Các yếu tố chất lượng dịch vụ ảnh hưởng đến sự hài lòng của người dùng ví điện tử MoMo tại TP. Hồ Chí Minh
ThS. Phạm Minh Khang (Tác giả liên hệ)
Email: [email protected]
Lưu Ngọc Hân
Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh
Tóm tắt
Trong bối cảnh thanh toán không dùng tiền mặt phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, ví điện tử ngày càng giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội. Nghiên cứu phân tích các yếu tố chất lượng dịch vụ ảnh hưởng đến sự hài lòng của người dùng ví điện tử MoMo tại TP. Hồ Chí Minh. Dữ liệu được thu thập từ khảo sát 160 người dùng MoMo và xử lý bằng các phương pháp định lượng. Kết quả cho thấy 4 yếu tố gồm Tính dễ sử dụng, Giá trị cảm nhận, Chính sách ưu đãi và Bảo mật có tác động tích cực đến Sự hài lòng của người dùng. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số hàm ý quản trị nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện trải nghiệm người dùng và thúc đẩy thanh toán điện tử.
Từ khoá: Chất lượng dịch vụ, ví điện tử, MoMo, thanh toán không dùng tiền mặt
Abstract
In the context of the rapid development of cashless payments in Viet Nam, e-wallets are increasingly playing an important role in socio-economic life. This study analyzes the service quality factors affecting user satisfaction with the MoMo e-wallet in Ho Chi Minh City. Data were collected from a survey of 160 MoMo users and analyzed using quantitative methods. The results indicate that four factors, including Ease of Use, Perceived Value, Promotional Policies, and Security, have positive effects on user satisfaction. Based on these findings, the study proposes several managerial implications to enhance service quality, improve user experience, and promote electronic payments.
Keywords: Service quality, e-wallet, MoMo, cashless payment
GIỚI THIỆU
Sự phát triển của công nghệ số và thương mại điện tử trong những năm gần đây đã thúc đẩy xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt trên phạm vi toàn cầu. Tại Việt Nam, theo Statista (2022), số lượng người dùng thanh toán số đạt khoảng 51,8 triệu người vào năm 2021 và dự kiến tăng lên 70,9 triệu người vào năm 2025, cho thấy tốc độ chuyển đổi số trong lĩnh vực thanh toán đang diễn ra nhanh chóng.
Trong bối cảnh đó, ví điện tử đã trở thành một trong những phương thức thanh toán phổ biến nhờ tính tiện lợi và khả năng tích hợp nhiều dịch vụ tài chính - tiêu dùng. Theo Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (2023), tính đến đầu năm 2023, thị trường có 120 triệu ví điện tử, trong đó 47 triệu ví đã được kích hoạt và 29 triệu ví đang hoạt động; tổng số dư trên ví đạt hơn 3.300 tỷ đồng, còn tổng giá trị giao dịch đến hết quý III/2022 đạt khoảng 937.000 tỷ đồng. Những số liệu này cho thấy quy mô sử dụng ví điện tử tại Việt Nam đang tăng nhanh.
Tại Việt Nam, MoMo được xem là một trong những nền tảng có mức độ nhận biết và sử dụng cao. Theo Decision Lab (2022), MoMo chiếm khoảng 45,8% thị phần người dùng ví điện tử tại Việt Nam, vượt xa các đối thủ như ShopeePay, ZaloPay và Viettel Mone. Ngoài ra, các báo cáo thị trường cũng cho thấy MoMo có mức độ nhận biết và sử dụng cao nhất trong số các ví điện tử tại Việt Nam (MMA Vietnam và Decision Lab, 2023).
Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng giữa các ví điện tử và dịch vụ ngân hàng số, việc duy trì người dùng không chỉ phụ thuộc vào quy mô mạng lưới hay chính sách khuyến mãi, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ chất lượng dịch vụ. Do đó, nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích các yếu tố chất lượng dịch vụ ảnh hưởng đến sự hài lòng của người dùng ví điện tử MoMo tại TP. Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất một số hàm ý quản trị phù hợp.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
Chất lượng dịch vụ là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự hài lòng và hành vi tiếp tục sử dụng dịch vụ của khách hàng. Theo mô hình SERVQUAL của Parasuraman và cộng sự (1988), chất lượng dịch vụ được đánh giá thông qua khoảng cách giữa kỳ vọng và cảm nhận thực tế của khách hàng. Trong khi đó, mô hình SERVPERF của Cronin và Taylor (1992) tập trung đo lường chất lượng dịch vụ dựa trên cảm nhận thực tế của khách hàng sau khi sử dụng dịch vụ.
Trong bối cảnh dịch vụ ví điện tử, chất lượng dịch vụ không chỉ phản ánh qua độ ổn định của hệ thống, mà còn gắn với toàn bộ trải nghiệm của người dùng trong quá trình sử dụng ứng dụng. Các yếu tố như giao diện thân thiện, thao tác đơn giản, tốc độ xử lý giao dịch, độ an toàn của hệ thống, khả năng hỗ trợ khách hàng, chính sách ưu đãi và lợi ích cảm nhận đều có thể ảnh hưởng đến sự hài lòng của người dùng.
Vì vậy, dựa trên mô hình SERVPERF và các nghiên cứu trước đây về dịch vụ điện tử, nghiên cứu này tiến hành điều chỉnh và bổ sung một số biến quan sát nhằm phù hợp với bối cảnh nghiên cứu và phản ánh rõ hơn hành vi sử dụng của người dùng ví điện tử tại TP. Hồ Chí Minh.
Cụ thể, nghiên cứu đề xuất 6 yếu tố chính ảnh hưởng đến sự hài lòng của người dùng đối với ví điện tử MoMo (SHL), bao gồm: Độ tin cậy (ĐTC), Tính dễ sử dụng (TDSD), Bảo mật (BM), Khả năng đáp ứng (ĐU), Giá trị cảm nhận (GTCN) và Chính sách ưu đãi (CSUD). Các yếu tố này được kỳ vọng có tác động tích cực đến Sự hài lòng của người dùng trong quá trình sử dụng dịch vụ.
Các giả thuyết nghiên cứu được đề xuất như sau:
H1: Độ tin cậy có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của người dùng ví điện tử MoMo.
H2: Tính dễ sử dụng có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của người dùng ví điện tử MoMo.
H3: Bảo mật có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của người dùng ví điện tử MoMo.
H4: Khả năng đáp ứng có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của người dùng ví điện tử MoMo.
H5: Giá trị cảm nhận có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của người dùng ví điện tử MoMo.
H6: Chính sách ưu đãi có ảnh hưởng tích cực đến Sự hài lòng của người dùng ví điện tử MoMo.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Bảng hỏi khảo sát được xây dựng trên cơ sở các thang đo kế thừa từ mô hình SERVPERF và điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh sử dụng ví điện tử MoMo tại TP. Hồ Chí Minh. Đối tượng khảo sát là những người đã và đang sử dụng ví điện tử MoMo. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được sử dụng nhằm tiếp cận nhóm người dùng có kinh nghiệm thực tế với dịch vụ.
Mẫu khảo sát bao gồm 2 nhóm chính: khách hàng hiện đang sử dụng ví MoMo và người dùng đồng thời nhiều ví điện tử khác nhau, nhằm thu thập các đánh giá đa chiều về chất lượng dịch vụ. Khảo sát được thực hiện từ ngày 28/4-7/5/2025. Tổng cộng có 169 bảng hỏi được thu về, trong đó 160 bảng hợp lệ được sử dụng cho phân tích dữ liệu.
Dữ liệu được mã hóa và xử lý thông qua các bước phân tích thống kê gồm: kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha; phân tích nhân tố khám phá (EFA) nhằm đánh giá giá trị hội tụ và giá trị phân biệt của các thang đo; phân tích tương quan Pearson; phân tích hồi quy đa biến. Các tiêu chí được sử dụng gồm: hệ số KMO lớn hơn hoặc bằng 0,5; kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê với Sig. nhỏ hơn hoặc bằng 0,05; hệ số tải nhân tố lớn hơn hoặc bằng 0,5; và Eigenvalue lớn hơn 1.
Phân tích hồi quy đa biến được sử dụng nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của các biến độc lập đến sự hài lòng của người dùng. Mức độ phù hợp của mô hình được xem xét thông qua hệ số R², đồng thời kiểm tra hiện tượng tự tương quan bằng hệ số Durbin-Watson và hiện tượng đa cộng tuyến thông qua hệ số VIF.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Kiểm định độ tin cậy thang đo và phân tích EFA
Kết quả cho thấy các thang đo đều đạt yêu cầu khi hệ số Cronbach’s Alpha dao động từ 0,710 đến 0,889 (> 0,6) và hệ số tương quan biến - tổng của các biến quan sát đều lớn hơn 0,3.
Kết quả cho thấy hệ số KMO đạt 0,849, lớn hơn 0,5; kiểm định Bartlett có Sig. = 0,000, nhỏ hơn 0,05. Điều này cho thấy dữ liệu phù hợp để thực hiện phân tích nhân tố. Kết quả phân tích trích xuất được 6 nhân tố với tổng phương sai trích đạt 75,452%, lớn hơn 50%. Các hệ số tải nhân tố đều lớn hơn 0,5, bảo đảm giá trị hội tụ của thang đo. Sáu nhân tố được xác định gồm: Bảo mật, Chính sách ưu đãi, Tính dễ sử dụng, Giá trị cảm nhận, Khả năng đáp ứng và Độ tin cậy.
Phân tích tương quan Pearson phản ánh các biến độc lập đều có mối tương quan cùng chiều với Sự hài lòng và có ý nghĩa thống kê (Sig. < 0,05). Trong đó, Tính dễ sử dụng (r = 0,589), Giá trị cảm nhận (r = 0,571), Chính sách ưu đãi (r = 0,549) và Bảo mật (r = 0,545) có mức tương quan tương đối mạnh; Khả năng đáp ứng (r = 0,466) có mức tương quan trung bình; còn Độ tin cậy (r = 0,197) có mức tương quan yếu nhưng vẫn có ý nghĩa thống kê.
Phân tích hồi quy đa biến
Kết quả hồi quy cho thấy mô hình có mức độ phù hợp với dữ liệu nghiên cứu với R² = 0,514, nghĩa là mô hình giải thích được 51,4% sự biến thiên của Sự hài lòng người dùng. Kiểm định ANOVA cho kết quả Sig. = 0,000 (< 0,05), khẳng định mô hình có ý nghĩa thống kê.
Hệ số Durbin-Watson đạt 1,708 cho thấy không có hiện tượng tự tương quan giữa các phần dư, và các hệ số VIF < 2, chứng tỏ mô hình không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến.
Bảng 1: Kết quả phân tích hồi quy
|
Model |
R |
R2 |
R2 hiệu chỉnh |
Std.Error ước tính |
Durbin - Watson |
|
1 |
0,717a |
0,514 |
0,495 |
0,44158 |
1,708 |
Nguồn: Kết quả phân tích dữ liệu khảo sát
Kết quả hồi quy đa biến cho thấy 4 nhân tố có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến Sự hài lòng của người dùng gồm: Bảo mật, Chính sách ưu đãi, Tính dễ sử dụng và Giá trị cảm nhận. Trong khi đó, Khả năng đáp ứng và Độ tin cậy chưa có ý nghĩa thống kê trong mô hình nghiên cứu.
Bảng 2: Kết quả phân tích hồi quy đa biến
|
Mô hình |
Hệ số Beta chưa chuẩn hóa |
Hệ số Beta chuẩn hóa |
t |
Sig. |
Thống kê đa cộng tuyến |
||
|
B |
Std.Error |
Beta |
Tolerance |
VIF |
|||
|
(Hằng số) |
1,054 |
0,313 |
|
3,369 |
0,001 |
|
|
|
Bảo mật |
0,137 |
0,058 |
0,174 |
2,369 |
0,019 |
0,587 |
1,703 |
|
Chính sách ưu đãi |
0,142 |
0,059 |
0,177 |
2,425 |
0,016 |
0,596 |
1,671 |
|
Tính dễ sử dụng |
0,205 |
0,062 |
0,251 |
3,286 |
0,001 |
0,546 |
1,833 |
|
Giá trị cảm nhận |
0,230 |
0,072 |
0,231 |
3,202 |
0,002 |
0,610 |
1,639 |
|
Khả năng đáp ứng |
0,072 |
0,054 |
0,092 |
1,335 |
0,184 |
0,662 |
1,510 |
|
Độ tin cậy |
-0,004 |
0,062 |
-0,004 |
-0,070 |
0,945 |
0,884 |
1,131 |
Nguồn: Kết quả phân tích dữ liệu khảo sát
Phương trình hồi quy chuẩn hóa của mô hình được xác định như sau:
SHL= 0,174 BM + 0,177 CSUD + 0,251 TDSD + 0,231 GTCN + ε
KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
Kết quả nghiên cứu cho thấy Sự hài lòng của người dùng ví điện tử MoMo tại TP. Hồ Chí Minh chịu ảnh hưởng bởi 4 yếu tố chính gồm: Tính dễ sử dụng, Giá trị cảm nhận, Chính sách ưu đãi và Bảo mật. Trong đó, Tính dễ sử dụng (β = 0,251; Sig. = 0,001) là yếu tố có tác động mạnh nhất, cho thấy người dùng đánh giá cao giao diện trực quan, thao tác đơn giản và các chức năng thuận tiện của ứng dụng. Tiếp theo là Giá trị cảm nhận (β = 0,231; Sig. = 0,002), phản ánh xu hướng người dùng chấp nhận và sử dụng ví điện tử khi họ nhận thấy dịch vụ mang lại lợi ích thiết thực như tiết kiệm thời gian, thanh toán nhanh chóng và tiện lợi. Ngoài ra, Chính sách ưu đãi (β = 0,177; Sig. = 0,016) và Bảo mật (β = 0,174; Sig. = 0,019) cũng có tác động tích cực, cho thấy các chương trình khuyến mãi và mức độ an toàn giao dịch đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và duy trì người dùng.
Ngược lại, yếu tố Khả năng đáp ứng và Độ tin cậy không có ý nghĩa thống kê trong mô hình. Điều này có thể cho thấy người dùng đã xem mức độ uy tín của MoMo là yếu tố hiển nhiên hoặc chưa nhận thấy sự khác biệt rõ rệt so với các ví điện tử khác trên thị trường.
Từ kết quả nghiên cứu, một số hàm ý quản trị được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng mức độ hài lòng của người dùng.
Thứ nhất, doanh nghiệp cần tiếp tục tối ưu hóa tính dễ sử dụng của ứng dụng, đặc biệt là thiết kế giao diện, đơn giản hóa quy trình thanh toán và cải thiện khả năng truy cập dịch vụ. Điều này sẽ giúp mở rộng tệp khách hàng, bao gồm cả những người ít có kinh nghiệm sử dụng công nghệ.
Thứ hai, MoMo cần gia tăng giá trị cảm nhận cho người dùng thông qua việc mở rộng hệ sinh thái dịch vụ, tích hợp nhiều tiện ích tài chính và nâng cao trải nghiệm thanh toán nhanh chóng, tiện lợi.
Thứ ba, doanh nghiệp nên duy trì và phát triển các chương trình ưu đãi hợp lý, kết hợp giữa khuyến mãi ngắn hạn và chiến lược giá trị dài hạn nhằm thu hút người dùng mới và nâng cao mức độ trung thành của khách hàng.
Thứ tư, doanh nghiệp cần tăng cường các biện pháp bảo mật và truyền thông về an toàn giao dịch, cũng như cải thiện khả năng hỗ trợ khách hàng và tốc độ phản hồi khi xảy ra sự cố, nhằm nâng cao trải nghiệm dịch vụ và củng cố niềm tin của người dùng.
Tài liệu tham khảo:
1. Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (2023). Promoting payments through E-Wallets and the issue of protecting users of financial services. https://www.div.gov.vn/promoting-payments-through-e-wallets-and-the-issue-of-protecting-users-of-financial-services
2. Cronin, J. J., & Taylor, S. A. (1992). Measuring service quality: A reexamination and extension. Journal of Marketing, 56(3), 55-68.
3. Decision Lab (2022). The connected consumer report: E-wallet usage in Vietnam. Decision Lab.
4. MMA Global in Vietnam, & Decision Lab (2023). The Connected Consumer Q1 2023 Report. MMA Global. https://mmaglobal.com/documents/connected-consumer-q1-2023-report
5 Parasuraman, A., Zeithaml, V. A., & Berry, L. L. (1988). SERVQUAL: A multiple-item scale for measuring consumer perceptions of service quality. Journal of Retailing, 64(1), 12-40.
6. Statista (2022). Number of digital payment users in Vietnam from 2021 to 2025. Retrieved April 12, 2025.
|
Ngày nhận bài: 3/3/2026; Ngày hoàn thiện biên tập: 28/4/2026; Ngày duyệt đăng: 15/5/2026 |
Các tin khác
Quản trị nhân sự xanh tại các doanh nghiệp trong khu công nghiệp sinh thái trên địa bàn Hải Phòng
Tác động phi tuyến của vốn đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam: Vai trò điều tiết của vòng quay vốn và sở hữu nhà nước
Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả làm việc dựa trên cảm nhận của nhân viên tại Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3
Mô hình nghiên cứu tác động của chất lượng dịch vụ ngân hàng số đến hành vi tài chính cá nhân
Nghiên cứu khung lý thuyết về tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế đối với vận tải hành khách công cộng bằng xe bus và metro
Đề xuất mô hình nghiên cứu tác động của chuyển đổi số đến động lực làm việc của cán bộ tín dụng tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam
Hệ sinh thái khởi nghiệp đại học và khởi nghiệp sáng tạo của sinh viên: Nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Hà Nội
Hợp tác với GenAI và hành vi kiến tạo nhiệm vụ của người lao động Việt Nam: Vai trò trung gian của kiến tạo nhận thức và sự phụ thuộc vào GenAI
Tác động của việc bãi bỏ thuế khoán đến mức độ tuân thủ thuế của hộ kinh doanh tại Việt Nam