Đầu tư xanh của doanh nghiệp Việt Nam: Thực tiễn và vấn đề đặt ra

Trần Thị Mai Hoa

Hà Ánh Dương

Email: [email protected]

Đào Phương Chi, Vũ Thị Ngọc Lan, Phạm Thị Nhàn

Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU)

Tóm tắt

Trên cơ sở tổng hợp, phân tích các nghiên cứu trong và ngoài nước kết hợp với phương pháp phân tích - so sánh, bài viết làm rõ khung lý luận về đầu tư xanh, kinh nghiệm quốc tế tiêu biểu và thực trạng đầu tư xanh tại các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù đầu tư xanh mang lại nhiều lợi ích về kinh tế, môi trường và xã hội, song doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Từ đó, bài viết đề xuất một số hàm ý chính sách và giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động đầu tư xanh trong doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới.

Từ khóa: Đầu tư xanh, tài chính xanh, trái phiếu xanh, tăng trưởng xanh

Abstract

Based on a synthesis and analysis of domestic and international studies, combined with comparative analysis, this paper clarifies the theoretical framework of green investment, highlights notable international experiences, and examines the current state of green investment among Vietnamese enterprises. The findings indicate that although green investment brings significant economic, environmental, and social benefits, Vietnamese firms still face numerous challenges in implementation. Accordingly, the paper proposes several policy implications and solutions to promote green investment activities in Vietnamese enterprises in the coming period.

Keywords: Green investment, green finance, green bonds, green growth

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và áp lực bảo vệ môi trường ngày càng gia tăng, đầu tư xanh được xem là công cụ quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao phúc lợi xã hội, đồng thời giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tại Việt Nam, mô hình tăng trưởng truyền thống dựa nhiều vào khai thác tài nguyên và năng lượng hóa thạch đã bộc lộ những hạn chế, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái. Nhận thức được vấn đề này, từ năm 2012, khái niệm kinh tế xanh gắn với tăng trưởng xanh đã được đưa ra trong Chiến lược quốc gia, cùng với nhiều chính sách khuyến khích sản xuất và tiêu dùng bền vững, phát triển năng lượng tái tạo và bảo vệ tài nguyên. Do đó, chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là yêu cầu đặt ra đối với các doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai đầu tư xanh tại doanh nghiệp Việt Nam còn nhiều hạn chế.

Xuất phát từ thực tế trên, việc nghiên cứu đầu tư xanh trong doanh nghiệp Việt Nam có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn, nhằm làm rõ thực trạng, nhận diện các khó khăn, thách thức và đề xuất các hàm ý chính sách thúc đẩy đầu tư xanh trong thời gian tới.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

Khái niệm đầu tư xanh

Theo Ristanović và cộng sự (2024), đầu tư xanh là việc định hướng nguồn lực tài chính vào các dự án tạo ra các kết quả tích cực về môi trường và xã hội. Cụ thể hơn, Eyraud và cộng sự (2013) cho rằng, đầu tư xanh là các khoản đầu tư cần thiết để giảm phát thải khí nhà kính và ô nhiễm môi trường mà không làm suy giảm đáng kể sản lượng kinh tế. Cách tiếp cận này đặt đầu tư xanh trong mối quan hệ với ổn định vĩ mô và tăng trưởng dài hạn.

Ở cấp độ doanh nghiệp, Flammer (2021) cho rằng, đầu tư xanh không chỉ là chi phí tuân thủ quy định môi trường, mà là quyết định phân bổ vốn có tính chiến lược, tích hợp yếu tố môi trường vào quản trị và tài chính dài hạn.

Các nhân tố tác động đến đầu tư xanh

Thứ nhất, điều kiện kinh tế vĩ mô và chính sách đóng vai trò tạo nền tảng cho đầu tư xanh. Eyraud và cộng sự (2013) cho thấy các công cụ như định giá carbon, tiêu chuẩn phát thải hoặc trợ giá năng lượng tái tạo có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đối với đầu tư xanh. Khi chi phí gây ô nhiễm được nội hóa, tức là được tính trực tiếp vào chi phí sản xuất, buộc doanh nghiệp phải gánh chịu các tác động môi trường do hoạt động của mình gây ra, từ đó tạo động lực thúc đẩy đầu tư vào công nghệ sạch và các giải pháp sản xuất bền vững.

Thứ hai, Kalantzis và cộng sự (2022) chỉ ra rằng, đầu tư xanh thường đòi hỏi chi phí ban đầu cao và thời gian hoàn vốn dài, khiến quyết định đầu tư phụ thuộc vào năng lực tài chính và khả năng tiếp cận vốn giá rẻ. Barabanov và cộng sự (2021) chứng minh doanh nghiệp lớn có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho hoạt động môi trường nhờ lợi thế về nguồn lực tài chính và khả năng tiếp cận ưu đãi chính sách. Ngược lại, các doanh nghiệp có quy mô nhỏ khá cẩn trọng trong việc thực hiện các quyết định đầu tư xanh (Zazzaro và cộng sự, 2024).

Thứ ba, áp lực từ nhà đầu tư và công bố thông tin Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG). Flammer (2021) cho rằng công bố ESG giúp giảm bất cân xứng thông tin, từ đó cải thiện khả năng huy động vốn cho các dự án xanh.

Thứ tư, theo Testa và cộng sự (2015), do hạn chế về nguồn lực nội tại, các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào yêu cầu của khách hàng, đối tác và nhận thức của người đứng đầu trong các quyết định môi trường

THỰC TIỄN ĐẦU TƯ XANH TRONG DOANH NGHIỆP VIỆT NAM

Quy mô vốn và mức độ tham gia

Dòng vốn đầu tư xanh từ khu vực tư nhân tại Việt Nam đạt khoảng 161 triệu USD trong năm 2024, tăng 43% so với năm 2023. Trong đó, các lĩnh vực năng lượng mặt trời và quản lý chất thải thu hút phần lớn dòng vốn xanh. Tỷ trọng đầu tư xanh tư nhân đến từ nguồn nước ngoài đã giảm so với năm 2023, phản ánh xu hướng gia tăng vai trò của nguồn vốn nội khu vực (Hardcastle và cộng sự, 2025).

Khảo sát năm 2024 về mức độ sẵn sàng của 2.734 doanh nghiệp Việt Nam cho thấy khoảng 64% doanh nghiệp chưa có sự chuẩn bị nào cho hoạt động giảm phát thải, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp đã thực hiện các bước cụ thể như kiểm kê khí nhà kính, theo dõi và công bố kết quả phát thải, hay triển khai hoạt động cắt giảm phát thải còn ở mức rất thấp (lần lượt là 3,7%, 3,8% và 5,5%). Chỉ khoảng 6,9% doanh nghiệp đã xác định mục tiêu giảm phát thải (Phạm Thị Ngọc Thuỷ, 2024).

Sự phân hóa theo loại hình và ngành nghề thể hiện rõ khi tỷ lệ doanh nghiệp trong nước chưa chuẩn bị cho chuyển đổi xanh lên tới 65,1%, cao hơn mức 51,1% của doanh nghiệp FDI. Theo ngành, tỷ lệ “chưa chuẩn bị” lần lượt là 66,8% ở dịch vụ, 68,8% ở xây dựng và 55,6% ở công nghiệp (Phạm Thị Ngọc Thuỷ, 2024).

Các hình thức đầu tư xanh phổ biến

Đầu tư tiết kiệm và hiệu quả năng lượng

Tỷ lệ vốn đầu tư tiết kiệm và hiệu quả năng lượng trên tổng đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam đang có xu hướng từng bước gia tăng, được thúc đẩy bởi các chương trình quốc gia và các dự án hỗ trợ tài chính quốc tế. Ngày 13/3/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định phê duyệt Chương trình Quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030. Đáng chú ý, World Bank thông qua Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế (IBRD) đã triển khai Dự án “Thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong các ngành công nghiệp Việt Nam” (VSUEE) nhằm giảm cường độ năng lượng và phát thải trong công nghiệp (World Bank, 2017).

Song song đó, các sáng kiến như dự án thúc đẩy đầu tư tiết kiệm năng lượng KOICA - triển khai từ 2021 đến 2025 với tổng kinh phí 6,4 triệu USD và Chương trình quốc gia VNEEP thúc đẩy kiểm toán năng lượng, xây dựng định mức tiêu hao và nâng cao năng lực tài chính - kỹ thuật cho doanh nghiệp. Cùng với yêu cầu kiểm toán bắt buộc đối với cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 2% điện năng mỗi năm và cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, khung chính sách hiện nay đang tạo áp lực và động lực rõ ràng cho đầu tư tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam.

Đầu tư năng lượng tái tạo

Thực tiễn cho thấy đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ. Theo B-Company (2025), công suất điện mặt trời đạt khoảng 18-19 GW và năng lượng tái tạo chiếm khoảng 27% tổng công suất lắp đặt điện quốc gia. Ngoài ra, phần lớn dòng vốn đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo đến từ khu vực tư nhân trong nước và các liên doanh, phản ánh mức độ tham gia đáng kể của doanh nghiệp Việt Nam vào lĩnh vực này.

Đầu tư công nghệ sản xuất sạch và xử lý môi trường

Đến năm 2025, khoảng 95% khu công nghiệp và 31,5% cụm công nghiệp đã được đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn. Trong khi năm 2021 là hơn 90% - tăng gần 5% (Hằng Anh, 2026), phản ánh mức độ phổ biến của các khoản đầu tư môi trường trong khu vực sản xuất công nghiệp. Tính chung, đến năm 2020, khoảng 46,9% cơ sở sản xuất tại Việt Nam đã áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn; trong đó 12% đạt mức tiết kiệm từ 8% trở lên về năng lượng và nguyên liệu trên một đơn vị sản phẩm.

Mô hình kinh tế tuần hoàn

Đầu tư theo mô hình kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam đang ở giai đoạn khởi đầu, gắn với định hướng chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Kinh tế tuần hoàn hướng tới kéo dài vòng đời tài nguyên thông qua tái sử dụng, tái chế và tối ưu hóa dòng vật chất trong sản xuất, qua đó giảm chất thải và hạn chế khai thác tài nguyên mới.

Khu công nghiệp sinh thái được xem là hình thức triển khai kinh tế tuần hoàn ở quy mô khu vực sản xuất. Đến năm 2025 Việt Nam có khoảng 478 khu công nghiệp được thành lập, trong đó hơn 300 khu đang hoạt động. Tuy nhiên, số khu công nghiệp chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp sinh thái hoặc áp dụng tiêu chuẩn xanh còn rất hạn chế, chỉ chiếm khoảng 1-2% tổng số khu công nghiệp (Nguyễn Hằng, 2024).

Phân loại theo quy mô và hình thức sở hữu

Theo quy mô doanh nghiệp

Các doanh nghiệp quy mô lớn và doanh nghiệp niêm yết có xu hướng tham gia đầu tư xanh tích cực hơn, cả về quy mô vốn và mức độ đa dạng của các hình thức đầu tư. Lợi thế về nguồn lực tài chính, năng lực quản trị và khả năng tiếp cận tín dụng xanh cho phép nhóm doanh nghiệp này triển khai các dự án năng lượng tái tạo, cải tiến công nghệ sản xuất sạch hoặc công bố thông tin ESG nhằm nâng cao khả năng tiếp cận thị trường vốn và chuỗi cung ứng quốc tế.

Một ví dụ tiêu biểu là Vinamilk. Tính đến năm 2025, Vinamilk đã vận hành hệ thống điện mặt trời tại nhiều trang trại và nhà máy, trong đó năng lượng xanh chiếm hơn 88,8% tổng năng lượng sử dụng trong sản xuất. Đồng thời triển khai các mô hình trang trại bò sữa trung hòa carbon (Net Zero) và các chương trình giảm phát thải trong chuỗi sản xuất. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng công bố báo cáo phát triển bền vững và ESG hằng năm (Vinamilk, 2025). Trường hợp này cho thấy các doanh nghiệp quy mô lớn và niêm yết thường có điều kiện thuận lợi hơn để triển khai các hoạt động đầu tư xanh và tích hợp ESG vào chiến lược phát triển dài hạn.

Ngược lại, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), chủ yếu tham gia đầu tư xanh ở quy mô hạn chế, tập trung vào các giải pháp tiết kiệm năng lượng, cải tiến thiết bị hoặc tuân thủ quy định môi trường bắt buộc. Hạn chế về vốn, công nghệ và năng lực quản trị khiến SME thận trọng với các dự án đầu tư xanh dài hạn, đặc biệt những dự án có chi phí ban đầu cao và thời gian hoàn vốn dài (Bảo Bình, 2026).

Theo hình thức sở hữu doanh nghiệp

Hình thức sở hữu doanh nghiệp ảnh hưởng đáng kể đến mức độ và động lực đầu tư xanh. Doanh nghiệp FDI thường tiên phong áp dụng công nghệ sạch và công bố thông tin ESG do chịu áp lực từ công ty mẹ và các tiêu chuẩn môi trường trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt khi tham gia thị trường xuất khẩu có yêu cầu cao như EU và Bắc Mỹ. Trong khi đó, DN trong nước có xu hướng tiếp cận đầu tư xanh chậm hơn và mang tính tuân thủ nhiều hơn là chiến lược. Khảo sát cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp nội địa chưa chuẩn bị cho chuyển đổi xanh cao hơn đáng kể so với doanh nghiệp FDI, phản ánh khoảng cách về công nghệ và năng lực tài chính (Phạm Thị Ngọc Thuỷ, 2024).

KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA

Kết quả đạt được

Về tỷ lệ doanh nghiệp niêm yết cam kết thực hiện ESG

Theo PwC Vietnam (2025), mức độ cam kết ESG của doanh nghiệp tại Việt Nam đang gia tăng rõ rệt. Khoảng 89% doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã thực hiện hoặc có kế hoạch cam kết ESG trong vòng 2-4 năm tới, tăng đáng kể so với 80% vào năm 2022. Đồng thời, 54% doanh nghiệp cho biết đã bắt đầu triển khai các cam kết ESG trong thực tế, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp chưa có kế hoạch ESG đã giảm xuống còn khoảng 11%. Những kết quả này cho thấy ESG đang dần chuyển từ giai đoạn nhận thức sang triển khai cụ thể trong chiến lược và hoạt động của doanh nghiệp tại Việt Nam.

Về tỷ lệ công bố dữ liệu ESG/báo cáo bền vững theo ACCA

Việc công bố thông tin ESG và báo cáo phát triển bền vững của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng rõ rệt. Theo Ban tổ chức Vietnam Listed Company Awards năm 2025, 46 doanh nghiệp niêm yết đã được lựa chọn vào vòng chung khảo hạng mục Báo cáo Phát triển bền vững, cho thấy tỷ lệ tham gia đã tăng nhanh từ chỉ 18 doanh nghiệp năm 2022, 21 doanh nghiệp năm 2023 và 33 doanh nghiệp năm 2024, cho thấy năng lực minh bạch và quản trị bền vững được nâng cao (Tùng Linh (2025).

Về thị trường trái phiếu xanh

Theo FiinRatings (2026), tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh năm 2025 đạt 3.407 tỷ đồng, với 5 giao dịch phát hành (năm 2024 đạt 10.325,1 tỷ đồng với 6 giao dịch phát hành). Trong đó, nhóm doanh nghiệp ngoài lĩnh vực tài chính chiếm 3/5 đợt phát hành trái phiếu xanh, tăng so với 2/6 đợt năm 2024. phản ánh bước phát triển ban đầu của thị trường tài chính xanh và vai trò ngày càng rõ nét của trái phiếu xanh trong việc huy động vốn cho các dự án bền vững.

Một số vấn đề đặt ra

Một là, đầu tư xanh chưa lan tỏa rộng, chủ yếu tập trung ở doanh nghiệp lớn. Khó khăn lớn nhất của SME là quy mô vốn hạn chế, kinh nghiệm quản trị, chiến lược chưa dày dạn như các doanh nghiệp lớn (Bảo Bình, 2026), nên khả năng tiếp cận tín dụng xanh và các công cụ tài chính ưu đãi còn thấp, khó triển khai các dự án quy mô lớn hoặc đổi mới công nghệ theo hướng xanh. Vì vậy, đầu tư xanh trong khu vực này chủ yếu dừng ở các giải pháp tiết kiệm năng lượng nhỏ lẻ hoặc tuân thủ quy định môi trường.

Hai là, công bố ESG chưa đồng đều và có xu hướng giảm, cho thấy khoảng cách giữa cam kết và thực thi. Tình trạng này phản ánh sự thiếu thống nhất về chuẩn mực báo cáo ESG, chi phí tuân thủ còn cao và năng lực thu thập, quản lý dữ liệu ESG chưa đồng đều giữa các doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp mới dừng ở việc đưa ra cam kết hoặc mục tiêu phát triển bền vững, nhưng chưa có hệ thống đo lường và công bố thông tin định kỳ, dẫn đến khoảng cách giữa tuyên bố chiến lược và thực thi trong thực tế.

Ba là, thị trường tài chính xanh còn nhỏ và thiếu chiều sâu, chưa tạo đủ động lực giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp chuyển đổi xanh. Thực trạng này liên quan đến việc khung phân loại xanh và tiêu chí xác định dự án xanh còn đang hoàn thiện, khiến các tổ chức tín dụng gặp khó khăn trong thẩm định và cấp vốn. Nguồn vốn ưu đãi cho dự án xanh còn hạn chế, trong khi thiếu cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và khu vực tài chính làm giảm động lực tài trợ cho các dự án có thời gian hoàn vốn dài.

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP

Hoàn thiện khung phân loại xanh quốc gia

Việc thiếu hệ thống phân loại xanh thống nhất đang làm giảm tính minh bạch và hiệu quả phân bổ vốn. Do đó, cần sớm ban hành taxonomy xanh quốc gia với tiêu chí kỹ thuật rõ ràng cho từng lĩnh vực như năng lượng, sản xuất và xây dựng, tham chiếu chuẩn của Liên minh Châu Âu và khu vực ASEAN.

Taxonomy cần được gắn trực tiếp với cơ chế ưu đãi tín dụng và phát hành trái phiếu xanh. Khi dự án đáp ứng tiêu chí phân loại, doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi về lãi suất hoặc điều kiện huy động vốn, qua đó tạo động lực kinh tế rõ ràng thay vì chỉ dừng ở định hướng chính sách.

Giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp

Chi phí đầu tư ban đầu cao là rào cản lớn đối với SMEs. Vì vậy, cần thiết kế cơ chế tái cấp vốn ưu đãi cho khoản vay xanh thông qua hệ thống ngân hàng thương mại, đồng thời xây dựng quỹ bảo lãnh tín dụng xanh nhằm chia sẻ rủi ro với tổ chức cho vay.

Bên cạnh đó, có thể áp dụng cơ chế lãi suất ưu đãi theo mức độ đáp ứng tiêu chí môi trường, qua đó nội hóa lợi ích môi trường vào chi phí tài chính. Giải pháp này giúp thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp lớn và SMEs trong khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh.

Phát triển thị trường trái phiếu xanh quy mô lớn

Cần hoàn thiện khung pháp lý về công bố thông tin, giám sát sử dụng vốn và đánh giá tác động môi trường của trái phiếu xanh.

Nhà nước có thể đóng vai trò dẫn dắt bằng việc phát hành trái phiếu chính phủ xanh, tạo chuẩn tham chiếu lợi suất cho thị trường. Đồng thời, khuyến khích các nhà đầu tư tổ chức tăng tỷ trọng tài sản xanh trong danh mục nhằm mở rộng nguồn vốn dài hạn cho doanh nghiệp.

Chuẩn hóa và nâng cao chất lượng công bố ESG

Tỷ lệ công bố ESG chưa đồng đều cho thấy cần chuyển từ khuyến khích sang lộ trình bắt buộc đối với doanh nghiệp niêm yết và doanh nghiệp quy mô lớn. Việc xây dựng bộ tiêu chuẩn báo cáo ESG quốc gia theo chuẩn quốc tế sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và giảm bất cân xứng thông tin trên thị trường vốn.

Khi thông tin được chuẩn hóa, doanh nghiệp có hiệu quả môi trường tốt sẽ được thị trường định giá tích cực hơn, qua đó giảm chi phí huy động vốn và khuyến khích đầu tư xanh thực chất.

Tài liệu tham khảo:

1. Barabanov, S., Basnet, A., Walker, T. J., Wendt, S., & Yuan, W. (2021). Firm- and country-level determinants of green investments: An empirical analysis. Managerial Finance, 47(11), 1672-1692.

2. Bảo Bình (2026). Gỡ khó cho doanh nghiệp SME tiếp cận tài chính bền vững, chuyển đổi xanh. https://hoinhapthoidai.vn/go-kho-cho-doanh-nghiep-sme-tiep-can-tai-chinh-ben-vung-chuyen-doi-xanh.html

3. B-Company (2025). Vietnam Renewable Energy Market: A market entry guide for foreign investors - B-Company. https://b-company.jp/vietnam-renewable-energy-market-a-market-entry-guide-for-foreign-investors/

4. Eyraud, L., Clements, B., & Wane, A. (2013). Green investment: Trends and determinants. Energy Policy, 60, 852-865. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2013.04.039

5. Flammer, C. (2021). Corporate green bonds. Journal of Financial Economics, 142(2), 499-516. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2021.01.010

6. FiinRatings (2026). Trái phiếu xanh Việt Nam 2025: Lan tỏa theo chiều sâu, chuẩn hóa để hội nhập. https://fiinratings.vn/vi/news-fg/trai-phieu-xanh-viet-nam-2025--lan-toa-theo-chieu-sau--chuan-hoa-de-hoi-nhap-id2865583.html

7. Hardcastle, D., Tsukamoto, Y., Rahman, A., Low, S., Chow, W. T., Ma, J., Zimmermann, F., & Shandilya, S. (2025). Southeast Asia’s green economy 2025: Unlocking systems for growth and impact. https://www.bain.com/globalassets/noindex/2025/bain-report-southeast-asia-green-economy-2025.pdf

8. Hằng Anh (2026). 95% khu công nghiệp trên cả nước đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung. https://vneconomy.vn/95-khu-cong-nghiep-tren-ca-nuoc-da-dau-tu-he-thong-xu-ly-nuoc-thai-tap-trung.htm

9. Kalantzis, F., Schweiger, H., & Dominguez, S. (2022). Green investment by firms: finance or climate driven? World Bank policy research working paper. https://doi.org/10.1596/1813-9450-10064

10. Nguyễn Hằng (2024). Việt Nam và UNIDO triển khai thành công rực rỡ dự án khu công nghiệp sinh thái giai đoạn 2020-2024. Tạp chí Kinh tế và Dự báo. https://kinhtevadubao.vn/viet-nam-va-unido-trien-khai-thanh-cong-ruc-ro-du-an-khu-cong-nghiep-sinh-thai-giai-doan-2020-2024-28578.html

11. Phạm Thị Ngọc Thuỷ (2024). Mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp Việt trong chuyển đổi xanh (VEP - UNDP). https://vep.undp.org.vn/wp-content/uploads/2024/11/3.-Business-Readiness-VIE_Thuy-Pham.pdf

12. Ristanović, V., Primorac, D., & Dorić, B. (2024). The importance of green investments in developed economies-MCDM models for achieving adequate green investments. https://www.mdpi.com/2071-1050/16/15/6341

13. Testa, F., Gusmerottia, N. M., Corsini, F., Passetti, E., & Iraldo, F. (2015). Factors affecting environmental management by small and micro firms: the importance of entrepreneurs’ attitudes and environmental investment. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 23(6), 373-385. https://doi.org/10.1002/csr.1382

14. Tùng Linh (2025). Doanh nghiệp Việt bứt tốc xây dựng báo cáo phát triển bền vững. https://thoibaotaichinhvietnam.vn/doanh-nghiep-viet-but-toc-xay-dung-bao-cao-phat-trien-ben-vung-187875-187875.html

15. Vinamilk (2025). Sustainability reports. https://www.vinamilk.com.vn/investor/reports/sustainability

16. PwC Vietnam (2025). ESG progress tracker survey report 2025: Navigating business reinvention in Vietnam. https://www.pwc.com/vn/vn/publications/2025/esg-progress-tracker-2025.pdf

17. World Bank (2017). Khung chính sách quản lý môi trường và xã hội: Dự án hiệu quả năng lượng cho các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam (VEEIEs).

18. Zazzaro, A., Oliviero, T., & Rondinella, S. (2024). Are green firms more financially constrained? The sensitivity of investment to cash flow. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.4868427