Giải pháp quản trị ứng dụng công nghệ tài chính trong hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Công ty Tài chính Tín dụng Tiêu dùng TNHH MB Shinsei

Đặng Phước Đổng

Giám đốc Phát triển Kinh doanh - Vùng Nam Mekong, Công ty Tài chính Tín dụng Tiêu dùng TNHH MB Shinsei, Email: [email protected]

PGS, TS. Bùi Văn Trịnh

Trường Đại học Cửu Long

Tóm tắt

Nghiên cứu đánh giá thực trạng quản trị ứng dụng công nghệ tài chính trong hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Công ty Tài chính Tín dụng Tiêu dùng TNHH MB Shinsei (Mcredit) theo 3 trụ cột: quy trình vận hành số, nguồn nhân lực số và rủi ro công nghệ, dựa trên các lý thuyết về quy trình vận hành số (BPM), mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) và quản trị rủi ro công nghệ (COSO ERM 2017). Dữ liệu gồm số liệu thứ cấp giai đoạn 2021-2025 và kết quả phỏng vấn 120 nhân sự năm 2026, được phân tích bằng thống kê mô tả, so sánh và tổng hợp. Kết quả nghiên cứu cho thấy, Công ty đã hình thành nền tảng tín dụng số với dư nợ tăng 1,97 lần, song còn 4 hạn chế: quy trình số hóa chưa liên thông đầy đủ (38,33% đáp viên ghi nhận chồng chéo hồ sơ), phối hợp liên bộ phận chưa đồng đều, năng lực sử dụng công nghệ còn phân hóa (44,17% mới làm chủ một phần) và cơ chế quản trị rủi ro công nghệ chưa được nhận biết, kiểm chứng đồng đều. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ theo lộ trình 2026-2030.

Từ khóa: Công nghệ tài chính, quản trị ứng dụng công nghệ tài chính, tín dụng tiêu dùng, công ty tài chính, chuyển đổi số, Mcredit

Abstract

This study evaluates the current state of FinTech application management in con-sumer lending at MB Shinsei Finance Limited Liability Company (Mcredit), fo-cusing on three key pillars: digital operational processes, digital human resources, and technology risk management. The analysis draws on business process man-agement (BPM), the technology acceptance model (TAM), and the COSO enter-prise risk management framework (2017). The dataset comprises secondary data for the 2021–2025 period and interviews with 120 employees conducted in 2026. Descriptive statistics, comparative analysis, and synthesis methods are employed. The findings indicate that Mcredit has established a digital lending foundation, with its outstanding loan portfolio increasing 1.97-fold. However, four major limi-tations remain: incomplete integration of digital processes, with 38.33% of re-spondents reporting overlapping documentation requirements; inconsistent inter-departmental coordination; disparities in technological proficiency, with 44.17% reporting only partial mastery of digital tools; and uneven awareness and verifica-tion of technology risk management mechanisms. Based on these findings, the study proposes an integrated set of solutions for implementation over the 2026–2030 period.

Keywords: Financial technology, FinTech application management, consumer lending, finance companies, digital transformation, Mcredit

ĐẶT VẤN ĐỀ

Tại Công ty Tài chính Tín dụng Tiêu dùng TNHH MB Shinsei (Mcredit), các nền tảng như ứng dụng di động, định danh điện tử (eKYC) và chấm điểm tín dụng tự động đã được triển khai ở hầu hết các khâu của chuỗi tín dụng; Công ty công bố khoảng 90% hoạt động cho vay đã được số hóa. Dù vậy, giai đoạn 2021-2025 cũng ghi nhận tỷ lệ nợ xấu tăng và lợi nhuận suy giảm mạnh, trong khi các nghiên cứu trong nước chủ yếu tập trung vào ngân hàng thương mại, chưa làm rõ quản trị ứng dụng công nghệ tài chính tại công ty tài chính tiêu dùng. Vì vậy, nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng quản trị ứng dụng công nghệ tài chính tại Mcredit theo 3 trụ cột quy trình, nhân lực và rủi ro công nghệ, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp cho giai đoạn 2026-2030.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT

Theo Dorfleitner và cộng sự (2017), Fintech gắn với sự kết hợp giữa tài chính và công nghệ thông tin trong cung ứng dịch vụ. Trong nghiên cứu này, quản trị ứng dụng Fintech được hiểu là hoạt động lập kế hoạch, tổ chức, điều hành và kiểm soát việc tích hợp, vận hành các nền tảng công nghệ trong tín dụng tiêu dùng nhằm cải thiện hiệu quả và kiểm soát rủi ro; Trọng tâm là tổ chức sử dụng công nghệ phục vụ mục tiêu kinh doanh.

Khung phân tích gồm 3 trụ cột. Quản trị quy trình vận hành số (BPM) vận dụng tư tưởng tái thiết kế quy trình của Hammer và Champy (1993), nhấn mạnh xử lý liên thông theo dòng giá trị. Quản trị nguồn nhân lực số dựa trên mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) của Davis (1989), chú trọng nhận thức tính hữu ích và tính dễ sử dụng. Quản trị rủi ro công nghệ vận dụng COSO ERM (COSO, 2017) gắn nhận diện, đánh giá, kiểm soát và giám sát rủi ro với chiến lược doanh nghiệp.

Ba cách tiếp cận được tích hợp thành khung phân tích 10 tiêu chí thuộc 3 trụ cột, kết hợp các chỉ tiêu về khách hàng, dư nợ, lợi nhuận và chất lượng tín dụng. Khung phân tích giúp đối chiếu mức độ triển khai công nghệ với năng lực tổ chức sử dụng và kiểm soát tại Mcredit.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Phương pháp thu thập số liệu

Dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2021-2025 được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, thông tin công bố của Mcredit và thông báo xếp hạng tín nhiệm của VIS Rating (2025).

Dữ liệu sơ cấp được thu thập năm 2026 thông qua phỏng vấn cá nhân 120 người tham gia quản trị, vận hành hoặc trực tiếp sử dụng các ứng dụng công nghệ tài chính tại Công ty, gồm 27 cán bộ quản lý và chuyên gia thuộc các khối Kinh doanh, Công nghệ thông tin và Quản trị rủi ro (22,50%), 75 nhân viên kinh doanh (62,50%), 8 nhân sự hỗ trợ vận hành (6,67%) và 10 nhân sự hỗ trợ kinh doanh (8,33%). Mẫu được chọn theo phương pháp thuận tiện; 87,50% đáp viên dưới 40 tuổi và 52,50% có thâm niên tại Công ty dưới 3 năm. Phiếu phỏng vấn gồm câu hỏi lựa chọn và câu hỏi mở theo 3 trụ cột quản trị; kết quả được đối chiếu với quan sát thực tế tại Phòng Kinh doanh Vùng Nam Mekong.

Phương pháp phân tích

Dữ liệu khảo sát được phân tích bằng tần suất, tỷ lệ; các chỉ tiêu hoạt động được so sánh qua chênh lệch tuyệt đối và tốc độ tăng giai đoạn 2021-2025. Câu trả lời mở được mã hóa theo chủ đề. Các hạn chế được đối chiếu với 3 lý thuyết nền để đề xuất giải pháp. Do chọn mẫu phi xác suất, kết quả chỉ mô tả và nhận diện vấn đề trong nghiên cứu tình huống, không suy rộng cho toàn bộ nhân sự Công ty.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Kết quả hoạt động tín dụng trong quá trình ứng dụng công nghệ tài chính (Fintech)

Mcredit được thành lập năm 2016, là liên doanh giữa MB và Shinsei Bank (Nhật Bản), tập trung cho vay tiêu dùng không có tài sản bảo đảm. Công ty đã triển khai 6 nhóm công nghệ cốt lõi gồm chấm điểm tín dụng bằng trí tuệ nhân tạo, định danh điện tử, ứng dụng di động, phân tích dữ liệu lớn, điện toán đám mây và tự động hóa quy trình bằng robot (RPA). Mức độ ứng dụng giảm dần từ đầu đến cuối chuỗi tín dụng: khâu tiếp nhận hồ sơ và định danh khách hàng đã tự động hóa cao, trong khi thẩm định, phê duyệt và đặc biệt là quản lý sau giải ngân, thu hồi nợ vẫn mang tính bán tự động.

Bảng 1: Kết quả hoạt động tín dụng của Mcredit giai đoạn 2021-2025

Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo của Mcredit (2022-2026) và VIS Rating (2025)

Bảng 1 cho thấy, số khách hàng tăng khoảng 2,7 lần, dư nợ tăng 1,97 lần, bình quân 18,5%/năm. Tuy nhiên, nợ xấu tăng từ 6,2% lên 8,1% (2024), sau đó giảm còn 7,5% (2025); lợi nhuận sau thuế giảm từ 959,6 tỷ đồng (2022) xuống 51,5 tỷ đồng (2024), phục hồi lên 93,6 tỷ đồng (2025). ROE giảm từ 40,65% (2022) còn 2,99% (2025). Chi phí hoạt động tăng 11,6% trong khi doanh thu tăng 81,0%; chi phí dự phòng tăng từ 1.689,6 lên 4.125,3 tỷ đồng, chiếm 50,8% tổng chi phí năm 2025. Các biến động gợi ý hiệu quả chi phí vận hành cải thiện nhưng chất lượng tín dụng tiếp tục gây áp lực lên lợi nhuận; dữ liệu chưa đủ để quy kết tác động riêng của công nghệ.

Thực trạng quản trị ứng dụng công nghệ tài chính theo 3 trụ cột

Bảng 2: Đánh giá của đáp viên về quản trị ứng dụng công nghệ tài chính tại Mcredit

Nguồn: Phân tích từ số liệu khảo sát (2026)

Kết quả phân tích ở Bảng 2 cho thấy, ở trụ cột quy trình vận hành số, 38,33% đáp viên ghi nhận còn chồng chéo giữa hồ sơ giấy và hồ sơ số; tỷ lệ này ở nhóm quản lý và chuyên gia lên tới 48,15%. Về phối hợp liên bộ phận, 24,17% đánh giá chưa đủ nhanh và 18,33% không xác định được; đáp viên phản ánh tình trạng phản hồi chậm và khó xác định đầu mối khi vướng mắc phát sinh ở ranh giới giữa các bộ phận. Đối chiếu với yêu cầu của BPM về dữ liệu nhập một lần và trách nhiệm xuyên suốt quy trình, sự thuận tiện ở khâu đầu vào chưa bảo đảm hồ sơ được xử lý liên tục đến cuối chuỗi tín dụng.

Ở trụ cột nguồn nhân lực số, 44,17% đáp viên cho rằng nhân sự mới làm chủ công cụ một phần và 40,83% đánh giá chương trình đào tạo mới đáp ứng một phần hoặc chưa đáp ứng. Rào cản được nêu không chỉ là kỹ năng cá nhân mà còn gồm tính ổn định của ứng dụng, khác biệt thiết bị, lỗi định danh khi kết nối mạng kém và tài liệu hướng dẫn cập nhật chậm hơn tốc độ thay đổi của hệ thống. Theo TAM, những trở ngại này làm giảm nhận thức tính dễ sử dụng ngay cả khi người dùng thấy công nghệ hữu ích.

Ở trụ cột rủi ro công nghệ, mức độ nắm rõ quy trình bảo mật khá cao (86,67%), nhưng 27,50% đáp viên chưa xác nhận Công ty có quy trình xử lý sự cố công nghệ và chỉ 34,02% trong 97 câu trả lời hợp lệ đánh giá quy trình ở mức tốt. Khoảng cách giữa nhận thức quy định, sự hiện diện của quy trình và chất lượng thực thi cho thấy chu trình nhận diện - kiểm soát - giám sát theo COSO ERM chưa được triển khai đồng đều đến người sử dụng. Trong câu trả lời mở, chủ đề dữ liệu và chấm điểm tín dụng được đề cập nhiều nhất (79,17%), tiếp đến là quy trình vận hành (73,33%) và đào tạo, hỗ trợ (52,50%).

THẢO LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, việc đẩy mạnh triển khai công nghệ trên diện rộng chưa đồng nghĩa với việc đạt được chất lượng quản trị ứng dụng hiệu quả. Xét theo góc độ quản trị quy trình, số hóa đầu vào chỉ phát huy hiệu quả khi dữ liệu và trách nhiệm được liên thông. Theo TAM, trở ngại thao tác và hỗ trợ làm hạn chế khả năng sử dụng công cụ. Theo COSO ERM, nhận biết quy định cần được chuyển thành thực hành kiểm soát và giám sát. Với cho vay tiền mặt không có tài sản bảo đảm chiếm 54% dư nợ (VIS Rating, 2025), Mcredit cần gắn mở rộng tự động hóa với kiểm chứng chất lượng tín dụng. Dữ liệu mô tả chưa cho phép kết luận Fintech làm tăng hoặc giảm lợi nhuận.

Các giải pháp tại Bảng 3 được tổng hợp từ các hạn chế thực tế qua khảo sát, yêu cầu từ 3 lý thuyết nền và định hướng chuyển đổi số 2026-2030 của Mcredit. Do mẫu số giữa các chỉ báo không hoàn toàn đồng nhất, bài viết xếp sắp giải pháp dựa trên điều kiện và lộ trình triển khai, không dùng tỷ lệ phần trăm để xếp hạng mức độ nghiêm trọng.

Bảng 3: Căn cứ và giải pháp quản trị ứng dụng công nghệ tài chính tại Mcredit

Nguồn: Đề xuất của tác giả từ kết quả nghiên cứu (2026).

Các giải pháp tại Bảng 3 cần được cụ thể hóa bằng trách nhiệm và chỉ tiêu theo dõi:

Về quy trình, ưu tiên dữ liệu nhập một lần và luân chuyển đến quản lý sau vay; xác định đầu mối phối hợp tại khu vực. Có thể xem xét mục tiêu hồ sơ nhập liệu lại dưới 5% và phản hồi trong 8 giờ sau khi xác lập đường cơ sở và nguồn lực.

Đối với phát triển nguồn nhân lực, chương trình đào tạo cần được thiết kế riêng theo từng vai trò: cấp quản lý tập trung vào năng lực đọc hiểu và phân tích dữ liệu, trong khi lực lượng kinh doanh chú trọng kỹ năng thao tác công nghệ và xử lý tình huống thực tế. Mỗi phòng kinh doanh khu vực bố trí 1-2 nhân sự hỗ trợ; mục tiêu làm chủ công nghệ trên 70% cần được đo bằng đánh giá thực hành.

Về quản trị rủi ro công nghệ, bài viết đề xuất kiểm soát toàn diện 3 nguy cơ cốt lõi: sai lệch mô hình chấm điểm tín dụng, gian lận định danh (eKYC) và gián đoạn hệ thống; đồng thời, thực hiện giám sát mô hình định kỳ hàng quý trước khi mở rộng quy mô phê duyệt tự động.

Để kiểm chứng hiệu quả thực tế, doanh nghiệp cần định kỳ hàng quý theo dõi: tỷ lệ nhập liệu lại, thời gian phản hồi liên bộ phận, tỷ lệ nợ xấu theo từng luồng phê duyệt và tần suất sự cố công nghệ. Cần lưu ý rằng các ngưỡng đo lường này là mục tiêu đề xuất định hướng, không phải kết quả đã đạt được.

Lộ trình triển khai được chia làm 3 giai đoạn chiến lược: Giai đoạn nền tảng (2026-2027) chuẩn hóa quy trình và hỗ trợ nhân sự; mở rộng (2027-2028) tự động hóa có kiểm soát; duy trì (2028-2030) diễn tập liên tục kinh doanh và rà soát hệ thống.

KẾT LUẬN

Nghiên cứu đánh giá quản trị ứng dụng Fintech tại Mcredit theo 3 trụ cột quy trình, nhân lực và rủi ro công nghệ. Công ty đã hình thành nền tảng tín dụng số và mở rộng quy mô nhưng còn hạn chế về liên thông hồ sơ, phối hợp liên bộ phận, năng lực sử dụng công cụ và thực thi kiểm soát. Giải pháp tập trung tái thiết kế quy trình, đào tạo theo vai trò và giám sát rủi ro theo lộ trình 2026-2030. Do mẫu thuận tiện tại 1 doanh nghiệp, kết quả mang tính mô tả, chưa xác định quan hệ nhân quả. Nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng mẫu, chuẩn hóa thang đo và bổ sung dữ liệu vận hành để kiểm định hiệu quả quản trị.

Tài liệu tham khảo:

1. Công ty Tài chính Tín dụng Tiêu dùng TNHH MB Shinsei. (2022-2026). Báo cáo tài chính đã kiểm toán các năm 2021-2025.

2. COSO. (2017). Enterprise risk management-Integrating with strategy and performance.

3. Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340.

4. Dorfleitner, G., Hornuf, L., Schmitt, M., & Weber, M. (2017). Definition of FinTech and description of the FinTech industry. In FinTech in Germany. Springer.

5. Hammer, M., & Champy, J. (1993). Reengineering the corporation: A manifesto for business revolution. HarperBusiness.

6. VIS Rating. (2025, June 12). Rating announcement: MB Shinsei Finance Company (Mcredit).