Trao quyền kinh tế cho phụ nữ vùng Đồng bằng sông Hồng trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: Thực trạng và giải pháp hoàn thiện công tác thống kê, giám sát
Lê Thị Minh Huệ
Trường Kinh tế và Quản lý công, Trường Đại học Ngoại thương; Email: [email protected]
TS. Trần Phạm Văn Cương
Đại học Thái Nguyên; Email:[email protected]
Tóm tắt
Nghiên cứu đánh giá thực trạng trao quyền kinh tế cho phụ nữ vùng Đồng bằng sông Hồng và khả năng giám sát của hệ thống chỉ tiêu thống kê trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp. Sử dụng thống kê mô tả số liệu Điều tra Lao động – Việc làm giai đoạn 2021–2024 và phân tích văn bản chính sách, kết quả cho thấy tỷ lệ lao động nữ làm công hưởng lương đạt 61,0% năm 2024, vượt mục tiêu quốc gia năm 2030. Tuy nhiên, phụ nữ còn hạn chế về vị thế chủ cơ sở, có tỷ lệ lao động gia đình không hưởng lương cao hơn nam giới và chịu chênh lệch thu nhập 12,3%. Công tác giám sát còn bất cập do thiếu chỉ tiêu phân tổ theo tỉnh, chu kỳ công bố chưa phù hợp và các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội chưa lồng ghép đầy đủ chỉ tiêu giới. Nghiên cứu đề xuất bổ sung các chỉ tiêu thống kê phân tách theo giới và xây dựng lộ trình giám sát phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Từ khóa: Bình đẳng giới, chỉ tiêu thống kê giới, chính quyền địa phương 2 cấp, Đồng bằng sông Hồng, trao quyền kinh tế cho phụ nữ
Abstract
This study examines women’s economic empowerment in the Red River Delta and the capacity of the statistical indicator system to monitor progress under the two-tier local government model. Using descriptive statistics from the 2021–2024 Labour Force Surveys and policy document analysis, the findings show that the proportion of female workers in wage employment reached 61.0% in 2024, exceeding the national target for 2030. However, women remain underrepresented as business owners, are more likely than men to engage in unpaid family work, and face a gender earnings gap of 12.3%. Statistical monitoring remains constrained by the lack of provincial-level sex-disaggregated indicators, infrequent data publication, and insufficient integration of gender-specific targets into local socio-economic development plans. The study proposes expanding sex-disaggregated statistical indicators and developing an implementation roadmap for monitoring that is aligned with the two-tier local government model.
Keywords: Gender equality, gender statistics, Red River Delta, women’s economic empowerment, two-tier local government
ĐẶT VẤN ĐỀ
Trao quyền kinh tế cho phụ nữ không chỉ thể hiện ở khả năng tham gia thị trường lao động, mà còn ở chất lượng việc làm, quyền sở hữu và kiểm soát nguồn lực kinh tế. Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 (Nghị quyết số 28/NQ-CP) đặt ra 3 chỉ tiêu kinh tế, lao động: tỷ lệ lao động nữ làm công hưởng lương đạt 50% năm 2025 và 60% năm 2030; tỷ trọng lao động nữ trong nông nghiệp dưới 30% năm 2025 và 25% năm 2030; tỷ lệ nữ giám đốc/chủ doanh nghiệp, hợp tác xã đạt ít nhất 27% năm 2025 và 30% năm 2030.
Theo Báo cáo số 137/BC-CP, đến năm 2025, có 13/20 chỉ tiêu của Chiến lược đạt và vượt mục tiêu. Trong lĩnh vực kinh tế, tỷ lệ lao động nữ làm công hưởng lương đạt 52,1% (nam 57%), tỷ trọng lao động nữ trong nông nghiệp giảm còn 24,7%, đạt mục tiêu năm 2030. Riêng chỉ tiêu nữ giám đốc/chủ doanh nghiệp, hợp tác xã chưa có số liệu năm 2025 do được thu thập qua Tổng điều tra kinh tế 5 năm một lần; số liệu gần nhất là 28,2% năm 2020 (Chính phủ, 2026). Chính phủ và Quốc hội cũng chỉ ra những hạn chế về thiếu số liệu thống kê giới định kỳ, chưa có cơ sở dữ liệu tập trung và năng lực của cán bộ làm công tác bình đẳng giới sau sắp xếp bộ máy còn hạn chế (Chính phủ, 2026). Trước yêu cầu này, Công văn số 2855/BNV-CTTN&BĐG của Bộ Nội vụ đề nghị các địa phương triển khai tiêu chí bình đẳng giới theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và xây dựng kế hoạch giai đoạn 2026-2030 (Bộ Nội vụ, 2026).
Vùng Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH), sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025 gồm 6 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình, là vùng công nghiệp - dịch vụ năng động, có tỷ lệ lao động nữ làm công hưởng lương cao. Tuy nhiên, mức độ tham gia kinh tế cao chưa đồng nghĩa với việc được trao quyền đầy đủ về thu nhập, vị thế việc làm và quyền kiểm soát nguồn lực. Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những thay đổi về địa giới, phân cấp trách nhiệm và hạn chế dữ liệu thống kê giới đặt ra yêu cầu hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu và cơ chế giám sát phù hợp với từng cấp quản lý.
Từ thực tiễn trên, nghiên cứu đánh giá thực trạng trao quyền kinh tế cho phụ nữ vùng ĐBSH giai đoạn 2021-2024, xác định những hạn chế trong hệ thống chỉ tiêu thống kê và giám sát tại địa phương, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác thống kê, giám sát phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Cơ sở lý thuyết
Trao quyền kinh tế cho phụ nữ: từ “tham gia” đến “kiểm soát”
Theo Kabeer (1999), trao quyền là quá trình mở rộng khả năng đưa ra các lựa chọn chiến lược của những người trước đó bị hạn chế khả năng này, gồm 3 chiều liên hệ: nguồn lực (resources), năng lực hành động (agency) và kết quả (achievements). Trong lĩnh vực kinh tế, trao quyền không chỉ là việc phụ nữ có việc làm, mà còn là việc phụ nữ có việc làm chất lượng, sở hữu và kiểm soát được thu nhập, tài sản và các quyết định sản xuất (Laszlo và cộng sự, 2020).
Lý thuyết thương lượng trong hộ gia đình giải thích vì sao quyền kiểm soát quan trọng: vị thế thương lượng của người phụ nữ phụ thuộc vào nguồn lực mà họ trực tiếp nắm giữ và phương án thay thế bên ngoài hộ. Jayachandran và Voena (2026) nhấn mạnh vai trò của quyền kiểm soát thu nhập cá nhân đối với vị thế của phụ nữ. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy, việc làm hưởng lương có thể cải thiện vị thế kinh tế của phụ nữ nhưng không đồng nghĩa với việc xóa bỏ bất bình đẳng thu nhập và quyền quyết định (Tafese và cộng sự, 2025; Dao và Phung, 2026). Vì vậy, đánh giá trao quyền kinh tế cần xem xét đồng thời mức độ tham gia, chất lượng việc làm và quyền kiểm soát nguồn lực.
Chỉ tiêu thống kê giới trong công tác giám sát của chính quyền địa phương
Chỉ tiêu thống kê phản ánh thực trạng, trong khi chỉ tiêu kế hoạch xác định mức phấn đấu cần đạt trong một thời kỳ. Để phục vụ hiệu quả công tác quản lý và giám sát ở địa phương, chỉ tiêu thống kê cần đáp ứng 3 yêu cầu: (i) tính phù hợp, phản ánh đúng vấn đề chính sách; (ii) tính phân cấp, có số liệu theo cấp quản lý chịu trách nhiệm; và (iii) tính kịp thời, được cập nhật phù hợp với chu kỳ kế hoạch.
Tại Việt Nam, bộ chỉ tiêu thống kê phát triển giới của quốc gia được quy định tại Thông tư số 10/2019/TT-BKHĐT, gồm các nhóm chỉ tiêu về dân số, lao động - việc làm và tiếp cận nguồn lực, lãnh đạo - quản lý, giáo dục, y tế, bạo lực trên cơ sở giới. Nghiên cứu sử dụng 3 yêu cầu trên làm khung đánh giá khả năng giám sát việc trao quyền kinh tế cho phụ nữ, đặc biệt trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phân tích văn bản chính sách. Dữ liệu được lấy từ Báo cáo Điều tra Lao động - Việc làm giai đoạn 2021-2024 của Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê, Bộ Tài chính) (Tổng cục Thống kê, 2022, 2023, 2024; Cục Thống kê, 2026a). Do số liệu được công bố theo 11 tỉnh cũ của ĐBSH, nghiên cứu gộp về 6 tỉnh mới bằng bình quân gia quyền theo tỷ trọng dân số từ 15 tuổi trở lên theo giới (tỉnh Bắc Giang được tính vào Bắc Ninh mới; tỉnh Vĩnh Phúc nay thuộc Phú Thọ không được tính). Chênh lệch thu nhập theo giới được tính theo định nghĩa của cơ quan thống kê: (thu nhập nam - thu nhập nữ)/thu nhập nam.
THỰC TRẠNG TRAO QUYỀN KINH TẾ CHO PHỤ NỮ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG GIAI ĐOẠN 2021-2024
Vượt chỉ tiêu “số lượng”
Giai đoạn 2021-2024, phụ nữ vùng ĐBSH đạt nhiều kết quả tích cực về tham gia thị trường lao động. Năm 2024, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nữ đạt 62,4%, thấp hơn nam (69,8%) 7,3 điểm phần trăm, nhưng khoảng cách này vẫn nhỏ hơn mức 12,1 điểm phần trăm của cả nước. Theo địa giới 6 tỉnh mới, chênh lệch giảm từ 8,7 điểm phần trăm năm 2021 xuống 7,1 điểm phần trăm năm 2024. Bắc Ninh và Hưng Yên có tỷ lệ tham gia của nữ cao nhất (68,3% và 66,0%), trong khi Hà Nội thấp nhất (59,6%) (Bảng 1). Số liệu sơ bộ năm 2025 cho thấy khoảng cách giới trên cả nước tiếp tục thu hẹp còn 11,3 điểm phần trăm; số liệu cấp vùng và tỉnh chưa được công bố (Cục Thống kê, 2026b).
Đáng chú ý, tỷ lệ lao động nữ làm công hưởng lương tại ĐBSH tăng từ 58,0% năm 2021 lên 61,0% năm 2024, vượt mục tiêu 60% đến năm 2030 và cao hơn mức bình quân cả nước (50,9%). Kết quả này cho thấy sự chuyển biến tích cực về cơ cấu việc làm, đồng thời đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm giám sát từ số lượng sang chất lượng việc làm và khả năng kiểm soát nguồn lực kinh tế.
Bảng 1: Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động theo giới, 6 tỉnh mới vùng ĐBSH, năm 2021 và 2024 (%)
|
Tỉnh, thành phố (sau sắp xếp) |
2021 |
Chênh lệch 2021 |
2024 |
Chênh lệch 2024 |
||
|
Nữ |
Nam |
Nữ |
Nam |
|||
|
Hà Nội |
58,6 |
67,5 |
8,9 |
59,6 |
66,2 |
6,6 |
|
Hải Phòng |
61,8 |
71,4 |
9,6 |
61,5 |
70,4 |
8,8 |
|
Quảng Ninh |
59,0 |
71,5 |
12,5 |
62,1 |
69,6 |
7,5 |
|
Bắc Ninh |
66,9 |
73,1 |
6,1 |
68,3 |
73,7 |
5,4 |
|
Hưng Yên |
63,9 |
72,8 |
8,9 |
66,0 |
73,5 |
7,5 |
|
Ninh Bình |
64,1 |
71,9 |
7,9 |
64,7 |
71,9 |
7,3 |
|
Vùng ĐBSH (6 tỉnh mới) |
61,9 |
70,6 |
8,7 |
62,9 |
70,0 |
7,1 |
|
Cả nước |
61,6 |
74,3 |
12,7 |
62,9 |
75,0 |
12,1 |
Nguồn: Tính toán của nhóm tác giả từ Báo cáo Điều tra Lao động - Việc làm năm 2021 và 2024. Số liệu tỉnh mới là ước tính gia quyền theo dân số 15+ theo giới của các tỉnh cũ
Khoảng cách về chất lượng việc làm và quyền sở hữu
Tỷ lệ lao động nữ làm công hưởng lương cao chưa đồng nghĩa với vị thế việc làm bình đẳng. Năm 2024, chỉ 0,7% lao động nữ có việc làm tại ĐBSH là chủ cơ sở có thuê lao động, bằng 1/4 mức của nam (2,8%). Ngược lại, tỷ lệ nữ làm lao động gia đình không hưởng lương đạt 10,0%, cao gấp 2,4 lần nam giới (4,2%). Các tỷ lệ này hầu như không thay đổi trong giai đoạn 2021-2024 (Bảng 2), cho thấy phụ nữ vẫn bị hạn chế về quyền sở hữu và kiểm soát thu nhập.
Chỉ tiêu nữ giám đốc/chủ doanh nghiệp, hợp tác xã chỉ được cập nhật qua Tổng điều tra kinh tế 5 năm một lần; số liệu gần nhất là 28,2% (năm 2020). Trong khi đó, số liệu hằng năm về chủ cơ sở theo giới đã có từ Điều tra Lao động - Việc làm nhưng chưa được sử dụng làm chỉ tiêu giám sát. Ngoài ra, năm 2024, phụ nữ chiếm 57,0% dân số không hoạt động kinh tế của vùng. Trên cả nước năm 2025, nữ giới chiếm 63,4% số người làm công việc tự sản tự tiêu; tỷ lệ nữ thanh niên không có việc làm, không đi học (NEET) cũng cao hơn nam (12,1% so với 8,3% trong quý IV) (Cục Thống kê, 2026b). Đây là những nhóm chưa được phản ánh đầy đủ trong hệ thống chỉ tiêu hiện hành.
Bảng 2: Cơ cấu lao động có việc làm theo vị thế việc làm và giới, ĐBSH 2021-2024 và cả nước 2024 (%)
|
Vị thế việc làm |
ĐBSH 2021 |
ĐBSH 2024 |
Cả nước 2024 |
|||
|
Nam |
Nữ |
Nam |
Nữ |
Nam |
Nữ |
|
|
Làm công ăn lương |
62,9 |
58,0 |
63,0 |
61,0 |
56,3 |
50,9 |
|
Chủ cơ sở (có thuê lao động) |
3,9 |
1,0 |
2,8 |
0,7 |
2,3 |
0,9 |
|
Tự làm |
28,7 |
30,1 |
29,8 |
28,2 |
34,7 |
33,7 |
|
Lao động gia đình |
4,5 |
10,9 |
4,2 |
10,0 |
6,7 |
14,5 |
Nguồn: Báo cáo Điều tra Lao động - Việc làm năm 2021 và 2024, biểu cơ cấu lao động có việc làm theo vị thế việc làm. Xã viên hợp tác xã (dưới 0,2%) không được trình bày
Khoảng cách thu nhập theo giới và khác biệt nội vùng
Chênh lệch thu nhập giữa lao động nam và nữ làm công hưởng lương tại ĐBSH luôn cao hơn mức bình quân cả nước trong giai đoạn 2021-2024, lần lượt là 13,7% so với 13,3%; 12,8% so với 12,2%; 14,2% so với 12,6% và 12,3% so với 11,0%. Điều này cho thấy, thu nhập cao chưa đồng nghĩa với bình đẳng giới. Năm 2025, tính chung người có việc làm trên cả nước, thu nhập bình quân của nam cao gấp 1,32 lần nữ, trong khi ở nhóm làm công hưởng lương, tỷ lệ này là 1,11 lần (Cục Thống kê, 2026b). Như vậy, chênh lệch thu nhập chủ yếu tập trung ở nhóm tự làm, hộ kinh doanh và lao động gia đình, nhưng chưa được chỉ tiêu 0222 phản ánh đầy đủ.
Khác biệt nội vùng cũng đáng kể: năm 2024, chênh lệch thu nhập dao động từ 5,5% tại Bắc Giang đến 19,2% tại Quảng Ninh; ngay trong các tỉnh mới, mức chênh lệch giữa các địa bàn cũ cũng khác nhau rõ rệt (Bảng 3). Điều này cho thấy, số liệu bình quân cấp vùng hoặc tỉnh mới có thể che khuất các điểm nóng bất bình đẳng. Vì vậy, trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chỉ giám sát ở cấp tỉnh sẽ chưa đủ để định hướng chính sách phù hợp cho cấp xã, nhất là tại các địa bàn có cơ cấu kinh tế khác biệt.
Bảng 3: Chênh lệch thu nhập theo giới của lao động làm công ăn lương, các tỉnh vùng ĐBSH, năm 2021 và 2024 (%)
|
Tỉnh mới |
Tỉnh cũ |
2021 |
2024 |
Thu nhập nữ 2024 (nghìn đồng/tháng) |
|---|---|---|---|---|
|
Hà Nội |
Hà Nội |
12,8 |
11,9 |
10.535 |
|
Hải Phòng |
Hải Phòng Hải Dương |
16,5 15,6 |
13,3 15,3 |
8.522 8.246 |
|
Quảng Ninh |
Quảng Ninh |
22,0 |
19,2 |
7.741 |
|
Bắc Ninh |
Bắc Ninh Bắc Giang |
11,9 9,2 |
10,4 5,5 |
8.382 8.290 |
|
Hưng Yên |
Hưng Yên Thái Bình |
13,5 14,0 |
14,5 10,7 |
7.830 7.901 |
|
Ninh Bình |
Ninh Bình Hà Nam Nam Định |
16,2 14,4 9,9 |
16,9 12,5 12,5 |
7.184 7.819 7.589 |
|
ĐBSH (11 tỉnh cũ) |
|
13,7 |
12,3 |
8.959 |
|
Cả nước |
|
13,3 |
11,0 |
8.115 |
Nguồn: Tính toán của tác giả từ Báo cáo Điều tra Lao động - Việc làm năm 2021 và 2024, biểu thu nhập bình quân/tháng của lao động làm công ăn lương theo tỉnh
Những hạn chế của công tác thống kê và giám sát
Thứ nhất, các chỉ tiêu kinh tế của Chiến lược quốc gia nhấn mạnh việc làm và lãnh đạo doanh nghiệp, trong khi các khía cạnh quyền sở hữu, kiểm soát thu nhập, thời gian chăm sóc không được trả công chưa được kết nối đầy đủ với mục tiêu kinh tế.
Thứ hai, Bộ chỉ tiêu thống kê phát triển giới theo Thông tư số 10/2019/TT-BKHĐT có những chỉ tiêu phù hợp nhưng khó sử dụng để giám sát địa phương: cơ cấu lao động theo vị thế việc làm (0203) công bố hằng năm nhưng không quy định phân tổ tỉnh; thời gian chăm sóc không được trả công (0211) có chu kỳ công bố năm năm; tỷ lệ có tài khoản thanh toán (0214) không phân tổ tỉnh; tỷ lệ nữ giám đốc/chủ doanh nghiệp (0301) công bố năm năm một lần. Ngược lại, khoảng cách thu nhập theo giới (0222) có số liệu hằng năm và phân tổ tỉnh nhưng chưa được đưa thành mục tiêu giám sát trọng tâm.
Thứ ba, rà soát văn kiện phát triển 2025-2030 của 6 tỉnh, thành phố cho thấy, các chỉ tiêu về đào tạo, việc làm, bảo hiểm xã hội và năng suất lao động nhìn chung chưa phân tách theo giới. Một số kế hoạch bình đẳng giới năm 2026 của Hà Nội, Ninh Bình và cấp xã tập trung vào truyền thông, phòng chống bạo lực và công tác cán bộ nữ; nội dung kinh tế định lượng còn hạn chế (UBND TP. Hà Nội, 2026; UBND tỉnh Ninh Bình, 2026). Đây là kết quả từ tập hợp văn bản được rà soát, không hàm ý mọi văn bản của các địa phương đều thiếu chỉ tiêu giới.
Thứ tư, chính quyền 2 cấp đòi hỏi dữ liệu phù hợp với địa giới mới và năng lực tổng hợp số liệu ở cấp xã. Thiếu thông tin phân tổ và sự phối hợp giữa cơ quan thống kê, quản lý kinh tế và đầu mối bình đẳng giới làm giảm khả năng xác định nhóm phụ nữ cần ưu tiên hỗ trợ.
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THỐNG KÊ, GIÁM SÁT
Cần duy trì các chỉ tiêu quốc gia để bảo đảm tính liên tục, đồng thời bổ sung chỉ tiêu về chất lượng việc làm và quyền kiểm soát nguồn lực, ưu tiên khai thác dữ liệu sẵn có để giảm chi phí điều tra. Việc giám sát cần phân định giữa cấp tỉnh (theo dõi kết quả qua điều tra thống kê) và cấp xã (theo dõi việc thực hiện chương trình qua hồ sơ hành chính).
Bảng 4: Đề xuất chỉ tiêu ưu tiên và cấp giám sát
|
Chỉ tiêu |
Cấp giám sát |
Nguồn và yêu cầu |
|---|---|---|
|
Tỷ lệ nữ là chủ cơ sở có thuê lao động |
Tỉnh |
ĐTLĐVL; bổ sung phân tổ tỉnh |
|
Tỷ lệ lao động gia đình ở nữ |
Tỉnh |
ĐTLĐVL; bổ sung phân tổ tỉnh |
|
Chênh lệch thu nhập theo giới |
Tỉnh |
Chỉ tiêu 0222; đưa vào mục tiêu kế hoạch |
|
Thời gian chăm sóc không được trả công |
Vùng/tỉnh |
Thử nghiệm công bố định kỳ theo địa bàn |
|
Tỷ lệ huy động trẻ 3–36 tháng đi nhà trẻ |
Xã |
Báo cáo giáo dục, ưu tiên địa bàn có khu công nghiệp |
|
Số phụ nữ tiếp cận tín dụng, đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp |
Xã |
Dữ liệu hành chính của chương trình hỗ trợ |
Nguồn: Đề xuất của tác giả trên cơ sở Thông tư số 10/2019/TT-BKHĐT và dữ liệu thống kê hiện có
Giai đoạn 2026-2027, cơ quan thống kê cần xem xét bổ sung phân tổ tỉnh cho chỉ tiêu vị thế việc làm, công bố số liệu theo địa giới mới và thử nghiệm thống kê thời gian chăm sóc không được trả công cấp vùng, tỉnh, bảo đảm cỡ mẫu. Các tỉnh cần đưa chỉ tiêu chênh lệch thu nhập, việc làm có bảo hiểm xã hội và đào tạo có bằng cấp, phân tách theo giới, vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, với mục tiêu căn cứ vào đường cơ sở của từng địa phương.
Cơ quan thống kê phối hợp với đầu mối bình đẳng giới và các sở quản lý kinh tế trong việc thu thập, phân tích, công bố dữ liệu. Cấp xã ưu tiên theo dõi phụ nữ tiếp cận tín dụng, đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp và dịch vụ chăm sóc trẻ, đặc biệt tại địa bàn công nghiệp. Các chương trình liên kết vùng về khu công nghiệp, làng nghề và chuỗi giá trị nông nghiệp cần báo cáo tác động theo giới, bảo đảm không bỏ sót lao động nữ dễ bị tổn thương.
KẾT LUẬN
ĐBSH đã vượt mục tiêu về tỷ lệ lao động nữ làm công hưởng lương, song bất lợi về vị thế chủ cơ sở, lao động gia đình và thu nhập vẫn còn đáng kể. Hạn chế trong giám sát không chỉ nằm ở thiếu chỉ tiêu, mà còn ở phân tổ địa phương, cập nhật dữ liệu và liên kết chỉ tiêu giới với kế hoạch kinh tế. Hoàn thiện thống kê theo địa giới mới, tăng khai thác dữ liệu hành chính cấp xã và xác định trách nhiệm liên ngành sẽ giúp chính quyền hai cấp chuyển từ giám sát số lượng việc làm sang chất lượng việc làm và khả năng tiếp cận nguồn lực.
Hạn chế của nghiên cứu là chỉ sử dụng số liệu công bố nên chưa đo lường trực tiếp quyền ra quyết định trong hộ gia đình. Nghiên cứu tiếp theo có thể khai thác vi dữ liệu điều tra hộ gia đình để đánh giá đầy đủ hơn các chiều cạnh trao quyền kinh tế cho phụ nữ.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2019). Thông tư số 10/2019/TT-BKHĐT ngày 30/7/2019 quy định Bộ chỉ tiêu thống kê phát triển giới của quốc gia.
2. Bộ Nội vụ (2026). Công văn số 2855/BNV-CTTN&BĐG ngày 27/3/2026 về hướng dẫn triển khai công tác bình đẳng giới năm 2026.
3. Chính phủ (2021). Nghị quyết số 28/NQ-CP ngày 03/3/2021 ban hành Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030.
4. Chính phủ (2026). Báo cáo số 137/BC-CP ngày 31/3/2026 về kết quả thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.
5. Cục Thống kê (2026a). Báo cáo Điều tra Lao động - Việc làm năm 2024. Hà Nội.
6. Cục Thống kê (2026b). Thông cáo báo chí về tình hình dân số, lao động, việc làm quý IV và năm 2025. Hà Nội.
7. Dao, N., & Phung, Q. (2026). Rethinking the ‘defeminization of agriculture’: Land consolidation and crop diversification in Vietnam’s Red River Delta. Development and Change, 57(2), 203-230.
8. Jayachandran, S., & Voena, A. (2026). Women’s power in the household (NBER Working Paper No. 34605). National Bureau of Economic Research.
9. Kabeer, N. (1999). Resources, agency, achievements: Reflections on the measurement of women’s empowerment. Development and Change, 30(3), 435-464.
10. Laszlo, S., Grantham, K., Oskay, E., & Zhang, T. (2020). Grappling with the challenges of measuring women’s economic empowerment in intrahousehold settings. World Development, 132, 104959.
11. Tafese, T., Lay, J., & Tran, V. (2025). From fields to factories: Special economic zones, foreign direct investment, and labour markets in Vietnam. Journal of Development Economics, 174, 103467.
12. Tổng cục Thống kê (2022, 2023, 2024). Báo cáo Điều tra Lao động - Việc làm năm 2021, 2022, 2023. Hà Nội.
13. UBND TP. Hà Nội (2026). Kế hoạch số 67/KH-UBND ngày 14/02/2026 triển khai thực hiện công tác bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ năm 2026.
14. UBND tỉnh Ninh Bình (2026). Kế hoạch số 128/KH-UBND ngày 18/4/2026 thực hiện công tác bình đẳng giới năm 2026.
| Ngày nhận bài: 3/9/2026; Ngày hoàn thiện biên tập: 26/10/2026; Ngày duyệt đăng: 9/11/2026 |
Các tin khác
Tăng cường minh bạch và giám sát phát hành trái phiếu doanh nghiệp ESG tại Việt Nam
Đánh giá các nhân tố tác động đến ý định sử dụng dịch vụ Cổng thanh toán quốc tế
Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua vé số kiến thiết truyền thống của người tiêu dùng khu vực Bến Tre, tỉnh Vĩnh Long
Ảnh hưởng của nội dung chương trình đào tạo, học tập trải nghiệm và môi trường thể chế đến nhận thức và kỹ năng xanh của sinh viên
Tính bổ trợ giữa dịch vụ du lịch biển tại Khánh Hòa và du lịch văn hóa tại Tây Nguyên trong xây dựng sản phẩm du lịch liên tỉnh
Phát triển du lịch xanh hướng đến bền vững tại Đồng bằng Sông Cửu Long
Tác động của marketing xanh đến trung thành thương hiệu xanh trong ngành sữa tại Việt Nam: Tiếp cận từ Mô hình S-O-R
Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện kết quả kiểm tra trong ngành Thống kê
Chuyển đổi số và hiệu quả quản trị tại các doanh nghiệp nhà hàng, khách sạn: Nghiên cứu thực tế tại Hải Phòng