Ứng dụng mô hình Kirkpatrick nâng cao kỹ năng thực hành cho sinh viên: Nghiên cứu tại Trường Cao đẳng FPT Polytechnic TP. Hồ Chí Minh
ThS. Nguyễn Thanh Phương (Tác giả liên hệ)
Email:[email protected]
ThS. Nguyễn Phạm Hoàng Huy
Email:[email protected]
Trường Cao đẳng FPT Polytechnic TP. Hồ Chí Minh
Tóm tắt
Giáo dục nghề nghiệp là một phần quan trọng trong hệ thống giáo dục tại các quốc gia, trong đó khả năng ứng dụng những kỹ năng được học (hay kỹ năng thực hành), trở thành yếu tố quyết định sinh viên theo đuổi chương trình học này có được tuyển dụng hay không. Việc áp dụng các mô hình tiên tiến nhằm nâng cao kỹ năng thực hành của sinh viên được áp dụng rộng rãi tại các trường đại học và cao đẳng, cũng như cao đẳng nghề trong cả nước. Nghiên cứu khảo sát 119 sinh viên, 25 giảng viên tại Bộ môn Digital Marketing tại Trường Cao đẳng FPT Polytechnic TP. Hồ Chí Minh và đại diện 15 doanh nghiệp sau đó thống kê mô tả dữ liệu, kiểm định độ tin cậy thang đo của mô hình Kirkpatrick bằng Cronbach’s Alpha, từ đó cho ra kết quả và đề xuất các giải pháp.
Từ khóa: Kirkpatrick, kỹ năng thực hành, nâng cao kỹ năng thực hành, ứng dụng mô hình Kirkpatrick, xưởng thực hành
Summary
Vocational education is an essential component of national education systems, in which the ability to apply acquired skills, particularly practical skills, becomes a decisive factor in determining the employability of students pursuing such programs. The adoption of advanced models to enhance students’ practical skills has been widely implemented across universities, colleges, and vocational institutions nationwide. The study surveyed 119 students and 25 lecturers from the Digital Marketing Department at FPT Polytechnic College Ho Chi Minh City, along with representatives from 15 enterprises. Descriptive statistical analysis was conducted, and the reliability of the Kirkpatrick model scales was tested using Cronbach’s Alpha. Based on the results, the study proposes several practical recommendations to improve students’ practical skills.
Keywords: Kirkpatrick model, practical skills, enhancement of practical skills, application of the Kirkpatrick model, practice workshop
GIỚI THIỆU
Các chương trình đào tạo thực hành, thực tập hoặc học qua dự án giúp sinh viên phát triển kỹ năng thực hành (KNTH) được áp dụng rộng rãi trong các ngành kinh doanh tại các trường đại học và cao đẳng (Juma James Masele và John R.M. Philemon, 2025). Tại Trường Cao đẳng FPT Polytechnic với triết lý “Thực học - Thực nghiệp”, để nâng cao khả năng thực hành của sinh trong thực tiễn, Nhà trường thành lập dự án Xưởng thực hành ở các cơ sở trên toàn quốc vào năm 2023. Là một thành phần trong hệ thống giáo dục FPT, bộ môn Digital Marketing tại cở sở TP. Hồ Chí Minh cũng triển khai nghiên cứu, phát triển các phương pháp và công cụ giáo dục hiện đại như ứng dụng mô hình Kirkpatrick nhằm tăng cường khả năng thực hành cho sinh viên. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm trả lời cho các câu hỏi:
- RQs1: Thực trạng việc công tác đào tạo về kỹ năng của sinh viên của bộ môn đang đạt được kỹ năng và hạn chế thế nào?
- RQs2: Đánh giá kỹ năng thực hành của sinh viên khi tham gia chương trình đào tạo thực hành đạt được kết quả và hạn chế ra sao?
- RQs3: Có những định hướng nào giúp nâng cao kỹ năng trong bộ môn Digital Marketing tại Trường Cao đẳng FPT Polytechnic TP. Hồ Chí Minh?
Nhóm tác giả đã sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp từ các hoạt động của bộ môn, dữ liệu thứ cấp từ khảo sát 119 sinh viên, 25 giảng viên và 15 đại diện doanh nghiệp sau đó sử dụng các phương pháp xử lý số liệu định lượng cho ra kết quả và các đóng góp về mặt lý thuyết như bổ sung thêm phương pháp nghiên cứu công tác đào tạo KNTH của sinh viên cao đẳng nghề. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu giúp cho Nhà trường và Bộ môn có cách nhìn đầy đủ và toàn diện hơn về cách thức tiếp cận đối với hoạt động tăng cường kỹ năng thực hành của nguồn nhân lực làm việc trong các doanh nghiệp hiện nay. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp làm cơ sở cho việc hoạch định và nâng cao chất lượng chương trình học thực hành với sinh viên Digital Marketing nhằm góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Kỹ năng thực hành
KNTH là sự kết hợp giữa 2 khái niệm "kỹ năng" và "thực hành", đề cập đến khả năng của học sinh áp dụng tri thức đã học vào thực tế một cách thuần thục, linh hoạt, và có kết quả. Người có KNTH sẽ không chỉ nắm chắc về lý thuyết mà còn thực hiện các thao tác hành động một cách linh hoạt, phù hợp với hoàn cảnh thực tế, mang lại hiệu quả cao cho công việc trong những tình huống mới có ý nghĩa, đáp ứng mục tiêu dạy học đặt ra (Dewey, 1938).
Các tiêu chí đánh giá kỹ năng thực hành của sinh viên
Các chỉ tiêu định lượng:
- Số lượng sinh viên tham gia xưởng thực hành.
- Điểm số.
Các chỉ tiêu định tính:
- Sự hài lòng của sinh viên sau khi tham gia học xưởng.
- Những đánh giá của giảng viên sau khi dạy các lớp xưởng.
- Những đánh giá từ phía doanh nghiệp đối với sinh viên.
Mô hình đánh giá hiệu quả kỹ năng thực hành Kirkpatrick
Mô hình đánh giá hiệu quả KNTH Kirkpatrick được công nhận, áp dụng nhiều do đó nhóm tác giả sẽ vận dụng để phân tích và đánh giá để đưa ra các giải pháp vào thực tiễn trong hoạt động chương trình đào tạo thực hành tại trường. Việc sử dụng mô hình sẽ giúp nhóm tác giả tìm ra các vấn đề quan trọng từ đó sẽ giải quyết đầy đủ và rõ ràng các kết quả chưa đạt được hoặc cải thiện để nâng hiệu quả đạt được đang có.
Cấp độ 1 - Phản ứng (Reaction): đo lường phản ứng của sinh viên để hiểu mức độ tác động của chương trình thực hành đến họ và giúp cải thiện chương trình và công tác tổ chức đào tạo trong tương lai, bao gồm xác định các nội dung quan trọng hoặc các chủ đề cần điều chỉnh, bổ sung.
Cấp độ 2 - Học tập (Learning): nhằm đánh giá những kỹ năng gì sinh viên đã học được và những gì họ chưa cải thiện được, cần đào tạo thêm trong tương lai. Kết quả học tập được xác định dựa trên lượng kiến thức, kỹ năng, thái độ mà học viên tiếp thu từ khóa học.
Cấp độ 3 - Hành vi (Behaviour): đánh giá khả năng và mức độ ứng dụng những kiến thức và kỹ năng thực hành sinh viên đạt được từ khóa học vào công việc của họ. Cấp độ này trả lời câu hỏi liệu những kỹ năng, kiến thức đó có giúp nâng cao hiệu quả công việc của sinh viên không, và nếu có thì ở mức độ nào.
Cấp độ 4 - Kết quả (Result): đánh giá hiệu quả đào tạo thực hành thông qua ảnh hưởng của nó đối với kết quả hoạt động. Cấp độ này tập trung vào ảnh hưởng chung của đào tạo kỹ năng thực hành sinh viên đối với hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Hình: Mô hình Kirkpatrick
![]() |
Nguồn: Reasearchgate
Xưởng thực hành bộ môn Digital Marketing
Theo Quyết định số 179/QĐ- CĐFPL ngày 10/4/2023 về việc Ban hành quy chế xưởng thực hành tại Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, Bộ môn Digital Marketing của Trường Cao đẳng FPT Polytechnic TP. Hồ Chí Minh đã triển khai dự án Xưởng thực hành trong năm 2023.
Xưởng thực hành: là một trong những cầu nối trung gian giữa nhà trường, doanh nghiệp và sinh viên. Ngoài ra xưởng cũng chịu trách nhiệm nhận các dự án từ phía các doanh nghiệp đóng vai trò là trung gian kiểm soát hoạt động và tạo công việc cho sinh viên thông qua các dự án nhận được từ doanh nghiệp.
Hoạt động đào tạo xưởng thực hành: là một trong những hoạt động quan trọng của bộ môn Digital Marketing. Trên thực tế hoạt động đào tạo thực hành với các môn học ở trường để nhằm nâng cao KNTH của sinh viên cũng như giúp cập nhật các kiến thức bám với thực tế từ đó giúp sinh viên có thêm hứng thú trong học tập.
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
Các nghiên cứu trong nước cho thấy chất lượng đào tạo và năng lực thực hành của sinh viên phụ thuộc mạnh vào điều kiện cơ sở vật chất, chương trình thực hành và mức độ gắn kết với doanh nghiệp. Nguyễn Chí Trường (2013) nhấn mạnh vai trò của cơ sở vật chất, cơ hội việc làm và thông tin thị trường lao động. Võ Quốc Lương (2021) đề xuất nâng cao năng lực thực hành thông qua dự án liên môn, không gian phòng thí nghiệm mở (Open Lab) và trải nghiệm tại doanh nghiệp. Vũ Đức Minh (2022) xác định chương trình thực hành, cơ sở vật chất, đặc điểm người học và chất lượng giảng dạy là các yếu tố then chốt. Trong lĩnh vực Digital Marketing, các nghiên cứu của Lê Thị Tuyết Thanh và cộng sự (2011) khẳng định kỹ năng thực hành và việc sử dụng công cụ số có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả tiếp thị và khả năng tiếp cận khách hàng. Các nghiên cứu quốc tế cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của đào tạo gắn thực hành và phát triển năng lực nghề nghiệp trong Marketing và Digital Marketing. Chen (2017) đề xuất hoàn thiện chương trình ứng dụng, tăng cường hợp tác doanh nghiệp, mở rộng tài nguyên thực hành và đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm thúc đẩy tư duy sáng tạo và khởi nghiệp của sinh viên. Kovacs và Zarandne (2022) cho thấy nhà tuyển dụng ưu tiên kỹ năng mềm, kỹ năng số, kỹ năng marketing, phân tích dữ liệu và nghiên cứu hành vi; các kỹ năng này cũng giữ vai trò quan trọng trong thương mại điện tử. Đồng thời, Martzoukou và cộng sự (2020) khẳng định rằng năng lực kỹ thuật số, như sản xuất nội dung số, phân tích xu hướng, giao tiếp số và ứng dụng công nghệ, cần được thực hành thường xuyên để tăng khả năng ứng dụng của sinh viên.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất với 3 nhóm đối tượng: 119 sinh viên (trước và sau đào tạo), 25 giảng viên và 15 nhân sự từ 5 doanh nghiệp đối tác. Dữ liệu được thu thập thông qua 2 bộ khảo sát: một dành cho sinh viên nhằm đánh giá sự thay đổi kỹ năng và mức độ vận dụng kiến thức; một dành cho giảng viên cùng doanh nghiệp nhằm đánh giá năng lực sinh viên theo 3 cấp độ trong mô hình Kirkpatrick.
Dữ liệu thứ cấp được lấy từ bảng điểm và thống kê học vụ của Bộ môn Digital Marketing; dữ liệu sơ cấp thu được từ các bảng khảo sát. Việc phân tích được thực hiện bằng thống kê mô tả để xác định đặc điểm mẫu và giá trị trung bình các biến quan sát. Độ tin cậy của thang đo được kiểm định bằng hệ số Cronbach’s Alpha nhằm bảo đảm tính nhất quán và giá trị đo lường của công cụ khảo sát.
Nghiên cứu sử dụng cách viết số thập phân theo chuẩn quốc tế.
KẾT QUẢ
Sau khi tiến hành xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS16.0, kết quả cho thấy tất cả các nhóm nhân tố đều có hệ số Cronbach's Alpha > 0.7 → thang đo đáng tin và hệ số tương quan với biến tổng của tất cả các nhân tố đều lớn hơn 0.3 → Chấp nhận các biến trong thang đo.
Phân tích khảo sát sinh viên trước và sau khi tham gia học
Bảng 1: Thống kê sinh viên tham gia khảo sát
|
| Số lượng (người) | Phần trăm (%) | |
| Độ tuổi | 18-24 | 116 | 97.5 |
| 25-34 | 3 | 2.5 | |
| Tổng | 119 | 100.0 | |
| Năm thứ | Năm thứ nhất | 41 | 34.5 |
| Năm thứ hai | 78 | 65.5 | |
| Tổng | 119 | 100.0 | |
Nguồn: Dữ liệu thống kê từ khảo sát
Đo lường mức độ phản ứng trước và sau khi học chương trình
Kết quả phân tích mô tả trên 119 sinh viên cho thấy mức độ phản ứng đối với chương trình thực hành tăng đáng kể sau khóa học. Về tính phù hợp của chương trình, tính cân đối, tính ứng dụng của chương trình, tính thực tiễn và khả năng hỗ trợ triển khai dự án điểm trung bình tăng từ 3.00-3.35 lên 3.95-4.00. Đối với cơ sở vật chất, mức hài lòng khá cao, dù tiêu chí về thiết bị mạng Internet chỉ đạt 3.55 và vẫn còn là hạn chế cần cải thiện.
Đo lường mức độ thực hành trước và sau khi học chương trình
Đánh giá mức độ thực hành của 119 sinh viên trước và sau khóa học cho thấy sự cải thiện rõ rệt trên toàn bộ năm nhóm năng lực. Năng lực xác định mục tiêu thực hành, năng lực cảm nhận thực hành, kỹ năng thực hành chuyên môn, kỹ năng thực hành thiết yếu tăng từ 2.89-3.33 lên trên 3.85-4.00, đặc biệt ở kỹ năng làm việc nhóm và thích nghi môi trường làm việc. Thái độ áp dụng kỹ năng thực hành cũng tăng mạnh từ 2.99-3.16 lên trên 3.80, cho thấy sinh viên chủ động và hứng thú hơn trong các hoạt động thực hành.
Đo lường mức độ hành vi trước và sau khi học chương trình
Phân tích mức độ hành vi trước và sau chương trình cho thấy sinh viên có sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng áp dụng kiến thức và kỹ năng vào nhiệm vụ thực tế. Khả năng vận dụng kiến thức vào công việc trong doanh nghiệp, khả năng sử dụng kỹ năng số để xử lý các vấn đề trong bối cảnh Digital, năng lực nhận diện và phát triển kỹ năng cá nhân tăng từ 2.85 lên 3.96, cho thấy sự cải thiện mạnh về kỹ năng mềm và tư duy phản biện. Cuối cùng, khả năng truyền đạt và hướng dẫn kiến thức tăng từ 2.96 lên 3.88, cho thấy sự tự tin cao hơn khi tham gia thảo luận và hỗ trợ đồng đội.
Đo lường kết quả trước và sau khi học chương trình
Các kết quả đo lường cho thấy hiệu quả chương trình được cải thiện đáng kể trên tất cả các tiêu chí bao gồm: Mức độ gắn kết giữa kiến thức và thực tiễn, tính cập nhật của kỹ năng, mức độ tự tin khi ứng tuyển việc, năng lực hỗ trợ các công việc trong chương trình tăng từ 2.76 lên 3.97, cho thấy mức độ chủ động được cải thiện. Cuối cùng, mức độ hỗ trợ của chương trình đối với việc học tập và công việc tăng từ 3.09 lên 3.95, phản ánh sự ghi nhận cao hơn về vai trò của chương trình trong việc kết nối lý thuyết với thực tiễn.
Phân tích kết quả khảo sát giảng viên tham gia chương trình thực hành bộ môn
Bảng 2: Thống kê giảng viên tham gia khảo sát
|
| Số lượng (người) | Tỷ lệ (%) |
| Độ tuổi | 25 | 100.0 |
| Dưới 30 tuổi | 8 | 32.0 |
| Từ 30 đến 40 tuổi | 16 | 64.0 |
| Từ 40 đến 50 tuổi | 1 | 4.0 |
| Đối tượng | 25 | 100.0 |
| Giảng viên Bộ môn Digital Marketing | 25 | 100.0 |
Nguồn: Thống kê từ khảo sát
Đo lường cấp độ thực hành
Đánh giá của giảng viên về cấp độ thực hành của sinh viên cho thấy mức độ năng lực thực hành (khả năng vận dụng kiến thức vào dự án thực tế, kỹ năng thực hành đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp, khả năng bắt đầu công việc ngay khi được giao, mức độ nắm vững kiến thức và kỹ năng cơ bản và mức độ chủ động đặt câu hỏi liên quan thực tiễn) được nhìn nhận ở mức khá cho thấy giảng viên đánh giá sinh viên có nền tảng thực hành tương đối vững chắc, với giá trị trung bình dao động từ 3.76 đến 3.96 trên thang đo 5 điểm.
Đo lường cấp độ hành vi
Đánh giá của giảng viên đối với cấp độ hành vi của sinh viên trong quá trình tham gia các dự án thực tế (mức độ tích cực của sinh viên khi tiếp nhận các dự án thực tế, khả năng chủ động thực hành trong các nhiệm vụ được giao, mức độ hợp tác của sinh viên với doanh nghiệp, tương tác của sinh viên với doanh nghiệp, thái độ tích cực trong việc vận dụng bài thu hoạch vào các dự án thực tế). Giá trị trung bình của các biến quan sát dao động từ 3.60 đến 4.04 trên thang đo 5 điểm cho thấy sinh viên có xu hướng chủ động áp dụng kiến thức và kết quả học tập vào bối cảnh thực hành, phản ánh khả năng chuyển hóa kiến thức hiệu quả.
Đo lường cấp độ kết quả
Đánh giá của giảng viên về cấp độ kết quả (mức độ cải thiện kỹ năng của sinh viên sau khi tham gia chương trình học thực hành, khả năng đảm nhận các dự án doanh nghiệp thực tế, mức độ tự tin của sinh viên sau khi hoàn thành chương trình thực hành và tham gia dự án doanh nghiệp, nhận định doanh nghiệp đánh giá cao sinh viên tham gia chương trình học thực hành) trong mô hình Kirkpatrick. Giá trị trung bình của các biến quan sát dao động từ 3.68 đến 4.24, cho thấy mức độ cải thiện kỹ năng và phản hồi tích cực từ phía giảng viên và doanh nghiệp.
Phân tích kết quả khảo sát doanh nghiệp thuộc chương trình thực hành bộ môn
Bảng 3: Thống kê sơ bộ về mẫu khảo sát doanh nghiệp
|
| Số lượng (người) | Tỷ lệ (%) |
| Độ tuổi | 15 | 100.0 |
| Dưới 30 tuổi | 4 | 26.7 |
| Từ 30 đến 40 tuổi | 8 | 53.3 |
| Từ 40 đến 50 tuổi | 3 | 20.0 |
Nguồn: Thống kê từ khảo sát
Đo lường cấp độ thực hành
Kết quả khảo sát đối với 15 doanh nghiệp cho thấy mức độ thực hành của sinh viên (sinh viên có thể bắt đầu công việc của doanh nghiệp ngay khi được giao, sinh viên vận dụng kiến thức vào dự án thực tế, sinh viên chủ động đặt câu hỏi liên quan đến thực hành thực tế và sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cơ bản) được đánh giá ở mức khá tích cực. Điểm trung bình của các tiêu chí dao động từ 3.79 đến 3.91 trên thang đo 5 mức. Tuy nhiên, tiêu chí “sinh viên có đủ kỹ năng thực hành đáp ứng tốt yêu cầu doanh nghiệp” có điểm trung bình thấp nhất (3.79). Mặc dù vẫn thuộc mức đồng ý, tuy nhiên kết quả này cho thấy vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định về kỹ năng thực hành và cần có giải pháp cải thiện để nâng cao năng lực đồng đều giữa các sinh viên.
Đo lường cấp độ hành vi
Kết quả khảo sát 15 doanh nghiệp cho thấy sinh viên (sinh viên chủ động thực hành các công việc từ dự án thực tế, sinh viên có thái độ tích cực trong việc áp dụng các bài thu hoạch vào dự án thực tế, sinh viên tích cực khi nhận các dự án thực tế trong chương trình thực hành) có điểm trung bình của các tiêu chí dao động từ 3.72 đến 3.94, phản ánh mức độ đồng ý của doanh nghiệp đối với các biểu hiện hành vi của sinh viên tại nơi thực hành. Ngược lại, tiêu chí “sinh viên hợp tác tốt với doanh nghiệp trong công việc” và “sinh viên tương tác với doanh nghiệp trong các dự án” đạt 3.72-3.75. Điều này cho thấy mức độ phối hợp và tương tác giữa sinh viên với doanh nghiệp vẫn còn hạn chế nhất định và cần được tăng cường hơn nữa trong quá trình thực tập và mức độ tin tưởng của doanh nghiệp vẫn còn thấp.
Đo lường cấp độ kết quả
Kết quả đánh giá từ 15 doanh nghiệp cho thấy chương trình học thực hành (các kỹ năng của sinh viên được cải thiện sau khi tham gia chương trình học thực hành, tự tin hơn sau khi tham gia thực hành và làm dự án doanh nghiệp, mang lại hiệu quả rõ rệt đối với sự phát triển kỹ năng và sự tự tin của sinh viên. Điểm trung bình của các tiêu chí dao động từ 3.87 đến 4.18, phản ánh mức độ hài lòng cao từ doanh nghiệp về kết quả đạt được của sinh viên sau quá trình thực tập. Tuy nhiên, tiêu chí “sinh viên hoàn toàn có thể nhận các dự án thực tế” chỉ đạt 3.87, cho thấy vẫn còn tồn tại khoảng cách nhỏ giữa năng lực hiện tại của sinh viên và yêu cầu thực tế của doanh nghiệp.
KẾT LUẬN
Kết quả nghiên cứu cho thấy việc ứng dụng mô hình đánh giá hiệu quả KNTH Kirkpatrick vào xưởng thực hành của bộ môn Digital Marketing tại Trường Cao đẳng FPT Polytechnic mang lại tác động tích cực đối với chất lượng đào tạo, thể hiện qua sự cải thiện rõ rệt về kiến thức, kỹ năng và mức độ tham gia học tập của sinh viên. Giảng viên và doanh nghiệp đánh giá cao khả năng tăng cường trải nghiệm thực tiễn mà mô hình đem lại, dù một số năng lực cốt lõi của sinh viên, như tính chủ động và tư duy giải quyết vấn đề, vẫn cần được tiếp tục phát triển. Nhìn chung, xưởng thực hành là hướng tiếp cận chiến lược giúp thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp. Các nghiên cứu và triển khai tiếp theo nên tập trung hoàn thiện quy trình vận hành và mở rộng hợp tác với doanh nghiệp nhằm tối đa hóa hiệu quả của mô hình. Ngoài ra, căn cứ vào kết quả nghiên cứu nhóm tác giả đề xuất một số giải pháp sau:
Một là, mở rộng hợp tác với các đơn vị, doanh nghiệp liên quan trong lĩnh vực Digital Marketing, tạo môi trường thực tiễn cho sinh viên cọ xát, nâng cấp kỹ năng.
Hai là, thiết kế chương trình thực hành chuyên sâu hơn thiên về công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo.
Ba là, tăng cường sự gắn kết giữa lý thuyết và thực hành, giúp sinh viên học được làm được.
Bốn là, chú trọng đến mở rộng quy mô của xưởng thực hành để tăng cường trải nghiệm cho nhiều sinh viên hơn.
Năm là, chú trọng đến yếu tố cơ sở vật chất thiết kế phòng lab như văn phòng doanh nghiệp, tạo cảm giác trải nghiệm thực tiễn cho sinh viên.
Tài liệu tham khảo:
1. Abood, H., & Altakhayneh, B. (2021). Reviewing students’ evaluation standards for practical education in Arab Open University/Jordan. Journal of Education and Learning, 15(3), 360-367. https://doi.org/10.11591/edulearn.v15i3.20288
2. Al-Yami, A. (2014). A study for program evaluation through Kirkpatrick’s model. Journal of Education and Practice, 5(8), 1-6.
https://www.researchgate.net/publication/281620313_A_Study_for_Program_Evaluation_through_Kirkpatrick's_Model
3. Chen, S. (2017). Higher education development path based on practical education pattern. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 13(7), 3013-3020. https://doi.org/10.12973/ejmste/80764
4. Chi, Z., & Yang, T. (2022). Teaching practice of marketing course based on the background of the Internet era. International Transactions on Electrical Energy Systems, Article e3047. https://doi.org/10.1155/2022/3363728
5. Dewey, J. (1938). Experience and Education. New York: Macmillan. http://ruby.fgcu.edu/courses/ndemers/colloquium/experienceducationdewey.pdf
6. Helle, L., Tynjälä, P., & Olkinuora, E. (2006). Project-based learning in post-secondary education. Higher Education, 51(2), 287-314. https://doi.org/10.1007/s10734-004-6386-5
7. Kovács, I., & Keresztes, É. R. (2022). Young employees’ perceptions about employability skills for e-commerce. Economies, 10(12), 309. https://doi.org/10.3390/economies10120309
8. Lê Thị Tuyết Thanh, Lê Thị Khánh Tường & Trần Thanh Nam (2023). Tác động của digital marketing đến hiệu quả kinh doanh của cá thể kinh doanh tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ho Chi Minh City Open University Journal of Science - Economics and Business Administration, 18(1), 66-78. DOI:10.46223/HCMCOUJS.econ.vi.18.1.2049.
9. López García, J. J., Lizcano, D., Ramos, C. M., & Matos, N. (2019). Digital marketing actions that improve user loyalty. Future Internet, 11(6), 130. https://doi.org/10.3390/fi11060130
10. Martzoukou, K., Fulton, C., Kostagiolas, P., & Lavranos, C. (2020). Digital competences in higher education students. Journal of Documentation, 76(6), 1413-1458. https://doi.org/10.1108/JD-03-2020-0041
11. Masele, J. J., & Philemon, J. R. M. (2025). Assessing field practical training for skills acquisition among university business students in Tanzania: Enhancing graduates’ employability. Papers in Education and Development, 42(2). https://journals.udsm.ac.tz/index.php/ped/article/view/8538
12. Nguyễn, C. T. (2013). Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác dạy nghề Việt Nam: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giai đoạn 2013-2020. Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên.
13. Võ, Q. L. (2021). Các giải pháp rèn luyện năng lực thực hành nghề nghiệp cho sinh viên đáp ứng chuẩn đầu ra theo đề cương CDIO. Nxb Tài Chính.
14. Vũ, Đ. M. (2022). Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo tại các cơ sở dạy nghề trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Mỏ - Địa chất.
15. Xie, Q. (2021). Practical teaching platform for marketing courses. Frontiers in Educational Research, 4(3), 10-13. https://doi.org/10.25236/FER.2021.040303
| Ngày nhận bài: 16/10/2025; Ngày hoàn thiện biên tập: 20/12/2025; Ngày duyệt đăng: 28/12/2025 |
Các tin khác
Tăng cường minh bạch và giám sát phát hành trái phiếu doanh nghiệp ESG tại Việt Nam
Đánh giá các nhân tố tác động đến ý định sử dụng dịch vụ Cổng thanh toán quốc tế
Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua vé số kiến thiết truyền thống của người tiêu dùng khu vực Bến Tre, tỉnh Vĩnh Long
Trao quyền kinh tế cho phụ nữ vùng Đồng bằng sông Hồng trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: Thực trạng và giải pháp hoàn thiện công tác thống kê, giám sát
Ảnh hưởng của nội dung chương trình đào tạo, học tập trải nghiệm và môi trường thể chế đến nhận thức và kỹ năng xanh của sinh viên
Tính bổ trợ giữa dịch vụ du lịch biển tại Khánh Hòa và du lịch văn hóa tại Tây Nguyên trong xây dựng sản phẩm du lịch liên tỉnh
Phát triển du lịch xanh hướng đến bền vững tại Đồng bằng Sông Cửu Long
Tác động của marketing xanh đến trung thành thương hiệu xanh trong ngành sữa tại Việt Nam: Tiếp cận từ Mô hình S-O-R
Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện kết quả kiểm tra trong ngành Thống kê
