Các nhân tố ảnh hưởng đến năng suất lao động theo khu vực kinh tế ở Việt Nam hiện nay

ThS. Bùi Thị Luyện

Đại học Lao động - Xã hội

Tóm tắt

Những năm qua, nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng khá bền vững với chỉ tiêu năng suất lao động tăng đều đặn và liên tục hàng năm. Tuy vậy, tương quan so với khu vực, năng suất lao động của Việt Nam vẫn còn khiêm tốn. Cùng với đó là sự khác biệt về chất lượng đội ngũ lao động, kỹ năng ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật, công nghệ cùng với quy mô đầu tư, đã tạo ra những khoảng cách khá lớn trong năng suất lao động của mỗi khu vực kinh tế, trở thành rào cản trong tốc độ tăng trưởng của toàn nền kinh tế. Bài viết này tập trung phân tích nhân tố tác động đến năng suất lao động phân theo khu vực kinh tế ở Việt Nam, nhận diện những khó khăn, thách thức, từ đó gợi ý các giải pháp để thúc đẩy năng suất lao động mỗi khu vực trong những năm tới đây.

Từ khóa: Năng suất lao động, nông - lâm - thủy sản, công nghiệp và xây dựng, dịch vụ, khu vực kinh tế

Abstract

In recent years, Viet Nam's economy has achieved relatively sustainable growth, with labor productivity increasing steadily and consistently year on year. However, compared with other countries in the region, Viet Nam's labor productivity remains modest. In addition, differences in workforce quality, the ability to apply scientific and technological advances, and investment scale have created significant disparities in labor productivity across economic sectors, thereby constraining the overall economy's growth rate. This article analyzes the factors affecting labor productivity across economic sectors in Viet Nam, identifies existing difficulties and challenges, and proposes solutions to enhance labor productivity in each sector over the coming years.

Keywords: Labor productivity, agriculture-forestry-fisheries, industry and construction, services, economic sectors

ĐẶT VẤN ĐỀ

Bốn thập kỷ kể từ khi thực hiện đường lối Đổi mới, chuyển đổi từ mô hình tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Việt Nam đã không ngừng đổi mới, hội nhập toàn cầu và đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận. Quy mô GDP năm 2025 đạt hơn 510 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới; GDP bình quân đầu người trên 5.000 USD. Nền kinh tế được đánh giá tăng trưởng bền vững với chỉ tiêu năng suất lao động (NSLĐ) tăng đều đặn và liên tục hàng năm.

NSLĐ là nhân tố cốt lõi nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế và đóng vai trò chủ lực trong việc thúc đẩy sức bật của kinh tế trong dài hạn. Ở Việt Nam, NSLĐ được xác định là chỉ tiêu thống kê quốc gia; các chỉ tiêu để tính toán NSLĐ được đo lường, thu thập và chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế và được công bố hàng năm bởi Cục Thống kê (Bộ Tài chính). NSLĐ được tính bằng GDP chia cho tổng số lao động làm việc trong nền kinh tế. NSLĐ và sự phát triển kinh tế có mối liên hệ chặt chẽ, tỷ lệ thuận với nhau. NSLĐ cao là động lực, là cơ sở vững chắc tạo đà nền kinh tế tăng trưởng và nếu NSLĐ thấp sẽ là rào cản của nền kinh tế.

Việc đánh giá, nghiên cứu các vấn đề về NSLĐ của các ngành, lĩnh vực là một trong những chỉ số đánh giá quan trọng của một nền kinh tế. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế mạnh mẽ hiện nay, cùng sự góp mặt ngày càng rõ nét của trí tuệ nhân tạo và công nghệ kỹ thuật hiện đại, việc đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến NSLĐ là vô cùng cấp thiết, là tiền để đẩy mạnh tiến trình chuyển dịch cơ cấu diễn ra nhanh hơn, đưa kinh tế đất nước không ngừng lớn mạnh và bền vững hơn.

Ngoài chỉ tiêu chung NSLĐ cả nền kinh tế, các phân tổ chủ yếu của NSLĐ còn được chia theo khu vực kinh tế, theo vùng kinh tế hoặc theo tỉnh, thành phố. Bài viết này đi vào nhận diện, phân tích các nhân tố tác động đến NSLĐ phân theo khu vực kinh tế ở nước ta, từ đó đề xuất các giải pháp để tăng NSLĐ trong mỗi khu vực kinh tế thời gian tới, đóng góp cho sự tăng trưởng của nền kinh tế.

THỰC TRẠNG NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG VIỆT NAM

Năng suất lao động Việt Nam trong tương quan với khu vực

Sau Đổi mới, cơ cấu kinh tế đất nước có nhiều chuyển biến theo chiều hướng tích cực, lao động trong lĩnh vực nông nghiệp chuyển dần sang công nghiệp và dịch vụ. Tuy vậy, nhìn lại 2 thập kỷ gần đây, dù NSLĐ của Việt Nam có xu hướng tăng liên tục song vẫn còn khiêm tốn so với khu vực.

Theo Cục Thống kê, trong 2 năm COVID-19, Việt Nam vẫn ghi nhận những dấu hiệu tích cực về tăng trưởng NSLĐ với con số khá khả quan 172,96 triệu đồng/người năm 2021, và tăng lên 190,13 triệu đồng/người vào năm 2022. Giai đoạn từ 2023 đến 2025 tiếp tục ghi nhận sự tăng trưởng lần lượt là 201,23 triệu đồng/người, 221,95 triệu đồng/người và 245 triệu đồng/người.

Giai đoạn 2016-2019, tốc độ tăng NSLĐ của Việt Nam đều đạt 6%. Tuy nhiên, giai đoạn từ 2020 trở đi, do tác động của COVID-19 nên tốc độ tăng NSLĐ có dấu hiệu chững lại. Tuy vậy, NSLĐ bình quân toàn nền kinh tế giai đoạn 2021-2025 vẫn khả quan với mức tăng 4,78%/năm, cho thấy những biện pháp đồng bộ trong việc đẩy mạnh chất lượng nguồn nhân lực của toàn nền kinh tế đã mang lại những chuyển biến tích cực.

So với các quốc gia khác, trong vòng 10 năm từ 2011- 2020, NSLĐ của Việt Nam tăng bình quân là 5,4%/năm, trong đó mức tăng của các quốc gia khác như Malaysia là 1,3%/năm, Hàn Quốc 1,5%/năm, Singapore 1,7%/năm. Giai đoạn 2021-2025, tăng NSLĐ bình quân Việt Nam là 4,78%, trong khi Singapore đạt gần 2%/năm, Hàn Quốc đạt 2,5%/năm.

Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2025 xếp Việt Nam trong danh sách các nước có tốc độ tăng NSLĐ nhanh nhất thế giới. Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế 44/139 quốc gia nền kinh tế được xếp hạng, trong 2 năm liên tục 2024 và 2025.

Tuy nhiên, đó là tốc độ tăng, còn thực tế NSLĐ theo PPP của Việt Nam năm 2023 bằng 11,2% Singapore; 27% Hàn Quốc; 28,6% Nhật Bản; 36,2% Malaysia; 64,6% Thái Lan; 57,3% Trung Quốc; 84,8% Indonesia và chỉ cao hơn Philippines (bằng 104,9% Philippines).

Bên cạnh đó, mặc dù NSLĐ tăng trưởng đều đặn mỗi năm, song so với các nước trong khu vực quy theo tỷ giá USD với sức mua tương đương, thì Việt Nam vẫn giữ vị trí khiêm tốn. NSLĐ Việt Nam đạt 22.096 USD/người vào năm 2021, tương quan cùng năm đó với các quốc gia trong khu vực thì nước ta chỉ đứng thứ 7 (thấp hơn NSLĐ của 6 nước: Singapore, Brunei, Malaysia, Thailand, Indonesia và Philippines).

Trong 2 năm gần đây, 2024 và 2025, NSLĐ của Việt Nam ước tính lần lượt là 25.850 USD/người, 27.500 USD/người, đứng vị trí thứ 6 (chỉ cao hơn Philippines).

Như vậy, NSLĐ của toàn nền kinh tế nước ta có sự tăng trưởng liên tục qua các năm, nhưng so sánh các chỉ số trong tương quan với khu vực vẫn chưa thật sự nổi bật.

Năng suất lao động trong các khu vực kinh tế

Mối tương quan năng suất lao động và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế các ngành đã tác động nhất định đến NSLĐ các ngành kinh tế. Trong 5 năm từ 2011-2015, tỷ lệ lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên làm việc trong khu vực nông-lâm nghiệp và thủy sản, công nghiệp - xây dựng và dịch vụ tương ứng là 43,6%; 23% và 33,4%.

Trong 5 năm tiếp theo, từ 2016-2020, có sự chuyển biến rõ rệt theo chiều hướng tích cực hơn trước. Vào năm 2020, lao động từ 15 tuổi trở lên làm việc khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản chiếm 33,1%, (giảm 8,5%); công nghiệp và xây dựng chiếm 30,8% (tăng 5,6 %); dịch vụ chiếm 36,1% (tăng 2,9 %).

Giai đoạn 2021-2025 có nhiều chuyển biến rất khả quan, lao động khu vực dịch vụ, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng cả về quy mô và tỷ trọng, trong khi lao động khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục giảm. Năm 2025, lao động trong khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản chiếm 25,7% (giảm 3,4% so với 2021); khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 33,5%, (tăng 0,4%); khu vực dịch vụ chiếm 40,8%, (tăng 3,0%).

Những chuyển dịch theo hướng tích cực cho thấy cơ cấu chuyển dịch lao động đang đúng định hướng, chiến lược phát triển kinh tế của Chính phủ đề ra. Lĩnh vực dịch vụ, giao thông vận tải, du lịch, thương mại đã phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch COVID-19, có vai trò quan trọng trong tạo việc làm, nâng cao NSLĐ của nền kinh tế, thể hiện cụ thể qua Hình.

Hình: Cơ cấu lao động có việc làm phân theo khu vực kinh tế, giai đoạn 2021-2025 (%)

Nguồn: Cục Thống kê (2026)

Qua Hình cho thấy, năm 2025, khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản chiếm 25,7% cơ cấu lao động nhưng chỉ đóng góp 11,64% trong cơ cấu kinh tế, trong khi công nghiệp và xây dựng chiếm 33,5% cơ cấu lao động và đóng góp 37,65% kinh tế; dịch vụ với 40,8% lao động đã đóng góp 50,71 % (bao gồm cả thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm). Như vậy, NSLĐ của khu vực công nghiệp và dịch vụ cao hơn rất nhiều so với khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản.

Năng suất lao động của các khu vực kinh tế hiện nay

NSLĐ của các khu vực kinh tế theo giai đoạn 2021- 2025 được thể hiện ở Bảng 1.

Bảng 1: Năng suất lao động theo giá thực tế của các khu vực kinh tế giai đoạn 2021-2025 (triệu đồng/người/năm)

Nguồn : Tăng Văn Khiên, Nguyễn Thị Mão (2026) - https://vjst.vn/

Qua Bảng 1 thấy, NSLĐ tăng đều đặn các năm nhưng có sự khác biệt rất lớn giữa các khu vực kinh tế. NSLĐ trong lĩnh vực công nghiệp luôn giữ vị trí số 1, đạt 275,63 triệu đồng/người/năm vào năm 2025. Tiếp đến là NSLĐ trong lĩnh vực dịch vụ với 256,46 triệu đồng/người/năm, cuối cùng là NSLĐ của khu vực nông-lâm nghiệp và thủy sản, tuy có biến chuyển nhưng vẫn vị trí thứ 3 với 111,01 triệu đồng/người/năm và chỉ bằng 43,28% so với NSLĐ khu vực dịch vụ. Dù vậy, khoảng cách NSLĐ giữa các khu vực đã dần có sự thu hẹp.

Bảng 2 thể hiện tốc độ tăng của các khu vực kinh tế không đều nhau.

Bảng 2: Tốc độ tăng NSLĐ theo khu vực giai đoạn 2021-2025

Nguồn: Tăng Văn Khiên, Nguyễn Thị Mão (2026)

Theo Bảng 2, có thể thấy NSLĐ 4 năm về sau so với năm 2021 đều tăng lên theo mức lũy tiến, năm sau luôn có mức tăng trưởng dương so với năm liền kề ở cả 3 khu vực. Song tốc độ tăng giữa các khu vực không đều nhau, kéo khoảng cách về NSLĐ giữa các khu vực đã có sự thu hẹp nhất định. Trong đó, tốc độ tăng NSLĐ của khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản dẫn đầu, với mức 1,48 lần, theo sau là NSLĐ khu vực công nghiệp-xây dựng tăng 1,46 và dịch vụ là 1,36.

NSLĐ của khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản đã thu hẹp phần nào khoảng cách so với 2 ngành còn lại (năm 2021: bằng 38,4% NSLĐ khu vực công nghiệp - xây dựng và 39,8 % NSLĐ khu vực dịch vụ và năm 2025: bằng 40,27% NSLĐ công nghiệp - xây dựng và 43,3% NSLĐ dịch vụ). Tuy vậy, khoảng cách này vẫn khá xa nhau, và việc tiệm cận giữa NSLĐ các khu vực cần tiến trình lâu dài.

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG PHÂN THEO KHU VỰC KINH TẾ

Lao động

Việt Nam là quốc gia có nguồn lực lao động lớn, nhanh nhạy, có nhiều tiềm năng học hỏi, tiếp thu công nghệ mới để ứng dụng phát triển kinh tế trong nước và thu hút đầu tư nước ngoài. Theo Cục Thống kê, năm 2025, dân số Việt Nam ước tính 102,3 triệu người, trong đó lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên là 53,5 triệu người; tỷ lệ tham gia lực lượng lao động là 68,6%, tỷ lệ được đào tạo là 29,2%, và tăng lên mỗi năm. Tuy nhiên trình độ, chất lượng NSLĐ ở mỗi khu vực kinh tế lại có nhiều khác biệt.

Chất lượng lao động

Đối với khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản, lực lượng lao động chủ yếu sản xuất giản đơn, không có trình độ, không qua đào tạo; lao động phổ thông, lao động chân tay sản xuất nhỏ, manh mún…, dẫn đến NSLĐ yếu nhất trong cả 3 khu vực.

Trong khi đó, trong khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ có tỷ lệ qua đào tạo chuyên môn, có kỹ năng, nghiệp vụ, tinh thần kỷ luật, chịu áp lực tốt hơn và đáp ứng tiến độ công việc trong môi trường làm việc quy củ, trật tự nên NSLĐ cũng theo đó tăng lên. Đặc biệt, trong bối cảnh chung toàn cầu, để tồn tại và theo kịp với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, công nghệ, đòi hỏi lao động làm trong 2 khu vực này phải liên tục chủ động, cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ tay nghề, nâng cao NSLĐ để không bị đào thải.

Vị thế lao động

Người lao động trong khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản chủ yếu tự sản tự tiêu, phần còn lại giao thương nhỏ lẻ, công việc chủ yếu theo mùa vụ trong năm. Lao động được chủ động thời gian, dẫn đến tâm lý hài lòng, không có áp lực, không có sức ép nên năng suất thấp, cường độ làm việc thấp.

Lao động trong lĩnh vực tự sản tự tiêu năm 2025 khoảng 3,8 triệu người, phần lớn ở nông thôn với 87,7%, trong đó 63,5% là lao động nữ. Trong xu hướng yêu cầu thị trường lao động hiện nay cần lao động có trình độ, kỹ năng, tay nghề cao thì nhóm lao động này tìm được công việc phù hợp ổn định là khá thách thức.

Trong khi, đối với lĩnh vực công nghiệp - xây dựng, lao động có vị thế nhất định trong công việc, chịu sự quản lý của tổ chức, doanh nghiệp, chịu chế tài quản lý và áp lực về hiệu quả công việc lớn nên khả năng tự giác, chủ động trong công việc cao. Còn lĩnh vực dịch vụ, phục vụ, việc thực hiện yêu cầu của khách hàng, đòi hỏi lao động phải làm việc cường độ cao, linh hoạt, và NSLĐ cao là tất yếu.

Tuy có nguồn lực lao động dồi dào, tiếp thu nhanh, đang ở giai đoạn “vàng” của tháp dân số, song nguồn nhân lực của Việt Nam về tổng thể vẫn chưa phát huy tương xứng với tiềm năng hiện có.

Như vậy, việc nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực một cách bài bản, đồng bộ trong cả 3 khu vực kinh tế là rất cấp thiết. Cần có định hướng, chiến lược đào tạo phù hợp với từng ngành, từng nhóm đối tượng để đảm bảo việc tăng năng suất đồng bộ giữa các khu vực kinh tế và không ngành nào bị tụt hậu lại phía sau.

Tiền lương, tiền công

Theo số liệu của Cục Thống kê, năm 2025, thu nhập bình quân của lao động là 8,4 triệu đồng/tháng. Khu vực dịch vụ có mức tăng mạnh mẽ nhất, đạt 9,8 triệu đồng; khu vực công nghiệp và xây dựng đạt 9 triệu đồng và khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản khiêm tốn với đạt 4,9 triệu đồng. Ngoài ra, các con số thống kê cũng ghi nhận tốc độ tăng thu nhập bình quân khá đều trong khối ngành dịch vụ, công nghiệp và xây dựng. Như khối ngành hoạt động trong lĩnh vực tài chính ngân hàng và bảo hiểm là 13,6 triệu đồng, ngành kinh doanh bất động sản là 13,1 triệu đồng…

Tiền lương tác động trực tiếp đến đời sống của người lao động. Đây yếu tố quan trọng để người lao động không ngừng cố gắng trong công việc. Muốn nhận mức thù lao và thu nhập cao, người lao động không có cách nào khác phải liên tục học tập, rèn luyện kỹ năng, tay nghề, tăng giá trị bản thân, góp phần vào sự phát triển chung của tổ chức để đổi lấy mức thù lao xứng đáng.

Đang có sự phân hóa rõ rệt về mức tiền lương tương xứng với NLSĐ giữa các khu vực kinh tế. Khu vực kinh tế nông - lâm nghiệp, thủy sản có mức thu nhập, tiền lương, tiền công thấp tương ứng với NSLĐ cũng thấp hơn 2 khối ngành còn lại. Nguyên do là khu vực này không quá đòi hỏi về trình độ, chủ yếu lao động phổ thông, người lao động không chủ động nâng cao kỹ năng, tay nghề.

Trình độ và ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ

Sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật, công nghệ và ứng dụng trong hoạt động kinh tế là một trong những nhân tố không thể thiếu để tối ưu mọi nguồn nhân lực, vật lực nhằm gia tăng NSLĐ, tăng sức bật của mọi ngành kinh tế. Các thiết bị càng hiện đại thì yêu cầu chất lượng nhân lực đặt ra càng cao, để có thể làm chủ được công nghệ.

Hiện nay, nguồn nhân lực chất lượng cao chủ yếu nằm trong khu vực công nghiệp, dịch vụ. Vì thế, hiệu quả của việc ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ nhằm tăng NSLĐ cũng tốt hơn ở 2 khu vực này. Không chỉ bản thân người lao động liên tục học tập bằng nhiều hình thức để đáp ứng yêu cầu công việc mà cơ quan, tổ chức cũng luôn tạo điều kiện tổ chức các khóa học hoặc mời các chuyên gia về đào tạo để nâng cao tay nghề. Trong khi đó, ở ngành nông – lâm, thủy sản, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ còn ở mức thấp, lao động chủ yếu làm thủ công, nhỏ lẻ, dẫn đến khả năng tăng NSLĐ còn thấp.

Cơ chế, chính sách của Nhà nước

Cơ chế chính sách của Nhà nước một trong những nhân tố có tác động lớn đến toàn nền kinh tế nói chung và mỗi khu vực kinh tế nói riêng. Cơ chế cởi mở, chính sách thông thoáng sẽ khuyến khích sự phát triển; ngược lại sẽ là nhân tố cản trở sự tăng trưởng của tất cả các ngành.

Những năm qua, Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách để thúc đẩy mạnh mẽ việc nâng cao NSLĐ, kéo đà tăng trưởng của nền kinh tế ổn định và bền vững. Ngày 12/4/2022, Chính phủ ra Nghị quyết số 54/NQ-CP ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025. Mục tiêu tổng quát là: Hình thành cơ cấu hợp lý, hiệu quả trong từng ngành, lĩnh vực; giữa các ngành, lĩnh vực và cả nền kinh tế; phát triển được nhiều sản phẩm quốc gia dựa vào công nghệ mới, công nghệ cao; tạo bứt phá về năng lực cạnh tranh của một số ngành kinh tế chủ lực và chuyển biến thực chất, rõ nét về mô hình tăng trưởng, năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh, nâng cao tính tự chủ, khả năng thích ứng, sức chống chịu của nền kinh tế.

Hiệu quả của chính sách đó thể hiện rõ rệt qua NSLĐ có nhiều chuyển biến tích cực hàng năm. Nhất là năm 2022, dù sau khi chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch COVID-19 nhưng tựu chung, NSLĐ của Việt Nam có nhiều điểm sáng, thu nhập quân hàng tháng của người lao động cải thiện rõ rệt, đạt 6,6 triệu đồng, tăng 12,4% so với cùng kỳ năm 2019.

MỘT SỐ CÁC GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG PHÂN THEO KHU VỰC KINH TẾ

Một là, không ngừng đổi mới thể chế, xây dựng mô hình quản lý vận hành theo hướng linh hoạt, tinh gọn, hiệu quả, và tiếp tục cắt giảm các thủ tục rườm rà, nhũng nhiễu, lạc hậu; tạo môi trường tạo môi trường minh bạch, tạo cơ chế mở, hỗ trợ các bên cùng chung tay kiến tạo các giá trị của nền kinh tế.

Nhà nước luôn luôn theo sát các diễn biến của nền kinh tế để có cơ chế quản lý các chính sách tiền lương ở góc độ vĩ mô và thị trường lao động kịp thời, phù hợp. Xây dựng kết cấu, cơ chế, định mức tiền lương, tiền công phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế. Đảm bảo đời sống cho cả người lao động và gia đình họ; đồng thời có sự hài hòa tương quan các tổ chức, chủ sử dụng lao động trong nền kinh tế.

Hai là, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của cả 3 khu vực kinh tế một cách toàn diện, thống nhất và liên tục theo thời gian để tạo sự đồng bộ và bền vững. Đối với khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản, thúc đẩy các chương trình hỗ trợ đào tạo thực tế tại nông thôn, cung cấp kiến thức cho người lao động hiểu giá trị chuỗi cung ứng, các tiêu chuẩn chất lượng, các kiến thức thực tế trong sản xuất; thúc đẩy người lao động chủ động nâng cao sự hiểu biết và tay nghề để tăng NSLĐ trong quá trình sản xuất, cung ứng sản phẩm.

Đối với ngành công nghiệp - xây dựng và dịch vụ xây dựng, cần xây dựng, điều chỉnh các chương đào tạo kịp thời, liên tục cập nhật các kiến thức mới nguồn lực chủ động, kịp thời áp dụng sự tiến bộ của khoa học công nghệ trong sản xuất, vận hành. Nâng cao tiêu chuẩn đầu ra cho đội ngũ nhân lực, hướng đến chuẩn hóa các kỹ năng nghề quốc tế, các kỹ năng bổ trợ, ngoại ngữ, chuyên môn để không bị động trước sự thay đổi của thế giới.

Ba là, tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số trong mọi lĩnh vực. Đối với khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản, việc ứng dụng sẽ góp phần đồng bộ cơ giới hóa nông thôn, khuyến khích nông nghiệp quy mô lớn, liên kết chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng, ứng dụng lai tạo giống mới, cho giá trị cao.

Đối với công nghiệp - xây dựng và dịch vụ, việc này sẽ thúc đẩy đầu tư máy móc hiện đại, tự động hóa các dây chuyền, thay thế lao động thủ công, tối ưu thời gian, chi phí trong nhiều khâu sản xuất, rút ngắn các quy trình không cần thiết, thúc đẩy NSLĐ toàn diện. Cùng với đó, thúc đẩy chuyển đổi mô hình quản lý hiện đại, năng động, đây là cơ sở để thúc đẩy chất lượng nguồn nhân lực ngày càng đi lên, theo kịp xu thế phát triển của thời đại.

KẾT LUẬN

Trong bối cảnh hiện nay khi xu hướng già hóa dân số gia tăng, tài nguyên thiên nhiên dần trở nên cạn kiệt thì thúc đẩy NSLĐ sẽ là yếu tố tiên quyết nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Để Việt Nam đạt mục tiêu phấn đấu đến năm 203 0 là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới, tạo tiền đề vững chắc đưa nước ta trở thành nước phát triển, thu nhập cao, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc vào năm 2045 thì không có cách nào khác là phải liên tục đầu tư mạnh mẽ vào việc tăng NSLĐ.

Tài liệu tham khảo:

1. Cục Thống kê (2024). Niên giám Thống kê, 1268pp.

2. Cục Thống kê (2025). Thông cáo báo chí về tình hình dân số, lao động, việc làm quý IV và năm 2025.

3. Cục Thống kê (2026). Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý IV và năm 2025.

4. Cục Thống kê (2026). Thị trường lao động, việc làm của Việt Nam năm 2025: Những điểm sáng và hạn chế. https://www.nso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2026/01/thi-truong-lao-dong-viec-lam-cua-viet-nam-nam-2025-nhung-diem-sang-va-han-che/

5. Nguyễn Trung (2023). Việt Nam trên bước đường cải thiện năng suất lao động.

https://baodauthau.vn/viet-nam-tren-buoc-duong-cai-thien-nang-suat-lao-dong-post137795.html

6. Nguyễn Trường An (2024). Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lao động ở Việt Nam. https://kinhtevadubao.vn/cac-yeu-to-anh-huong-den-nang-suat-lao-dong-cua-viet-nam-29239

7. Nguyễn Văn Anh, Nguyễn Ngọc Điểm (2025). Nâng cao năng suất lao động ở Việt Nam hiện nay. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/07/15/nang-cao-nang-suat-lao-dong-o-viet-nam-hien-nay/

8. Tăng Văn Khiên, Nguyễn Thị Mão (2026). Năng suất lao động của Việt Nam giai đoạn 2021-2025. https://vjst.vn/nang-suat-lao-dong-cua-viet-nam-giai-doan-2021-2025-82673.html