Nghiên cứu khung lý thuyết về tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế đối với vận tải hành khách công cộng bằng xe bus và metro
Đặng Việt Phương (Tác giả liên hệ)
Email: [email protected]
Hoàng Thị Hồng Lê, Nguyễn Xuân Dũng
Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải
Tóm tắt
Nghiên cứu đề xuất khung lý thuyết tích hợp nhằm phân tích tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế đối với vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và metro. Trên cơ sở Lý thuyết quản trị kỷ nguyên số, nghiên cứu làm rõ 3 cơ chế chuyển hóa chủ yếu của chuyển đổi số, gồm: tái tích hợp, tổ chức theo nhu cầu và số hóa. Đồng thời, Khung chính sách số được vận dụng để nhận diện 6 năng lực nền tảng, trong khi hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế được cấu trúc thành 5 nhóm kết quả: chi phí và ngân sách; khai thác tài sản công; doanh thu và bền vững tài chính; công bằng và trách nhiệm giải trình; giá trị công và lợi ích xã hội. Trên cơ sở đó, nghiên cứu xây dựng 4 mệnh đề nhằm làm rõ tác động trực tiếp của chuyển đổi số và vai trò trung gian của Khung chính sách số. Khung lý thuyết tích hợp tạo cơ sở khoa học cho việc xây dựng thang đo, phát triển và kiểm định mô hình nghiên cứu, đồng thời cung cấp luận cứ cho việc hoạch định chính sách chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế đối với vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và metro.
Từ khóa: Chuyển đổi số, chính phủ số, hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế, vận tải hành khách công cộng
Abstract
The study proposes an integrated theoretical framework to analyze the impact of digital transformation on the effectiveness of state economic management of public passenger transport by bus and metro. Drawing on Digital era governance theory, the study clarifies three key mechanisms through which digital transformation brings about changes: reintegration, needs-based holism, and digitization. In addition, the Digital policy framework is applied to identify six foundational capabilities, while the effectiveness of state economic management is structured into five groups of outcomes: costs and budgets; public asset utilization; revenue and financial sustainability; equity and accountability; and public value and social benefits. On this basis, the study develops four propositions to clarify the direct impact of digital transformation and the mediating role of the Digital policy framework. The integrated theoretical framework provides a scientific basis for developing measurement scales, formulating and testing a research model, while also offering a rationale for formulating digital transformation policies to improve the effectiveness of state economic management of public passenger transport by bus and metro.
Keywords: Digital transformation, digital government, effectiveness of state economic management, public passenger transport
ĐẶT VẤN ĐỀ
Chuyển đổi số (CĐS) trong khu vực công thường được xem là sự cải tổ toàn diện về quy trình, dịch vụ, trong đó có xem xét sự thay đổi về văn hóa, tổ chức (Mergel và cộng sự, 2019). Các tổng quan rộng hơn cũng nhấn mạnh sự tương tác giữa công nghệ, cấu trúc tổ chức, nguồn lực (Vial, 2021), hoặc CĐS không chỉ là việc sử dụng công nghệ số mà còn là sự tận dụng chiến lược các nguồn lực nhằm cải thiện tổ chức và định hình giá trị cho các bên liên quan (Gong và Ribiere, 2021).
Nghiên cứu của Haug và cộng sự (2024) chỉ ra rằng, những thay đổi mang tính toàn diện không phải là hệ quả trực tiếp của việc triển khai công nghệ. Mô hình tiến hóa của chính phủ số cho thấy, giai đoạn chuyển đổi đòi hỏi sự thay đổi của tổ chức (Janowski, 2015). Do vậy, giá trị quản lý cần được xem xét trong mối quan hệ về dữ liệu, chính sách, quy trình, năng lực và trách nhiệm giữa các chủ thể.
Vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) bằng xe buýt và metro là bối cảnh phù hợp để khảo sát quan hệ trên. Hệ thống vận tải đô thị với tổ chức mạng lưới, khai thác phương tiện, trợ giá, giá vé, doanh thu, hợp đồng, dữ liệu cần được áp dụng công nghệ, song hiệu quả phụ thuộc vào khả năng liên thông trong hệ thống. Sự phân mảnh làm tăng chi phí, giảm khả năng kết nối, tạo khoảng trống trách nhiệm và làm suy yếu năng lực giám sát theo hành trình.
Một khoảng trống nổi bật nằm ở cơ chế nối kết năng lực số của cơ quan nhà nước với kết quả kinh tế của quản lý. Do vậy việc tích hợp Lý thuyết quản trị kỷ nguyên số (DEG) (Dunleavy và cộng sự, 2005) với Khung chính sách số (DGPF) (OECD, 2020) có khả năng giải thích tác động của CĐS đến hiệu quả quản lý nhà nước (QLNN) về kinh tế trong VTHKCC. Sự phân vai giữa “cơ chế” và “năng lực” giúp tránh mô hình công nghệ trực tiếp tạo ra hiệu quả.
Nghiên cứu hướng đến mục tiêu: (i) xác lập khái niệm CĐS trong QLNN về kinh tế đối với VTHKCC bằng xe buýt và metro; (ii) cấu trúc hóa hiệu quả quản lý thành các nhóm kết quả có thể đo lường; (iii) giải thích cơ chế tác động thông qua khung tích hợp DEG-DGPF; và (iv) đề xuất các mệnh đề làm cơ sở cho kiểm định thực nghiệm.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Chuyển đổi số trong khu vực công
Mergel và cộng sự (2019) xác định CĐS trong khu vực công qua các nguyên nhân, quá trình và kết quả thay đổi, nhấn mạnh mục tiêu của sự chuyển đổi. Vial (2021) xem CĐS là quá trình thay đổi giá trị trên cơ sở xem xét môi trường tổ chức, phản ứng chiến lược, sử dụng công nghệ. Gong và Ribiere (2021) bổ sung yêu cầu thay đổi căn bản, đặt công nghệ số trong quan hệ với năng lực tổ chức để tạo ra kết quả.
Đối với cơ quan nhà nước, CĐS chịu ràng buộc bởi thẩm quyền pháp lý, trách nhiệm giải trình, bình đẳng tiếp cận và lợi ích công. Việc chuyển đổi cấu trúc tổ chức, văn hóa và trách nhiệm được kỳ vọng là điều kiện cần thiết để đạt được kết quả chuyển đổi thực sự (Tangi và cộng sự, 2021). Các hệ thống kỹ thuật giống nhau có thể dẫn đến kết quả khác nhau nếu quyền sở hữu dữ liệu, quy trình ra quyết định hoặc cơ chế phối hợp khác nhau.
Trong nghiên cứu này, CĐS trong QLNN về VTHKCC được hiểu là quá trình tái cấu trúc việc nhà nước hoạch định, điều phối, phân bổ nguồn lực, đặt hàng, giám sát và đánh giá dịch vụ vận tải dựa trên dữ liệu, nền tảng số nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế mạng lưới xe buýt và metro.
Lý thuyết quản trị kỷ nguyên số (DEG)
DEG được phát triển từ phê bình đối với sự phân mảnh của Mô hình quản trị công mới (NPM), gồm 3 thành tố: tái tích hợp (nối lại các chức năng, dữ liệu và trách nhiệm đang phân tán), tính tổng thể theo nhu cầu (tổ chức dịch vụ theo vấn đề hoặc hành trình của người sử dụng) và số hóa (đưa công nghệ, dữ liệu vào hoạt động của tổ chức công) (Dunleavy và cộng sự, 2005).
Trong mạng lưới xe buýt - metro, tái tích hợp xuất hiện khi cơ quan quản lý, đơn vị vận hành, hệ thống vé và cơ quan tài chính dùng chung tiêu chuẩn, dữ liệu, quy trình đối soát. Tính tổng thể theo nhu cầu chuyển đơn vị quản lý theo từng tuyến hoặc từng phương thức sang hành trình liền mạch của hành khách. Số hóa cho phép giám sát hợp đồng, sản lượng, doanh thu và chất lượng dịch vụ gần thời gian thực.
DEG được sử dụng như biến “cơ chế” trong mô hình. Điều này phản ánh một phân biệt quan trọng: hiệu quả chỉ cải thiện khi năng lực được chuyển đổi trong cấu trúc phối hợp, thiết kế dịch vụ và quy trình quyết định. DEG giải thích cơ chế chuyển đổi, trả lời cho câu hỏi quản lý: chuyển đổi như thế nào?
Khung chính sách số (DGPF)
DGPF được OECD (2020) xây dựng nhằm xác định những đặc trưng cốt lõi năng lực số của một tổ chức công và làm cơ sở đánh giá mức độ trưởng thành của CĐS trong khu vực công. DGPF gồm 6 nội dung: Công nghệ số từ thiết kế; Khu vực công dựa trên dữ liệu; Tổ chức như một nền tảng; Mở mặc định; Dựa trên người dùng và Chủ động. Số từ khâu thiết kế yêu cầu logic số được đặt vào quá trình xây dựng chính sách, quy trình và tiêu chuẩn ngay từ đầu. Khu vực công dựa trên dữ liệu coi dữ liệu là tài sản chiến lược cho hoạch định, vận hành và đánh giá (Van Ooijen và cộng sự, 2019). Chính phủ như một nền tảng cung cấp hạ tầng, định danh, tiêu chuẩn, giao diện và thành phần dùng chung. Mở mặc định là mở dữ liệu và quy trình trong giới hạn pháp luật. Hướng tới người dùng đưa nhu cầu, trải nghiệm và phản hồi vào thiết kế. Tính chủ động sử dụng dữ liệu dự báo để chuẩn bị dịch vụ trước khi vấn đề phát sinh.
Đối với VTHKCC, DGPF có thể được thể hiện bằng kiến trúc dữ liệu thống nhất, chuẩn giao tiếp giữa hệ thống vé và điều hành, quy trình đặt hàng được thiết kế số, cơ chế công bố dữ liệu dịch vụ, phân tích hành trình, dự báo nhu cầu và cảnh báo sớm. Nền tảng quản trị cần bao quát cơ quan quản lý, doanh nghiệp buýt, metro, nhà cung cấp, thanh toán và hành khách.
Hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế đối với vận tải hành khách công cộng
Khái niệm nghiên cứu đề cập mức độ cơ quan nhà nước đạt mục tiêu kinh tế và giá trị công bằng công cụ chính sách, nguồn lực công, dữ liệu và cơ chế điều tiết với chi phí hợp lý, trong khi giá trị công xem xét nhiệm giải trình (Cordella và Bonina, 2012), tính công bằng, sự minh bạch (Bannister và Connolly, 2014), lợi ích xã hội (Twizeyimana và Andersson, 2019).
Năm nhóm kết quả được đề xuất: Thứ nhất, hiệu quả chi phí và ngân sách phản ánh chi phí hành chính, độ chính xác trợ giá, chi phí giám sát và khả năng giảm trùng lặp đầu tư. Thứ hai, hiệu suất tài sản công đo mức sử dụng phương tiện, hạ tầng, nhà ga, điểm trung chuyển và công suất mạng lưới. Thứ ba, doanh thu và bền vững tài chính bao gồm kiểm soát thất thoát, đối soát, phân bổ doanh thu và khả năng dự báo nhu cầu trợ giá. Thứ tư, công bằng và trách nhiệm giải trình thể hiện qua minh bạch hợp đồng, bình đẳng giữa nhà khai thác. Thứ năm, giá trị công và lợi ích xã hội bao gồm khả năng tiếp cận, độ tin cậy, trải nghiệm liền mạch và mức đóng góp vào mục tiêu giao thông đô thị.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng quan tích hợp định hướng lý thuyết nhằm đánh giá, phản biện và tổng hợp các tài liệu nghiên cứu về một chủ đề theo cách thức cho phép hình thành các khung lý thuyết và quan điểm mới (Snyder, 2019; Torraco, 2005). Tổng quan tích hợp tập trung vào giá trị lý thuyết của tài liệu đối với khung DEG-DGPF để phát triển khung lý thuyết.
KHUNG LÝ THUYẾT TÍCH HỢP VÀ CÁC MỆNH ĐỀ NGHIÊN CỨU
Vấn đề đặt ra trong CĐS quản lý VTHKCC không nằm ở công nghệ mà ở khả năng các công nghệ đó làm thay đổi cách cơ quan nhà nước quản lý và ra quyết định. Trên thực tế, hệ thống vé điện tử, dữ liệu hành trình, phần mềm điều hành và cơ sở dữ liệu trợ giá có thể được triển khai riêng biệt. Nếu thiếu tiêu chuẩn chung, cơ chế phối hợp, CĐS chưa khắc phục được tình trạng quản lý phân tán, hoặc quản lý theo chức năng.
DEG giải thích sự thay đổi trong phương thức quản trị thông qua 3 cơ chế: tái tích hợp, tổ chức dịch vụ theo nhu cầu của người sử dụng và số hóa các hoạt động cốt lõi của cơ quan nhà nước (Dunleavy, 2005). DGPF xác định 6 năng lực mà cơ quan nhà nước cần phát triển, gồm: số hóa từ khâu thiết kế, khu vực công dựa trên dữ liệu, chính phủ như một nền tảng, mở mặc định, hướng tới người dùng và tính chủ động (OECD, 2020). DEG phản ánh cách một tổ chức CĐS như thế nào, thể hiện sự thay đổi cách một tổ chức thực hiện và quản lý. DGPF vì vậy được xem là lớp năng lực, trạng thái số của tổ chức, thể hiện khả năng CĐS của tổ chức, phản ảnh mức độ trưởng thành số của tổ chức thông qua năng lực quản trị số. Mối quan hệ giữa 2 khung lý thuyết có thể được giải thích qua 3 nhóm cơ chế:
Thứ nhất, tái tích hợp. Tái tích hợp thể hiện phương thức quản lý từ “phân tán” sang “tích hợp” dẫn đến sự hợp nhất và hình thành trạng thái mới về chủ thể, đối tượng và công cụ quản lý. Tuy nhiên, tái tích hợp lại là một quá trình biến đổi các khả năng riêng lẻ cũ thành một năng lực mới thống nhất, phản ánh trạng thái số mới của tổ chức. Trạng thái này biến đổi theo quá trình với biểu hiện là sự trưởng thành năng lực số phản ảnh mức độ, khả năng quản trị số của tổ chức
Thứ hai, tổng thể theo nhu cầu. Tổng thể theo nhu cầu giúp tích hợp xoay quanh nhu cầu của người dùng. Tổ chức thay đổi phương thức quản trị từ lấy cơ quan làm trung tâm thành lấy người dùng là trung tâm, qua đó tổ chức thay đổi việc quản lý theo chức năng hình thành việc quản lý theo nhu cầu của người dùng. Điều này giúp năng lực của tổ chức không chỉ vận hành theo chức năng mà tập trung vào các nỗ lực phục vụ nhu cầu người dùng.
Thứ ba, số hóa. Số hóa là việc áp dụng công nghệ số, giúp giải thích việc tổ chức áp dụng các công nghệ nào, lúc nào và như thế nào. Điều này giúp tổ chức công phát huy được các năng lực công nghệ áp dụng trong quản lý.
Như vậy, cơ chế chuyển đổi quản trị của DEG được kì vọng thức đẩy mức độ trưởng thành năng lực số của tổ chức DGPF.
Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây mới kiểm định từng phần của mối quan hệ này. Tangi và cộng sự (2021) sử dụng mô hình cấu trúc để phân tích các yếu tố thúc đẩy và cản trở CĐS trong cơ quan nhà nước. Kết quả cho thấy, hoạt động quản lý giữ vai trò quan trọng trong quá trình CĐS. Gil-Garcia và cộng sự (2018) xem xét quản lý trong khu vực công giai đoạn 2010-2016, trên cơ sở tài liệu từ 8 tạp chí chất lượng đưa ra nhận định các nghiên cứu ban đầu thường tập trung vào công nghệ trong việc giúp chính phủ hoạt động hiệu quả hơn và cắt giảm chi phí. Nghiên cứu phân tích hệ thống VTHKCC tại Hà Nội cho thấy, cần tích hợp vé điện tử giữa xe buýt và metro (Truong, 2021). Bằng chứng này phù hợp với cơ chế tái tích hợp của DEG, nhưng chưa trực tiếp kiểm định các cấu trúc DGPF và DEG.
Từ các lập luận trên, việc thay đổi phương thức quản trị DEG kỳ vọng tạo ra năng lực số của tổ chức DGPF trong quản lý VTHKCC.
Mệnh đề H1: Phương thức chuyển đổi quản trị DEG tác động tích cực đến Năng lực quản tri số theo khung DGPF trong quản lý VTHKCC bằng xe buýt và metro.
Trong quản lý VTHKCC, dữ liệu GPS, vé điện tử, lịch trình, hợp đồng, trợ giá và phản hồi của hành khách thường được hình thành từ nhiều hệ thống khác nhau. Nếu các dữ liệu này không được kết nối hoặc trách nhiệm giữa các đơn vị chưa rõ ràng, cơ quan quản lý khó giám sát toàn bộ mạng lưới, đối soát doanh thu, xác định chính xác mức trợ giá và đánh giá chất lượng dịch vụ. Vì vậy, CĐS chỉ tạo ra hiệu quả kinh tế khi có sự hợp nhất dữ liệu, chức năng và trách nhiệm giữa các đơn vị; tổ chức theo nhu cầu hướng tới toàn bộ hành trình của hành khách; số hóa hoạt động quản trị hỗ trợ giám sát, dự báo và ra quyết định dựa trên dữ liệu. Ba cơ chế này được kỳ vọng làm giảm chi phí phối hợp, nâng cao hiệu suất tài sản công, kiểm soát doanh thu và trợ giá, đồng thời tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Các nghiên cứu trước cung cấp bằng chứng ủng hộ từng cơ chế nhưng chưa kiểm định trực tiếp toàn bộ quan hệ DEG - hiệu quả QLNN về kinh tế. Gil-Garcia và cộng sự (2018) cho thấy, đã có nghiên cứu về tích hợp điện tử trong cơ quan hành chính công. Các nghiên cứu về tích hợp vận tải ghi nhận sự thuận tiện khi chuyển tuyến và chất lượng tích hợp có ảnh hưởng đến mức chấp nhận dịch vụ (Chowdhury và Ceder, 2016; Jittrapirom và cộng sự, 2017). Nghiên cứu của Pelletier và cộng sự (2011) cho thấy, dữ liệu vé điện tử và thẻ thông minh hỗ trợ hoạch định mạng lưới hoặc điều chỉnh dịch vụ và giám sát hoạt động (Bagchi và White, 2005).
Trong bối cảnh Việt Nam, xe buýt và metro còn có sự khác biệt về đơn vị vận hành, dữ liệu, hệ thống vé, giá cước và cơ chế trợ giá. Tái tích hợp có thể giúp thống nhất dữ liệu và trách nhiệm quản lý; tổ chức theo nhu cầu hỗ trợ thiết kế hành trình xe buýt-metro liền mạch; số hóa tạo cơ sở đối soát doanh thu, tính toán trợ giá và giám sát hợp đồng. Tuy nhiên, hiệu quả đạt được còn phụ thuộc vào khả năng liên thông dữ liệu, thẩm quyền điều phối, năng lực nhân sự.
Mệnh đề H2: Phương thức chuyển đổi quản trị theo DEG tác động tích cực đến Hiệu quả QLNN về kinh tế đối với vận tải buýt và metro.
Theo DGPF, chuẩn dữ liệu dùng chung, nền tảng số, dữ liệu mở, thiết kế số và phân tích dự báo có thể trực tiếp giảm chi phí xử lý, rút ngắn quy trình, nâng cao khả năng giám sát và hỗ trợ phân bổ nguồn lực (OECD, 2020; Van Ooijen và cộng sự, 2019), qua đó cải thiện chi phí quản lý, hiệu suất tài sản, kiểm soát doanh thu và tính minh bạch. Bằng chứng hiện có nhìn chung ủng hộ từng tác động trực tiếp, nhưng chưa kiểm định đầy đủ quan hệ DGPF - hiệu quả QLKT. Bagchi và White (2005) cho thấy, dữ liệu thẻ thông minh có thể được sử dụng để xác định số chuyến đi, hành trình liên kết và đặc điểm sử dụng dịch vụ. Pelletier và cộng sự (2011) ghi nhận dữ liệu vé điện tử hỗ trợ lập kế hoạch dài hạn, điều chỉnh dịch vụ và theo dõi chỉ số vận hành. Welch và Widita (2019) xác định thẻ thông minh, dữ liệu tự động là những nguồn dữ liệu lớn được sử dụng trong phân tích VTHKCC.
Trong điều kiện Việt Nam, việc chuẩn hóa và kết nối dữ liệu GPS, vé, lịch trình, doanh thu và sản lượng có thể trực tiếp hỗ trợ đối soát doanh thu, tính toán trợ giá, giám sát hợp đồng và bố trí phương tiện. Nghiên cứu tại Hà Nội cho thấy, vé điện tử tích hợp có khả năng hỗ trợ quản lý nhu cầu và kết nối xe buýt với metro (Truong, 2021).
Mệnh đề H3: Mức độ trưởng thành DGPF tác động trực tiếp, tích cực đến Hiệu quả QLNN về kinh tế đối với VTHKCC.
Mệnh đề H4 được xây dựng trên Lý thuyết quản trị kỷ nguyên số (DEG) (Dunleavy, 2005), Khung chính sách số (DGPF) (OECD, 2020), cách tiếp cận hiệu quả kinh tế và giá trị công (Bannister và Connolly, 2014; Bryson và cộng sự, 2014; Cordella và Bonina, 2012; Twizeyimana và Andersson, 2019) theo chuỗi “năng lực cũ, trạng thái cũ - cơ chế - năng lực mới - kết quả”. DEG chuyển các năng lực cũ thông qua tái tích hợp, tổ chức dịch vụ theo nhu cầu và số hóa; hình thành DGPF chính là nền tảng mới về dữ liệu, công nghệ và tổ chức qua đó nâng cao hiệu quả ngân sách, tài sản, doanh thu, công bằng và giá trị công.
Trong điều kiện Việt Nam, nền tảng dữ liệu hoặc vé điện tử chỉ tạo ra hiệu quả đầy đủ khi dữ liệu xe buýt và metro được liên thông, trách nhiệm giữa các đơn vị được xác định rõ, dịch vụ được tổ chức theo hành trình và dữ liệu được sử dụng để giám sát hợp đồng, doanh thu và trợ giá.
Mệnh đề H4: Mức độ trưởng thành DGPF giữ vai trò trung gian trong quan hệ giữa các cơ chế DEG và Hiệu quả QLNN về kinh tế đối với vận tải buýt và metro.
Trên cơ sở các lý thuyết và mệnh đề nghiên cứu, nghiên cứu đề xuất Khung lý thuyết tích hợp DEG-DGPF như Hình.
Hình: Khung lý thuyết tích hợp DEG-DGPF
![]() |
Nguồn: Nhóm tác giả đề xuất
THẢO LUẬN VÀ HÀM Ý
Đóng góp lý thuyết
Khung tích hợp tạo 3 bước tiến so với mô hình độc lập của Lý thuyết quản trị kỷ nguyên số (DEG) và Khung chính sách số (DGPF). Trước hết, 3 thành tố DEG là cơ chế chuyển đổi, còn 6 chiều DGPF được xác định là năng lực quản trị số. Cấu trúc phân tầng loại bỏ sự chồng lấn giữa “dựa trên dữ liệu”, “số hóa” và “nền tảng”. Tiếp theo, biến kết quả được mở rộng từ cách kết hợp giữa hiệu quả kinh tế và giá trị công. Cuối cùng, vai trò trung gian của DGPF cung cấp lời giải thích có thể kiểm định cho khoảng cách cơ chế quản trị và kết quả quản lý.
Khung nghiên cứu cũng đặt vận tải buýt - metro trong logic hệ sinh thái. Các dịch vụ di chuyển mới thường tích hợp lập kế hoạch, đặt chỗ, thanh toán và nhiều phương thức trên một kênh số (Jittrapirom và cộng sự, 2017; Kamargianni và cộng sự, 2016). Ở góc độ QLNN, tích hợp kỹ thuật cần đi kèm quy tắc chia sẻ dữ liệu, phân bổ doanh thu, chuẩn chất lượng và trách nhiệm giải trình. Nhờ vậy, CĐS được nhìn như thiết kế lại quan hệ quản trị chứ không phải phép cộng của ứng dụng.
Hàm ý đối với quản lý vận tải hành khách công cộng
Cơ quan QLNN cần xây dựng tiêu chuẩn chung thống nhất việc lưu trữ, chia sẻ và sử dụng dữ liệu, quản lý vận hành từ kiểm tra hồ sơ sang quản lý đầu ra dựa trên dữ liệu, điều này cần xây dựng một cơ chế quản lý đáng tin cậy để giám sát quá trình mua sắm dịch vụ công ở giai đoạn sau khi ký kết hợp đồng (Hensher và Stanley, 2008). Ngoài ra, việc tích hợp xe buýt - metro cần được thiết kế theo toàn bộ hành trình của hành khách tạo cơ sở đánh giá hiệu quả quản lý toàn mạng dựa trên dữ liệu, việc áp dụng các công nghệ hỗ trợ phải có cơ chế kiểm soát và cách tiếp cận chiến lược dựa trên sự quyết tâm, khả năng thích ứng và sự linh hoạt (Nikitas và cộng sự, 2020).
KẾT LUẬN
Nghiên cứu phát triển khung lý thuyết tích hợp DEG-DGPF để giải thích tác động của CĐS đến hiệu quả QLNN về kinh tế đối với VTHKCC bằng xe buýt và metro; 3 cơ chế DEG, 6 năng lực quản trị số DGPF và 5 nhóm kết quả phản ánh hiệu quả kinh tế gắn với giá trị công. Bốn mệnh đề nghiên cứu xác lập tác động trực tiếp, tác động qua cơ chế và vai trò trung gian hình thành khung đánh giá theo chuỗi: thay đổi quản trị - mức độ trưởng thành số - hiệu quả QLNN về kinh tế của tổ chức công.
Nghiên cứu là mới thực hiện trong phạm vi tài liệu tham khảo và mang tính lý thuyết mà chưa được tổng quan toàn diện một cách có hệ thống; nghiên cứu cần được kết hợp với các nghiên cứu thực nghiệm bằng phương pháp định lượng trong tương lai.
Tài liệu tham khảo:
1. Bagchi, M., & White, P. R. (2005). The potential of public transport smart card data. Transport Policy, 12(5), 464-474. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2005.06.008
2. Bannister, F., & Connolly, R. (2014). ICT, public values and transformative government: A framework and programme for research. Government Information Quarterly, 31(1), 119-128. https://doi.org/10.1016/j.giq.2013.06.002
3. Bryson, J. M., Crosby, B. C., & Bloomberg, L. (2014). Public value governance: Moving beyond traditional public administration and the new public management. Public Administration Review, 74(4), 445-456. https://doi.org/10.1111/puar.12238
4. Chowdhury, S., & Ceder, A. (2016). Users’ willingness to ride an integrated public-transport service: A literature review. Transport Policy, 48, 183–195. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2016.03.007
5. Cordella, A., & Bonina, C. M. (2012). A public value perspective for ICT enabled public sector reforms: A theoretical reflection. Government Information Quarterly, 29(4), 512–520.
6. Dunleavy, P., Margetts, H., Bastow, S., & Tinkler, J. (2006). New public management is dead--Long live digital-era governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 16(3), 467-494. https://doi.org/10.1093/jopart/mui057
7. Gil-Garcia, J. R., Dawes, S. S., & Pardo, T. A. (2018). Digital government and public management research: Finding the crossroads. Public Management Review, 20(5), 633–646. https://doi.org/10.1080/14719037.2017.1327181
8. Gong, C., & Ribiere, V. (2021). Developing a unified definition of digital transformation. Technovation, 102, Article 102217. https://doi.org/10.1016/j.technovation.2020.102217
9. Haug, N., Dan, S., & Mergel, I. (2024). Digitally-induced change in the public sector: A systematic review and research agenda. Public Management Review, 26(7), 1963-1987.
10. Hensher, D. A., & Stanley, J. (2008). Transacting under a performance-based contract: The role of negotiation and competitive tendering. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 42(9), 1143-1151.
11. Janowski, T. (2015). Digital government evolution: From transformation to contextualization. Government Information Quarterly, 32(3), 221-236.
12. Jittrapirom, P., Caiati, V., Feneri, A. M., Ebrahimigharehbaghi, S., Alonso-González, M. J., & Narayan, J. (2017). Mobility as a service: A critical review of definitions, assessments of schemes, and key challenges. Urban Planning, 2(2), 13-25.
13. Kamargianni, M., Li, W., Matyas, M., & Schäfer, A. (2016). A critical review of new mobility services for urban transport. Transportation Research Procedia, 14, 3294-3303. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2016.05.277
14. Mergel, I., Edelmann, N., & Haug, N. (2019). Defining digital transformation: Results from expert interviews. Government Information Quarterly, 36(4), Article 101385. https://doi.org/10.1016/j.giq.2019.06.002
15. Nikitas, A., Michalakopoulou, K., Njoya, E. T., & Karampatzakis, D. (2020). Artificial intelligence, transport and the smart city: Definitions and dimensions of a new mobility era. Sustainability, 12(7), Article 2789.
16. OECD. (2020). The OECD digital government policy framework: Six dimensions of a digital government. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/f64fed2a-en
17. Pelletier, M.-P., Trépanier, M., & Morency, C. (2011). Smart card data use in public transit: A literature review. Transportation Research Part C: Emerging Technologies, 19(4), 557-568. https://doi.org/10.1016/j.trc.2010.12.003
18. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339.
19. Tangi, L., Janssen, M., Benedetti, M., & Noci, G. (2021). Digital government transformation: A structural equation modelling analysis of driving and impeding factors. International Journal of Information Management, 60, Article 102356.
20. Torraco, R. J. (2005). Writing integrative literature reviews: Guidelines and examples. Human Resource Development Review, 4(3), 356–367.
21. Truong, T. M. T. (2021). A proposal for electronic ticketing based on travel behavior, towards the integrated public transport for smart city in Hanoi, Vietnam. AIP Conference Proceedings, 2428, Article 040005. https://doi.org/10.1063/5.0070722
22. Twizeyimana, J. D., & Andersson, A. (2019). The public value of e-government: A literature review. Government Information Quarterly, 36(2), 167-178.
23. Van Ooijen, C., Ubaldi, B., & Welby, B. (2019). A data-driven public sector: Enabling the strategic use of data for productive, inclusive and trustworthy governance. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/09ab162c-en
24. Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118-144. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2019.01.003
25. Welch, T. F., & Widita, A. (2019). Big data in public transportation: A review of sources and methods. Transport Reviews, 39(6), 795-818.
| Ngày nhận bài: 23/9/2026; Ngày hoàn thiện biên tập: 1/11/2026; Ngày duyệt đăng: 22/11/2026 |
Các tin khác
Mô hình nghiên cứu tác động của chất lượng dịch vụ ngân hàng số đến hành vi tài chính cá nhân
Đề xuất mô hình nghiên cứu tác động của chuyển đổi số đến động lực làm việc của cán bộ tín dụng tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam
Hệ sinh thái khởi nghiệp đại học và khởi nghiệp sáng tạo của sinh viên: Nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Hà Nội
Hợp tác với GenAI và hành vi kiến tạo nhiệm vụ của người lao động Việt Nam: Vai trò trung gian của kiến tạo nhận thức và sự phụ thuộc vào GenAI
Tác động của việc bãi bỏ thuế khoán đến mức độ tuân thủ thuế của hộ kinh doanh tại Việt Nam
Tác động của mua trước trả sau đến hành vi mua sắm ngẫu hứng của Gen Z tại TP. Hồ Chí Minh: Vai trò điều tiết của hiểu biết tài chính
Tăng cường hoạt động tham gia nghiên cứu khoa học của sinh viên Trường Công nghệ, Đại học Kinh tế Quốc dân
Ảnh hưởng của trải nghiệm du lịch tâm linh đến sự hài lòng và ý định quay lại của du khách tại Đồng bằng sông Cửu Long
Ảnh hưởng của trải nghiệm tương tác với trợ lý mua sắm ứng dụng GenAI đến ý định mua hàng lặp lại của Gen Z trên các sàn thương mại điện tử tại Việt Nam
