​​​​​​​Phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam: Cơ chế truyền dẫn và hàm ý chính sách

TS. Nguyễn Hồng Thái

Đại học Bình Dương

Email: [email protected]

Tóm tắt

Trong bối cảnh doanh nghiệp nhỏ và vừa còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, việc phối hợp hiệu quả chính sách tài khóa và tiền tệ có ý nghĩa quan trọng. Trên cơ sở phân tích lý thuyết và dữ liệu thứ cấp, nghiên cứu làm rõ cơ chế truyền dẫn chính sách, những hạn chế trong tiếp cận và hấp thụ vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Từ đó, nghiên cứu đề xuất khung đánh giá hiệu quả chính sách theo 4 cấp độ: nguồn lực hỗ trợ, khả năng tiếp cận, mức độ hấp thụ và kết quả kinh tế; đồng thời, kiến nghị tăng cường phối hợp chính sách, hoàn thiện cơ chế chia sẻ rủi ro tín dụng và nâng cao năng lực tài chính của doanh nghiệp.

Từ khóa: Chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận vốn, truyền dẫn chính sách

Abstract

Given the persistent difficulties faced by small and medium-sized enterprises in accessing finance, effective coordination between fiscal and monetary policies is essential. Drawing on theoretical analysis and secondary data, this study examines policy transmission mechanisms and identifies constraints on enterprises' access to and absorption of capital in Viet Nam. It proposes a four-level framework for assessing policy effectiveness, encompassing support resources, access to finance, capital absorption, and economic outcomes. The study also recommends strengthening fiscal-monetary policy coordination, improving credit risk-sharing mechanisms, and enhancing the financial capacity of small and medium-sized enterprises to facilitate more effective access to and utilization of financing.

Keywords: Fiscal policy, monetary policy, small and medium-sized enterprises, access to finance, policy transmission

ĐẶT VẤN ĐỀ

Khả năng tiếp cận vốn là điều kiện quan trọng đối với đầu tư, duy trì dòng tiền và đổi mới công nghệ của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Tuy nhiên, mức lãi suất danh nghĩa thấp hơn không tự động dẫn đến khả năng vay vốn cao hơn. Một doanh nghiệp có thể không được cấp tín dụng do thiếu tài sản bảo đảm, hồ sơ tài chính chưa minh bạch, dòng tiền biến động hoặc chi phí thẩm định cao. Trong khi đó, ưu đãi thuế có thể cải thiện dòng tiền sau thuế nhưng tác động đến đầu tư phụ thuộc vào khả năng sinh lời, triển vọng thị trường và mức độ tiếp cận thực tế của doanh nghiệp.

Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân xác định các trở ngại về tiếp cận vốn, công nghệ, đất đai và nhân lực, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu cải thiện môi trường kinh doanh và năng lực doanh nghiệp (Bộ Chính trị, 2025). Quốc hội tiếp tục cụ thể hóa một số chính sách tại Nghị quyết số 198/2025/QH15; Chính phủ ban hành Nghị định số 20/2026/NĐ-CP để hướng dẫn thi hành một số nội dung của nghị quyết (Quốc hội, 2025; Chính phủ, 2026).

Vấn đề nghiên cứu đặt ra là: trong điều kiện chính sách vĩ mô cùng hướng đến hỗ trợ tăng trưởng, yếu tố nào quyết định việc nguồn lực hỗ trợ chuyển thành vốn có thể sử dụng và kết quả sản xuất kinh doanh của DNNVV? Nghiên cứu tập trung vào 3 câu hỏi: (i) chính sách tài khóa và tiền tệ tác động đến tiếp cận vốn qua những kênh nào; (ii) vì sao hiệu quả truyền dẫn có thể suy giảm ở cấp doanh nghiệp; và (iii) phối hợp chính sách cần được đánh giá, điều chỉnh ra sao để tránh phân tán nguồn lực và gia tăng rủi ro tài chính.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu liên quan và khoảng trống nghiên cứu

Nghiên cứu của Ngân hàng Phát triển châu Á phân tích tác động của tiếp cận tài chính đối với hoạt động, tăng trưởng của DNNVV và việc làm tại Việt Nam, qua đó củng cố lập luận rằng, khả năng vay vốn cần được đánh giá bằng kết quả hoạt động thực tế, không chỉ bằng quy mô tín dụng (Nguyen và cộng sự, 2024). Nguyễn Hồ Phương và cộng sự (2025) khảo sát 285 DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh, cho thấy quy mô, tuổi đời và các chỉ tiêu tài chính của doanh nghiệp có liên hệ đáng kể với khả năng tiếp cận tín dụng. Những kết quả này gợi ý rằng, chính sách tiền tệ tác động không đồng đều đến các nhóm doanh nghiệp.

Ở góc độ phối hợp công cụ, Bach và cộng sự (2025) phân tích mối liên hệ giữa ràng buộc tài chính và hành vi nộp thuế của doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa Việt Nam, từ đó cho rằng, cần xét đồng thời điều kiện tài trợ và phản ứng của doanh nghiệp đối với nghĩa vụ thuế. Báo cáo OECD (2025) ghi nhận tình trạng thiếu tài sản bảo đảm và khoảng cách về tiếp cận tín dụng giữa DNNVV với doanh nghiệp lớn. Trong khi đó, IMF (2025) khuyến nghị chính sách tài khóa đóng vai trò chủ đạo khi cần ứng phó cú sốc bất lợi, còn chính sách tiền tệ phải cân nhắc các ràng buộc về lạm phát, tỷ giá và ổn định tài chính.

Các công trình trên cung cấp bằng chứng về rào cản tín dụng, đặc điểm doanh nghiệp và lựa chọn chính sách vĩ mô. Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu của nghiên cứu này là kết nối 3 khâu: phối hợp công cụ tài khóa - tiền tệ, khả năng tiếp cận và hấp thụ vốn ở cấp doanh nghiệp, và kết quả kinh tế sau hỗ trợ. Khung đánh giá 4 tầng được đề xuất như một công cụ phân tích chính sách; chưa phải mô hình đã được kiểm định bằng dữ liệu vi mô.

Cơ chế truyền dẫn và cơ sở khoa học

Thứ nhất, đối với chính sách tài khóa, các công cụ như thuế, phí, chi ngân sách, đầu tư công và hỗ trợ tài chính có thể tác động đến dòng tiền, chi phí sản xuất, nhu cầu thị trường và năng lực đầu tư của doanh nghiệp. Việc giảm nghĩa vụ thuế có thể cải thiện khả năng thanh khoản, trong khi đầu tư công hiệu quả góp phần mở rộng tổng cầu và nâng cao năng suất dài hạn. Tuy nhiên, hiệu quả hỗ trợ còn phụ thuộc vào khả năng xác định đúng đối tượng thụ hưởng, chi phí ngân sách và tính bền vững của chính sách.

Thứ hai, đối với chính sách tiền tệ, sự điều chỉnh lãi suất, thanh khoản ngân hàng và điều kiện tín dụng ảnh hưởng đến chi phí vốn và khả năng vay vốn của doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc giảm lãi suất hoặc mở rộng tín dụng không đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều có khả năng tiếp cận vốn thuận lợi. Đối với DNNVV, hạn chế về tài sản bảo đảm, tính minh bạch tài chính và năng lực quản trị có thể làm suy giảm hiệu quả truyền dẫn chính sách.

Nghiên cứu của Stiglitz và Weiss (1981) chỉ ra rằng, trong điều kiện thông tin bất cân xứng, thị trường tín dụng có thể xuất hiện tình trạng hạn chế cho vay ngay cả khi lãi suất được điều chỉnh, do tác động của lựa chọn bất lợi và rủi ro đạo đức. Điều này cho thấy, việc mở rộng nguồn cung tín dụng cần được kết hợp với các giải pháp cải thiện chất lượng thông tin, cơ chế chia sẻ rủi ro và năng lực tài chính của doanh nghiệp.

Phối hợp chính sách không đồng nghĩa với đồng thời nới lỏng cả tài khóa lẫn tiền tệ. Trong điều kiện lạm phát hoặc tỷ giá chịu sức ép, mở rộng tín dụng quá mức có thể làm gia tăng bất ổn và cuối cùng khiến chi phí vốn của doanh nghiệp tăng trở lại. Ngược lại, tài khóa có mục tiêu, thời hạn rõ và được giám sát có thể hỗ trợ nhóm doanh nghiệp bị ràng buộc vốn mà không đòi hỏi nới lỏng tiền tệ trên diện rộng. Nguyên tắc phối hợp phù hợp là phân công công cụ theo lợi thế: tiền tệ ưu tiên ổn định giá trị đồng tiền và an toàn hệ thống; tài khóa xử lý mục tiêu phân phối, ngoại ứng và các nút thắt có thể xác định.

Khung đánh giá 4 tầng được xây dựng bằng cách kết hợp Lý thuyết phân bổ tín dụng trong điều kiện thông tin bất cân xứng (Stiglitz và Weiss, 1981) với cách tiếp cận giám sát, đánh giá dựa trên kết quả (Kusek và Rist, 2004). Theo đó, nguồn lực hỗ trợ là đầu vào; khả năng tiếp cận phản ánh mức độ đến đúng đối tượng; hấp thụ vốn thể hiện quá trình sử dụng; kết quả kinh tế là thay đổi đầu ra và tác động cần theo dõi. Cách phân tầng giúp xác định điểm nghẽn của chuỗi truyền dẫn, nhưng không hàm ý quan hệ nhân quả đã được kiểm định. Các chỉ báo cần được đối chiếu với điều kiện kinh tế vĩ mô và đặc điểm doanh nghiệp.

Phương pháp và phạm vi dữ liệu

Phương pháp nghiên cứu gồm tổng quan lý thuyết kinh tế, phân tích chính sách và phân tích mô tả dữ liệu thứ cấp được công bố không muộn hơn tháng 7/2026. Nghiên cứu không sử dụng khảo sát doanh nghiệp hoặc mô hình nhận diện nhân quả; vì vậy, các kết luận về tác động được trình bày như cơ chế kinh tế có cơ sở lý thuyết và giả thuyết chính sách cần kiểm định, không phải ước lượng tác động thực chứng.

THỰC TRẠNG VÀ KHUNG ĐÁNH GIÁ PHỐI HỢP CHÍNH SÁCH

Tín hiệu kinh tế và giới hạn dữ liệu

Theo Cục Thống kê (2026), năm 2025 cả nước có 195.100 doanh nghiệp thành lập mới và 102.300 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Tổng vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt 1.919,2 nghìn tỷ đồng. Những con số này phản ánh sự mở rộng hoạt động đăng ký kinh doanh, nhưng không thể được xem là bằng chứng trực tiếp về chất lượng tín dụng hoặc hiệu quả chính sách đối với riêng DNNVV.

Theo Ngân hàng Nhà nước (2025), đến ngày 24/12/2025, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế trên 18,40 triệu tỷ đồng, tăng 17,87% so với cuối năm 2024. Tốc độ tăng tín dụng là chỉ báo quan trọng về quy mô cung ứng vốn, song dữ liệu tổng hợp không cho biết phân bổ theo quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ hồ sơ bị từ chối, giá vốn thực tế hay tác động đến năng suất.

Theo OECD (2025, mục 4.6.1), DNNVV chỉ chiếm khoảng 22% tổng tín dụng ngân hàng trong khi đóng góp khoảng 36% GDP; hơn 1/3 DNNVV không tiếp cận được khoản vay, chủ yếu do thiếu tài sản bảo đảm. Báo cáo cũng dẫn khảo sát doanh nghiệp năm 2023 cho thấy 21% doanh nghiệp Việt Nam xem tiếp cận tài chính là trở ngại lớn. Các chỉ báo này có kỳ tham chiếu khác nhau và không được hiểu là kết quả riêng của năm 2026; song chúng bổ sung bằng chứng về khoảng cách giữa tổng cung tín dụng và khả năng tiếp cận của DNNVV.

Dữ liệu tổng hợp không xác định tỷ lệ hồ sơ DNNVV được chấp thuận hay hiệu quả đầu tư sau vay. Vì vậy, không thể suy diễn tác động nhân quả từ tăng trưởng tín dụng chung sang kết quả riêng của DNNVV.

Các điểm nghẽn trong tiếp cận và hấp thụ vốn

Rào cản thứ nhất là bất cân xứng thông tin: nhiều DNNVV có sổ sách kế toán, chứng từ giao dịch và hệ thống dự báo dòng tiền chưa đáp ứng yêu cầu thẩm định của bên cho vay. Ngay cả khi doanh nghiệp hoạt động có lãi, việc thiếu dữ liệu đủ tin cậy có thể làm tăng phần bù rủi ro hoặc khiến hồ sơ bị từ chối.

Rào cản thứ hai là tài sản bảo đảm: doanh nghiệp có dự án khả thi nhưng thiếu tài sản được chấp nhận có thể không chuyển được nhu cầu vốn thành khoản vay. Nghiên cứu của Phạm Mỹ Hằng Phương (2025) cũng đặt trọng tâm vào các khó khăn khi tiếp cận tín dụng của DNNVV. Nghiên cứu hiện tại kế thừa bối cảnh đó nhưng chuyển trọng tâm sang đánh giá sự phối hợp chính sách và kết quả kinh tế.

Rào cản thứ ba thuộc về phía cầu: Doanh nghiệp có thể trì hoãn vay mới khi đơn hàng không ổn định, chi phí nguyên liệu biến động hoặc triển vọng tiêu thụ kém. Trong trường hợp này, nới điều kiện cung tín dụng không bảo đảm tăng đầu tư.

Rào cản thứ tư là chi phí tuân thủ và chi phí giao dịch: thời gian chuẩn bị hồ sơ, yêu cầu báo cáo, phí liên quan và sự không chắc chắn về thời điểm nhận hỗ trợ có thể làm giảm giá trị thực tế của ưu đãi.

Do các ràng buộc không đồng nhất giữa doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa; giữa doanh nghiệp mới thành lập và doanh nghiệp có lịch sử tín dụng; giữa sản xuất, thương mại và dịch vụ, vì vậy chính sách hỗ trợ đại trà dễ tạo hiệu ứng hưởng lợi không đồng đều, trong khi cơ chế nhắm mục tiêu quá phức tạp lại có thể làm tăng chi phí hành chính. Thiết kế tối ưu phải cân bằng độ chính xác của đối tượng với chi phí thực hiện và khả năng giám sát.

Khung đánh giá 4 tầng

Nghiên cứu đề xuất khung đánh giá 4 tầng (Bảng). Tầng thứ nhất - nguồn lực chính sách - phản ánh quy mô, chi phí và thời hạn hỗ trợ tài khóa, điều kiện thanh khoản và lãi suất. Tầng thứ hai - khả năng tiếp cận - đo lường tỷ lệ doanh nghiệp đủ điều kiện, tỷ lệ hồ sơ được chấp thuận, thời gian xử lý, lãi suất thực trả và yêu cầu tài sản bảo đảm. Tầng thứ ba - hấp thụ - xem xét tỷ lệ giải ngân thực tế, mục đích sử dụng, năng lực quản lý dòng tiền và khả năng duy trì nghĩa vụ trả nợ. Tầng thứ tư - kết quả kinh tế - đo lường đầu tư mới, việc làm, doanh thu thực, năng suất, tỷ lệ nợ quá hạn và tính bền vững tài khóa.

Bảng: Khung đánh giá 4 tầng

Nguồn: Tác giả tổng hợp và đề xuất trên cơ sở Stiglitz và Weiss (1981), Kusek và Rist (2004)

Khung này nhấn mạnh một phân biệt có ý nghĩa phương pháp luận: tăng quy mô tín dụng không đồng nghĩa tăng tỷ lệ DNNVV được vay; tỷ lệ giải ngân cao không tự động chứng minh vốn được sử dụng hiệu quả; tăng doanh thu trong thời kỳ hỗ trợ không thể quy toàn bộ cho chính sách nếu thiếu nhóm đối chứng. Đây là khung đánh giá được đề xuất để tổ chức bằng chứng, không phải chỉ số pháp lý bắt buộc hoặc mô hình đã được kiểm định bằng dữ liệu doanh nghiệp.

MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH

Phân công công cụ theo mục tiêu và điều kiện vĩ mô

Chính sách tiền tệ cần tiếp tục phát huy vai trò duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính. Hiệu quả điều hành không nên chỉ được đánh giá thông qua tốc độ tăng trưởng tín dụng danh nghĩa, mà cần xem xét cả chất lượng tín dụng, chi phí vốn và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Trong khi đó, chính sách tài khóa cần ưu tiên các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu, thời hạn và tiêu chí đánh giá cụ thể, tập trung khắc phục những hạn chế về thông tin, năng lực tài chính và các thất bại thị trường. Việc phối hợp 2 chính sách cần được rà soát định kỳ để điều chỉnh quy mô, phạm vi và thời điểm hỗ trợ phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô. Đồng thời, cần phân biệt mục tiêu hỗ trợ vốn lưu động với hỗ trợ đầu tư dài hạn. Đối với vốn lưu động, chính sách cần chú trọng thời gian xét duyệt, chi phí tiếp cận và khả năng quản trị dòng tiền. Đối với đầu tư công nghệ, đổi mới thiết bị và nâng cao năng suất, cần có cơ chế tài trợ phù hợp với thời gian hoàn vốn, kết hợp tư vấn kỹ thuật và đánh giá hiệu quả đầu tư. Việc áp dụng cùng một tiêu chí giải ngân cho các mục tiêu khác nhau có thể làm giảm hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Cải thiện thông tin và cơ chế chia sẻ rủi ro

Một trong những giải pháp quan trọng là nâng cao chất lượng thông tin tài chính của DNNVV thông qua chuẩn hóa báo cáo tài chính, hóa đơn điện tử, dữ liệu giao dịch và công cụ dự báo dòng tiền. Những cải thiện này có thể giúp tổ chức tín dụng giảm chi phí thẩm định, nâng cao khả năng nhận diện rủi ro và mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc khai thác, kết nối và sử dụng dữ liệu phải tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo mật thông tin và quyền tiếp cận dữ liệu hợp pháp. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế bảo lãnh và hỗ trợ tín dụng theo nguyên tắc chia sẻ rủi ro hợp lý giữa Nhà nước, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp. Cơ chế hỗ trợ không nên thay thế trách nhiệm thẩm định của ngân hàng hoặc tạo động cơ chấp nhận rủi ro quá mức. Hiệu quả chương trình cần được đánh giá bằng các chỉ tiêu như tỷ lệ doanh nghiệp lần đầu tiếp cận tín dụng, mức giảm chi phí vốn, chất lượng khoản vay, tổn thất ngân sách và khả năng tạo ra đầu tư bổ sung.

Đánh giá theo kết quả và nâng cao năng lực hấp thụ

Việc đánh giá hiệu quả phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ cần dựa trên kết quả thực chất thay vì chỉ phản ánh quy mô nguồn lực phân bổ. Theo khung đánh giá 4 tầng được đề xuất, các chương trình hỗ trợ cần theo dõi đồng thời nguồn lực chính sách, khả năng tiếp cận, mức độ hấp thụ và kết quả kinh tế. Những chỉ tiêu như tỷ lệ hồ sơ được chấp thuận, thời gian xử lý, mức giải ngân thực tế, chi phí hành chính và khả năng duy trì sử dụng vốn cần được tổng hợp, công bố ở mức độ phù hợp, bảo đảm yêu cầu bảo mật thông tin.

Khả năng tiếp cận vốn chỉ có thể chuyển hóa thành kết quả kinh tế tích cực khi doanh nghiệp có đủ năng lực quản trị và sử dụng vốn hiệu quả. Vì vậy, chính sách hỗ trợ tài chính cần được kết hợp với các chương trình nâng cao năng lực quản trị dòng tiền, kiểm soát công nợ, quản lý hàng tồn kho, chuẩn hóa chứng từ và đánh giá dự án đầu tư. Đối với DNNVV, những hỗ trợ này góp phần giảm rủi ro tài chính, nâng cao khả năng đáp ứng điều kiện tín dụng và cải thiện hiệu quả sử dụng nguồn lực. Cùng với đó, cần giảm chi phí tiếp cận chính sách thông qua công khai điều kiện thụ hưởng, đơn giản hóa hồ sơ, minh bạch quy trình xét duyệt và tăng khả năng dự báo thời gian xử lý. Một chính sách có mức hỗ trợ lớn nhưng thủ tục phức tạp, chi phí tuân thủ cao có thể đem lại hiệu quả thực tế thấp hơn chính sách được thiết kế phù hợp và dễ tiếp cận. Do đó, cải cách thủ tục cần được xem xét như một yếu tố tác động đến hiệu quả kinh tế của chính sách, không chỉ là yêu cầu cải thiện quản lý hành chính.

KẾT LUẬN

Phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ có ý nghĩa quan trọng đối với môi trường tài chính của DNNVV, song hiệu quả hỗ trợ không thể được suy ra trực tiếp từ mức tăng trưởng tín dụng hoặc số lượng chính sách ban hành. Cơ chế truyền dẫn chịu tác động của thông tin bất cân xứng, năng lực tài chính doanh nghiệp, điều kiện ngân hàng, cầu thị trường và chất lượng thực thi. Phân tích dữ liệu chính thức năm 2025 cho thấy bối cảnh kinh tế và tín dụng có nhiều chuyển động tích cực, nhưng chưa cung cấp bằng chứng nhân quả về mức độ thụ hưởng của riêng DNNVV.

Đóng góp chính của nghiên cứu là đề xuất khung đánh giá 4 tầng từ nguồn lực chính sách đến khả năng tiếp cận, hấp thụ và kết quả kinh tế. Trên cơ sở đó, nghiên cứu kiến nghị phân công công cụ vĩ mô theo mục tiêu, hỗ trợ có điều kiện, cải thiện dữ liệu tín dụng và năng lực quản trị doanh nghiệp, đồng thời đánh giá chương trình theo chi phí và kết quả thực chất. Các nghiên cứu tiếp theo cần sử dụng dữ liệu vi mô và thiết kế định lượng phù hợp để kiểm định các mối quan hệ được nêu, qua đó hỗ trợ hoạch định chính sách trên cơ sở bằng chứng.

Tài liệu tham khảo:

1. Bach, T. N., Le, T., Luong, B. T., & Vu, H. V. (2025). Credit constraints and corporate tax payments: Evidence from Vietnamese firms. Economic Systems, 49(3), Article 101305. https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2025.101305

2. Bộ Chính trị. (2025). Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân.

3. Chính phủ. (2026). Nghị định số 20/2026/NĐ-CP ngày 15/1/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15.

4. Cục Thống kê. (2026). Thông cáo báo chí tình hình kinh tế - xã hội quý IV và năm 2025.

5. International Monetary Fund - IMF. (2025). Viet Nam: 2025 Article IV Consultation, IMF Country Report No. 25/283. https://doi.org/10.5089/9798229026949.002.A001

6. Kusek, J. Z., & Rist, R. C. (2004). Ten Steps to a Results-Based Monitoring and Evaluation System. World Bank. https://doi.org/10.1596/0-8213-5823-5

7. Nguyen, N. A., Bui, H.-M., Nguyen, G.-T., Kiefer, M., & Abeleda, C. (2024). Roles of Access to Finance in Small and Medium-Sized Enterprise Development in Viet Nam. ADB Working Paper. https://doi.org/10.22617/WPS240576-2

8. Nguyễn Hồ Phương, Trần Thị Lệ Hiền, Đinh Thị Hồng Nga và Dương Thị Thanh Nhàn. (2025). Các nhân tố tác động đến khả năng tiếp cận vốn tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Nghiên cứu Tài chính - Marketing. https://doi.org/10.52932/jfmr.v16i5.640

9. Ngân hàng Nhà nước. (2025). Ngân hàng Nhà nước họp báo về kết quả điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026. https://www.div.gov.vn/ngan-hang-nha-nuoc-hop-bao-ve-ket-qua-dieu-hanh-chinh-sach-tien-te-va-hoat-dong-ngan-hang-nam-2025-trien-khai-nhiem-vu-nam-2026

10. Organisation for Economic Co-operation and Development - OECD. (2025). OECD Economic Surveys: Viet Nam 2025, Chương 4, mục 4.6.1, “Addressing the shortage of SME financing”. https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-viet-nam-2025_fb37254b-en/full-report/harnessing-trade-and-investment-flows-to-boost-productivity_98d56c90.html

11. Quốc hội. (2025). Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.

12. Stiglitz, J. E., & Weiss, A. (1981). Credit Rationing in Markets with Imperfect Information. The American Economic Review, 71(3), 393-410. https://www.jstor.org/stable/1802787