Tác động của eTax Mobile đến phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế

Phạm Thanh Hà

Email: [email protected]

ThS. Lê Thị Thu Phương (Tác giả liên hệ)

Email: [email protected]

Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh

Tóm tắt

Nghiên cứu phân tích tác động của eTax Mobile đến phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam trong giai đoạn 2022-2025. Trên cơ sở dữ liệu thứ cấp và phương pháp phân tích xu hướng, nghiên cứu cho thấy eTax Mobile đã góp phần chuyển đổi phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế từ giao dịch trực tiếp sang giao dịch điện tử trên thiết bị di động. Sự phát triển của ứng dụng được thể hiện qua sự gia tăng về lượt tải, cài đặt và sử dụng, số lượng giao dịch và số tiền nộp thành công. Đến năm 2025, số lượt tải, cài đặt và sử dụng đạt 8.441.301 lượt, số giao dịch đạt 17.266.050 giao dịch và số tiền nộp thành công đạt 26.577 tỷ đồng. Bên cạnh những kết quả đạt được, nghiên cứu chỉ ra một số hạn chế liên quan đến khả năng tiếp cận công nghệ giữa các nhóm người nộp thuế, năng lực hạ tầng và an toàn dữ liệu. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững của phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế trên nền tảng số.

Từ khóa: eTax Mobile, thực hiện nghĩa vụ thuế, tuân thủ thuế, chuyển đổi số, quản lý thuế điện tử

Abstract

This study analyzes the impact of eTax Mobile on the way taxpayers fulfill their tax obligations in Viet Nam during the 2022-2025 period. Based on secondary data and trend analysis, the study shows that eTax Mobile has contributed to shifting the fulfillment of tax obligations from direct transactions to electronic transactions via mobile devices. The development of the application is reflected in increases in downloads, installations, and usage, as well as in the number of transactions and the amount of successful tax payments. By 2025, the number of downloads, installations, and uses reached 8,441,301, the number of transactions reached 17,266,050, and successful tax payments totaled VND 26.577 trillion. In addition to these achievements, the study identifies several limitations related to disparities in access to technology among taxpayer groups, infrastructure capacity, and data security. On this basis, the study proposes several solutions to improve the effectiveness and sustainability of fulfilling tax obligations on digital platforms.

Keywords: eTax Mobile, fulfillment of tax obligations, tax compliance, digital transformation, electronic tax administration

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong bối cảnh chuyển đổi số (CĐS) đang trở thành xu thế chủ đạo trong quản trị công, hệ thống thuế tại Việt Nam đã trải qua quá trình cải cách sâu rộng nhằm thích ứng với môi trường số hóa. Trong đó, việc triển khai ứng dụng Etax Mobile từ năm 2022 được xem là một bước tiến quan trọng trong chiến lược hiện đại hóa ngành Thuế, khi toàn bộ quy trình từ kê khai, tra cứu đến nộp thuế được tích hợp trên nền tảng di động (OECD, 2020, 2023; Quang Minh, 2026).

Khác với mô hình truyền thống vốn phụ thuộc vào giao dịch trực tiếp và xử lý thủ công, eTax Mobile cho phép người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ tài chính mọi lúc, mọi nơi (Bird và Zolt, 2008; OECD, 2020). Điều này không chỉ làm giảm chi phí tuân thủ, mà còn thay đổi căn bản cách thức người dân tương tác với cơ quan thuế (OECD, 2020, 2023). Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu tác động của Etax Mobile không chỉ mang ý nghĩa đánh giá hiệu quả công nghệ, mà còn giúp làm rõ sự chuyển dịch trong hành vi kinh tế dưới tác động của CĐS.

CƠ SỞ THỰC TIỄN VÀ DỮ LIỆU TRIỂN KHAI

Sự mở rộng nhanh chóng của Etax Mobile

Giai đoạn 2022-2025 chứng kiến sự mở rộng nhanh chóng của eTax Mobile, thể hiện qua sự gia tăng về số lượng người sử dụng, số lượt giao dịch và giá trị các khoản thuế được nộp qua ứng dụng. eTax Mobile được triển khai từ tháng 3/2022 và đến tháng 11/2022 đã có hơn 1,52 triệu người sử dụng (Cục Thuế, 2022).

Đến năm 2025, quy mô sử dụng tiếp tục tăng mạnh. Trong năm 2025, số lượt tải, cài đặt và sử dụng eTax Mobile đạt 8.441.301 lượt; số giao dịch nộp thuế qua ngân hàng thương mại đạt 17.266.050 giao dịch, với tổng số tiền nộp thành công đạt 26.577 tỷ đồng (Quang Minh, 2026). Theo Bộ Tài chính, tính lũy kế từ khi triển khai vào tháng 3/2022, eTax Mobile đã đạt trên 13 triệu lượt tải và cài đặt, xử lý hơn 17,2 triệu giao dịch nộp thuế, với tổng số tiền nộp ngân sách trên 26.500 tỷ đồng (Quang Minh, 2026; Anh Minh, 2026). Những số liệu trên cho thấy, eTax Mobile đã được mở rộng nhanh chóng về phạm vi sử dụng và trở thành một kênh quan trọng hỗ trợ người nộp thuế thực hiện các nghĩa vụ thuế trên môi trường số (Quang Minh, 2026).

Tương tự, số lượng giao dịch qua eTax Mobile có xu hướng tăng nhanh. Theo số liệu của Cục Thuế, đến cuối tháng 7/2023, ứng dụng ghi nhận 473.995 giao dịch; năm 2024 đạt khoảng 2,6 triệu giao dịch và năm 2025 tăng lên 17.266.050 giao dịch, với số tiền nộp thành công lần lượt là 5.950 tỷ đồng và 26.577 tỷ đồng. Sự gia tăng này cho thấy, eTax Mobile ngày càng được sử dụng rộng rãi trong thực hiện nghĩa vụ thuế trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, các số liệu hiện có chưa đủ để khẳng định tần suất sử dụng của từng người nộp thuế hoặc sự chuyển đổi từ sử dụng thử nghiệm sang thường xuyên.

Về hiệu quả tài chính, số tiền nộp thành công qua eTax Mobile tăng đáng kể, từ 1.511,5 tỷ đồng vào tháng 7/2023 lên 5.950 tỷ đồng năm 2024 và 26.577 tỷ đồng năm 2025, cùng với sự gia tăng mạnh về số lượng giao dịch (Cục Thuế, 2024; Quang Minh, 2026).

Bảng: Một số chỉ tiêu phản ánh tình hình sử dụng eTax Mobile giai đoạn 2022-2025

Nguồn: Tổng hợp từ Cục Thuế (2022, 2024) và Quang Minh (2026)

Nhìn chung, các số liệu cho thấy, quy mô sử dụng eTax Mobile, số lượng giao dịch và số tiền nộp thành công qua ứng dụng có xu hướng tăng đáng kể trong giai đoạn nghiên cứu.

Tác động của eTax Mobile đến phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế

Sự phát triển của eTax Mobile đã góp phần thay đổi phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam, từ các hình thức giao dịch trực tiếp và thủ công sang phương thức điện tử trên thiết bị di động. Sự thay đổi này thể hiện ở cách người nộp thuế tiếp cận thông tin, thực hiện thanh toán và theo dõi quá trình hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Thứ nhất, eTax Mobile góp phần chuyển phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế từ trực tiếp sang điện tử. Trước đây, người nộp thuế thường phải thực hiện nhiều bước trung gian như: tìm kiếm thông tin, chuẩn bị hồ sơ, di chuyển và giao dịch trực tiếp với cơ quan Thuế hoặc đơn vị thanh toán. Việc tích hợp các chức năng thuế trên thiết bị di động giúp giảm bớt các bước này, cho phép người nộp thuế thực hiện nhiều giao dịch trên môi trường điện tử mà không cần trực tiếp đến cơ quan Thuế. Qua đó, phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế từng bước chuyển từ giao dịch trực tiếp sang giao dịch số (Bird và Zolt, 2008; OECD, 2020, 2023; Cục Thuế, 2024).

Thứ hai, eTax Mobile góp phần giảm chi phí và thời gian thực hiện nghĩa vụ thuế. Người nộp thuế có thể tra cứu thông tin và thực hiện thanh toán trên thiết bị cá nhân mà không phụ thuộc nhiều vào địa điểm và thời gian giao dịch. Điều này giúp giảm các chi phí liên quan đến đi lại, chờ đợi và thực hiện thủ tục. Tuy nhiên, mức độ giảm chi phí có thể khác nhau giữa các nhóm người nộp thuế tùy thuộc vào khả năng tiếp cận công nghệ và kỹ năng số.

Thứ ba, eTax Mobile nâng cao tính chủ động của người nộp thuế. Thông qua ứng dụng, người sử dụng có thể tra cứu nghĩa vụ thuế, theo dõi lịch sử giao dịch và thực hiện thanh toán trên cùng một nền tảng. Việc tập trung các chức năng này giúp người nộp thuế dễ dàng tiếp cận và kiểm soát thông tin liên quan đến nghĩa vụ tài chính, qua đó giảm sự phụ thuộc vào các giao dịch trực tiếp và các bước xử lý trung gian.

Thứ tư, eTax Mobile góp phần tích hợp nghĩa vụ thuế vào hệ sinh thái tài chính số. Việc kết nối ứng dụng với các phương thức thanh toán điện tử giúp người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ tài chính tương tự như các giao dịch điện tử khác. Khi hoạt động nộp thuế được tích hợp với các dịch vụ ngân hàng và thanh toán số, phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế trở nên thuận tiện và phù hợp hơn với xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt.

Thứ năm, eTax Mobile góp phần thay đổi phương thức cung cấp dịch vụ của cơ quan Thuế. Khi một phần hoạt động tra cứu, hỗ trợ và thanh toán được thực hiện trên nền tảng điện tử, sự phụ thuộc vào giao dịch trực tiếp giữa người nộp thuế và cơ quan Thuế được giảm bớt. Điều này tạo điều kiện để cơ quan Thuế chuyển từ phương thức cung cấp dịch vụ chủ yếu dựa trên giao dịch trực tiếp sang phương thức cung cấp dịch vụ số, trong đó dữ liệu điện tử đóng vai trò ngày càng quan trọng.

Thứ sáu, tác động của eTax Mobile chưa đồng đều giữa các nhóm người nộp thuế. Những người có kỹ năng số và thường xuyên sử dụng các dịch vụ tài chính điện tử có thể dễ dàng tiếp cận ứng dụng hơn, trong khi người lớn tuổi hoặc những người có hạn chế về kỹ năng số có thể gặp khó khăn trong quá trình đăng ký, xác thực và thực hiện giao dịch. Do đó, quá trình chuyển đổi sang phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế trên nền tảng số cần đi kèm với các giải pháp hỗ trợ nhằm bảo đảm khả năng tiếp cận của các nhóm người nộp thuế khác nhau.

Nhìn chung, eTax Mobile đã góp phần chuyển đổi phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế theo hướng điện tử, thuận tiện, chủ động và giảm phụ thuộc vào giao dịch trực tiếp. Công nghệ không làm thay đổi bản chất của nghĩa vụ thuế mà chủ yếu thay đổi cách thức người nộp thuế tiếp cận thông tin, thực hiện thanh toán và theo dõi quá trình hoàn thành nghĩa vụ.

Hạn chế và nguyên nhân

Mặc dù eTax Mobile góp phần thúc đẩy thực hiện nghĩa vụ thuế trên môi trường điện tử, quá trình triển khai vẫn còn một số hạn chế liên quan đến khả năng tiếp cận công nghệ, hạ tầng và an toàn thông tin.

Trước hết, khả năng tiếp cận và sử dụng ứng dụng chưa đồng đều giữa các nhóm người nộp thuế. Việc đăng ký, xác thực, tra cứu và thanh toán trên thiết bị di động đòi hỏi kỹ năng số nhất định, do đó một số nhóm người dùng có thể cần thêm hỗ trợ trong quá trình chuyển đổi.

Bên cạnh đó, tốc độ gia tăng giao dịch đặt ra yêu cầu cao đối với hạ tầng công nghệ. Số giao dịch tăng từ 473.995 giao dịch vào cuối tháng 7/2023 lên khoảng 2,6 triệu giao dịch năm 2024 và 17.266.050 giao dịch năm 2025, đòi hỏi hệ thống phải được nâng cấp thường xuyên để bảo đảm khả năng xử lý và tính ổn định.

Ngoài ra, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cũng là vấn đề cần được chú trọng khi quy mô sử dụng eTax Mobile ngày càng mở rộng. Việc bảo đảm an toàn dữ liệu thuế, thông tin định danh và thanh toán có ý nghĩa quan trọng đối với quyền lợi của người nộp thuế và niềm tin vào hệ thống.

Những hạn chế trên chủ yếu xuất phát từ sự khác biệt về kỹ năng số, yêu cầu nâng cấp hạ tầng theo tốc độ gia tăng giao dịch và nhu cầu tiếp tục hoàn thiện các giải pháp bảo mật, bảo vệ dữ liệu trong hệ thống thuế điện tử.

Giải pháp hoàn thiện

Từ thực trạng và nguyên nhân trên, việc đưa ra các giải pháp mang tính hệ thống là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững của Etax Mobile trong giai đoạn tiếp theo.

Một là, cần tiếp tục đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin theo hướng mở rộng khả năng xử lý dữ liệu lớn (Big data), đồng thời áp dụng kiến trúc điện toán đám mây linh hoạt để đảm bảo khả năng mở rộng theo nhu cầu thực tế. Việc tối ưu hóa hệ thống nhằm giảm độ trễ và tăng khả năng chịu tải trong các giai đoạn cao điểm là yếu tố quan trọng để nâng cao trải nghiệm người dùng.

Hai là, cần tăng cường các chương trình hỗ trợ và phổ cập kỹ năng số cho người nộp thuế, đặc biệt là tại khu vực nông thôn và nhóm đối tượng yếu thế. Việc thiết kế giao diện thân thiện hơn, đơn giản hóa quy trình thao tác và bổ sung các kênh hỗ trợ trực tuyến, trợ lý ảo hoặc tổng đài hỗ trợ sẽ góp phần giảm rào cản tiếp cận công nghệ. Đây là yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo tính bao trùm trong quá trình CĐS ngành Thuế.

Ba là, việc tăng cường tích hợp liên thông giữa Etax Mobile với các hệ thống dữ liệu quốc gia như ngân hàng, bảo hiểm xã hội và định danh điện tử cần được đẩy mạnh hơn nữa nhằm hình thành một hệ sinh thái tài chính công số thống nhất. Điều này không chỉ giúp giảm thao tác trung gian, mà còn nâng cao mức độ tự động hóa trong toàn bộ chu trình tuân thủ thuế.

Bốn là, ứng dụng mạnh mẽ AI và phân tích dữ liệu lớn trong quản lý thuế. Thông qua việc phân tích hành vi người nộp thuế, hệ thống có thể dự báo rủi ro, phát hiện bất thường và tối ưu hóa quy trình quản lý thuế theo hướng chủ động thay vì bị động. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần giảm thất thu ngân sách.

Năm là, việc hoàn thiện khung pháp lý về an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân là điều kiện bắt buộc trong bối cảnh CĐS sâu rộng. Các tiêu chuẩn bảo mật cần được nâng cấp theo hướng tiệm cận chuẩn quốc tế, đồng thời tăng cường cơ chế giám sát, kiểm tra và phản ứng nhanh đối với các sự cố an ninh mạng. Điều này đóng vai trò then chốt trong việc duy trì niềm tin của người dân và doanh nghiệp đối với hệ thống thuế điện tử.

Tổng hợp lại, có thể thấy rằng, mặc dù etax Mobile đã tạo ra tác động quan trọng đối với phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam, nhưng để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả lâu dài, cần đồng thời giải quyết các vấn đề về hạ tầng, con người và thể chế. Chỉ khi 3 yếu tố này được cải thiện đồng bộ, hệ thống thuế số mới có thể phát huy tối đa vai trò trong tiến trình xây dựng chính phủ số và nền kinh tế số tại Việt Nam.

KẾT LUẬN

Etax Mobile đã đóng vai trò quan trọng đến phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam, góp phần chuyển đổi từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình số hóa hiện đại. Sự gia tăng về lượt tải, cài đặt và sử dụng, số lượng giao dịch và số tiền nộp thành công trong giai đoạn 2022-2025 cho thấy, eTax Mobile ngày càng được sử dụng rộng rãi trong thực hiện nghĩa vụ thuế trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, để đảm bảo tính bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng công nghệ, nâng cao năng lực số của người dân và tăng cường an toàn dữ liệu trong thời gian tới.

Tài liệu tham khảo:

1. Anh Minh (2026). Ngành Thuế đưa AI vào hỗ trợ người nộp thuế trên eTax Mobile. https://baochinhphu.vn/nganh-thue-dua-ai-vao-phuc-vu-nguoi-nop-thue-tren-etax-mobile-102251209164228219.htm.

2. Bird, R. M., & Zolt, E. M. (2008). Technology and taxation in developing countries: From hand to mouse. National Tax Journal, 61(4), 791-821.

3. Cục Thuế (2022). Hướng dẫn đăng ký tài khoản giao dịch thuế điện tử trên ứng dụng eTax Mobile. Cổng thông tin điện tử Cục Thuế.

4. Cục Thuế (2024). Chương trình công tác tháng 10 năm 2024. Cổng thông tin điện tử Cục Thuế.

5. OECD (2020). Tax Administration 3.0: The Digital Transformation of Tax Administration, OECD Publishing, Paris.

6. OECD (2023). Tax Administration 2023: Comparative Information on OECD and Other Advanced and Emerging Economies, OECD Publishing, Paris.

7. Quang Minh (2026). Hiện đại hóa, chuyển đổi số trong quản lý thuế. https://mof.gov.vn/chuyen-doi-so/bo-tai-chinh-chuyen-doi-so/hien-dai-hoa-chuyen-doi-so-trong-quan-ly-thue