​​​​​​​Nâng cao hiệu quả hoạt động đánh giá và đãi ngộ nguồn nhân lực quản lý tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong bối cảnh chuyển đổi số

Nguyễn Thị Thu Hiền

Email: [email protected]

Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Đại học Thái Nguyên

Tóm tắt

Nghiên cứu phân tích yêu cầu nâng cao hiệu quả đánh giá và đãi ngộ nguồn nhân lực quản lý tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong bối cảnh chuyển đổi số. Trên cơ sở khái quát thực trạng và các yêu cầu mới đối với đội ngũ quản lý, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm chuẩn hóa tiêu chí đánh giá, đổi mới phương pháp đánh giá, hoàn thiện chính sách đãi ngộ và gắn 2 hoạt động này với lộ trình chuyển đổi số của doanh nghiệp.

Từ khóa: Đánh giá, đãi ngộ, nguồn nhân lực quản lý, DNNVV, chuyển đổi số

Abstract

This study analyzes the need to enhance the effectiveness of evaluating and rewarding managerial human resources in small and medium-sized enterprises in the context of digital transformation. Based on an overview of the current situation and emerging requirements for managerial staff, the study proposes four key solution groups: standardizing evaluation criteria, innovating evaluation methods, improving compensation policies, and aligning these activities with the enterprises’ digital transformation roadmap.

Keywords: Evaluation, compensation, managerial human resources, small and medium-sized enterprises, digital transformation

ĐẶT VẤN ĐỀ

Chuyển đổi số đã đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ quản lý trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Bên cạnh năng lực tổ chức, điều hành và kiểm soát hoạt động theo phương thức truyền thống, đội ngũ này cần phải có khả năng sử dụng công nghệ trong quản trị, khai thác dữ liệu, thích ứng nhanh với biến động của môi trường kinh doanh để đưa ra các quyết định. Do đó, hoạt động nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý, đánh giá và đãi ngộ giữ vai trò quan trọng đối với các DNNVV. Đánh giá là căn cứ xác định mức độ đáp ứng yêu cầu công việc và hỗ trợ các quyết định sử dụng, phát triển đội ngũ quản lý. Đãi ngộ là công cụ tạo động lực và duy trì sự gắn bó của đội ngũ quản lý với doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong nhiều DNNVV, 2 hoạt động này còn thiếu tính hệ thống và chưa phản ánh đầy đủ yêu cầu của chuyển đổi số.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả hoạt động đánh giá và đãi ngộ nguồn nhân lực quản lý

Nâng cao hiệu quả hoạt động đánh giá và đãi ngộ nguồn nhân lực quản lý trong DNNVV là yêu cầu ngày càng rõ nét trong bối cảnh chuyển đổi số. Điều này xuất phát từ sự thay đổi của môi trường quản trị, vai trò của đội ngũ quản lý và những hạn chế còn tồn tại trong cơ chế quản trị nhân lực ở nhiều DNNVV hiện nay. Cụ thể:

Thứ nhất, chuyển đổi số đã làm thay đổi tiêu chuẩn đánh giá đối với đội ngũ quản lý trong DNNVV. Nếu trước đây việc đánh giá chủ yếu tập trung vào mức độ hoàn thành công việc và kết quả vận hành ngắn hạn, thì hiện nay các tiêu chuẩn đó không phản ánh được đầy đủ năng lực quản lý. Bên cạnh đó, đội ngũ quản lý còn phải thích ứng với công nghệ, sử dụng dữ liệu trong quản trị và dẫn dắt thay đổi trong doanh nghiệp.

Thứ hai, đánh giá và đãi ngộ là 2 công cụ tác động trực tiếp đến hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực quản lý. Đánh giá là căn cứ cho các quyết định đào tạo, bổ nhiệm, luân chuyển và phát triển đội ngũ quản lý; đãi ngộ tạo động lực, khuyến khích nâng cao hiệu quả công việc và duy trì sự gắn bó của nguồn nhân lực quản lý với doanh nghiệp.

Thứ ba, chuyển đổi số đặt ra yêu cầu phải gắn đánh giá và đãi ngộ với kết quả đổi mới quản trị. Hiệu quả làm việc của đội ngũ quản lý hiện nay không thể chỉ nhìn qua kết quả kinh doanh hoặc khả năng duy trì hoạt động thông thường, mà còn cần xem xét ở phương diện cải tiến quy trình, ứng dụng công nghệ và đóng góp vào tiến trình chuyển đổi số của doanh nghiệp.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả đánh giá và đãi ngộ là điều kiện để giữ chân và phát huy đội ngũ quản lý có chất lượng. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, cơ chế đánh giá công bằng, minh bạch và chính sách đãi ngộ phù hợp là giải pháp quan trọng để ổn định đội ngũ quản lý và nâng cao hiệu quả quản trị trong DNNVV.

Thực trạng hoạt động đánh giá và đãi ngộ nguồn nhân lực quản lý trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay

Hiện nay, hoạt động đánh giá đội ngũ quản lý trong nhiều DNNVV chủ yếu dựa vào nhận xét của người đứng đầu doanh nghiệp hoặc cấp quản lý trực tiếp, chưa có bộ tiêu chí cụ thể cho từng vị trí và từng cấp quản lý. Trong bối cảnh chuyển đổi số, cách đánh giá này bộc lộ rõ hạn chế vì chưa phản ánh đầy đủ các yêu cầu mới như năng lực số, khả năng sử dụng dữ liệu và dẫn dắt thay đổi trong doanh nghiệp. Bên cạnh đó, mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của doanh nghiệp nhìn chung còn chưa cao, đổi mới hoạt động đánh giá và đãi ngộ còn chậm. Nguyễn Thị Hồng và cộng sự (2024) cho thấy 22,9% doanh nghiệp trong mẫu khảo sát được xếp vào nhóm sẵn sàng chuyển đổi số; 60,42% ở mức cơ bản sẵn sàng và 16,66% chưa sẵn sàng. Hoạt động đãi ngộ đối với đội ngũ quản lý trong nhiều DNNVV còn thiên về duy trì thu nhập hơn là khuyến khích hiệu quả và đổi mới. Đãi ngộ tài chính chủ yếu vẫn dựa vào lương cố định hoặc thưởng ngắn hạn, trong khi sự phân hóa theo mức độ đóng góp hoặc theo kết quả cải tiến quản trị chưa rõ nét; đãi ngộ phi tài chính cũng chưa được quan tâm đúng mức.

Một nghiên cứu khác của Trương Quang Huy và cộng sự (2025) cho thấy 7,6% doanh nghiệp xác định rõ mục tiêu và xây dựng được lộ trình chuyển đổi số cả trong ngắn hạn và dài hạn, trong khi chỉ 2,2% doanh nghiệp thực sự làm chủ được công nghệ. Những số liệu này phản ánh khoảng cách đáng kể giữa yêu cầu chuyển đổi số với năng lực quản trị hiện có của doanh nghiệp. Từ đó có thể thấy, hoạt động đánh giá nguồn nhân lực quản lý trong nhiều DNNVV còn thiếu tiêu chí rõ ràng, chưa theo kịp yêu cầu của môi trường số. Trong khi đó, chính sách đãi ngộ chưa thực sự gắn với hiệu quả công việc, mức độ đổi mới và đóng góp của đội ngũ quản lý. Đây là những nguyên nhân làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực quản lý và cản trở quá trình chuyển đổi số trong doanh nghiệp.

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CHO THỜI GIAN TỚI

Thực trạng trên cho thấy, việc hoàn thiện hoạt động đánh giá và đãi ngộ nguồn nhân lực quản lý trong DNNVV cần được thực hiện đồng bộ, phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp. Trọng tâm là xây dựng cơ chế rõ ràng để đánh giá đúng, ghi nhận đúng và khuyến khích đúng đối với đội ngũ quản lý trong bối cảnh số hóa. OECD (2021a) cho rằng DNNVV muốn nâng cao năng lực quản trị trong bối cảnh chuyển đổi số cần đồng thời xác định đúng nhu cầu kỹ năng, gắn đánh giá với kết quả công việc và có cơ chế khuyến khích phù hợp, cụ thể:

Một là, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá nguồn nhân lực quản lý theo hướng kết hợp giữa kết quả công việc, năng lực quản trị và năng lực số. Bộ tiêu chí có thể tổ chức theo 5 nhóm: kết quả thực hiện chức năng quản lý; năng lực quản trị và ra quyết định; năng lực số; năng lực đổi mới và thích ứng; phẩm chất, tác phong quản lý (Bảng 1).

Bảng 1: Gợi ý thang đánh giá nguồn nhân lực quản lý trong DNNVV trong bối cảnh chuyển đổi số