. Tang, G., Chen, Y., Jiang, Y., Paille, P., & Jia, J. (2018). Green human resource management practices: Scale development and validity. Asia Pacific Journal of Human Resources, 56(1), 31–55.
11. Yusoff, Y. M., Nejati, M., Kee, D. M. H., & Amran, A. (2020). Linking green human resource management practices to environmental performance in hotel industry. Global Business Review, 21(3), 663–680.
|
Ngày nhận bài: 2/6/2026; Ngày hoàn thiện biên tập: 10/8/2026; Ngày duyệt đăng: 14/8/2026 |
Các tin khác
Tác động phi tuyến của vốn đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam: Vai trò điều tiết của vòng quay vốn và sở hữu nhà nước
Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả làm việc dựa trên cảm nhận của nhân viên tại Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3
Mô hình nghiên cứu tác động của chất lượng dịch vụ ngân hàng số đến hành vi tài chính cá nhân
Nghiên cứu khung lý thuyết về tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế đối với vận tải hành khách công cộng bằng xe bus và metro
Đề xuất mô hình nghiên cứu tác động của chuyển đổi số đến động lực làm việc của cán bộ tín dụng tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam
Hệ sinh thái khởi nghiệp đại học và khởi nghiệp sáng tạo của sinh viên: Nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Hà Nội
Hợp tác với GenAI và hành vi kiến tạo nhiệm vụ của người lao động Việt Nam: Vai trò trung gian của kiến tạo nhận thức và sự phụ thuộc vào GenAI
Tác động của việc bãi bỏ thuế khoán đến mức độ tuân thủ thuế của hộ kinh doanh tại Việt Nam
Tác động của mua trước trả sau đến hành vi mua sắm ngẫu hứng của Gen Z tại TP. Hồ Chí Minh: Vai trò điều tiết của hiểu biết tài chính