Tích hợp các yêu cầu kỹ thuật của TCVN 14602:2026 trong phát triển tuyến du lịch trekking tại Vườn Quốc gia Nam Cát Tiên: Thực trạng và giải pháp

Nghiên cứu - Trao đổi 09:01 | 19/11/2026
Dù giàu tài nguyên thiên nhiên và văn hóa với nhiều điểm tham quan sẵn có, Vườn Quốc gia Nam Cát Tiên vẫn chưa phát triển thành một sản phẩm du lịch hoàn chỉnh do thiếu tính kết nối, hạ tầng hỗ trợ đồng bộ và quy trình vận hành trekking chuyên nghiệp.

Phạm Thị Thắm

Trường Đại học Công Thương TP. Hồ Chí Minh

Email: [email protected]

Tóm tắt

Nghiên cứu phân tích thực trạng phát triển tuyến du lịch trekking tại Vườn Quốc gia Nam Cát Tiên và xem xét khả năng tích hợp các yêu cầu kỹ thuật liên quan của TCVN 14602:2026 vào quá trình phát triển tuyến. Nghiên cứu sử dụng cách tiếp cận định tính, kết hợp phân tích tài liệu, kết quả phỏng vấn thực địa, đối chiếu các lộ trình hiện có với tiêu chuẩn và sử dụng số liệu khảo sát 234 du khách như bằng chứng mô tả. Kết quả cho thấy, Nam Cát Tiên có lợi thế rõ rệt về tài nguyên tự nhiên, đa dạng sinh học, mạng lưới điểm tham quan và nền tảng quản lý bảo tồn; tuy nhiên, một số điều kiện trực tiếp phục vụ trekking như: hồ sơ kỹ thuật tuyến, phân loại độ khó, trang thiết bị, sự phù hợp giữa tuyến và người tham gia, quản lý rủi ro và giám sát ở cấp tuyến còn cần được hoàn thiện. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất tích hợp các yêu cầu kỹ thuật của TCVN 14602:2026 vào 6 nhóm nội dung phát triển tuyến nhằm chuyển các lộ trình tham quan hiện có thành sản phẩm trekking được tổ chức, vận hành và giám sát có hệ thống.

Từ khóa: TCVN 14602:2026, trekking, tuyến du lịch, Vườn Quốc gia Nam Cát Tiên, quản lý rủi ro

Abstract

This study examines the current development of trekking routes in Cat Tien National Park and explores the potential integration of relevant technical requirements of TCVN 14602:2026 into route development. A qualitative approach is employed, combining document analysis, field interview findings, comparisons of existing routes against the standard, and descriptive evidence from a survey of 234 visitors. The findings indicate that Cat Tien National Park has considerable advantages in terms of natural resources, biodiversity, a network of visitor attractions, and an established conservation management framework. However, several conditions directly related to trekking activities require further improvement, including technical route documentation, difficulty classification, equipment provision, matching routes with participants’ capabilities, risk management, and route-level monitoring. Accordingly, the study proposes integrating the technical requirements of TCVN 14602:2026 into six key areas of route development, with the aim of transforming existing visitor trails into systematically organized, operated, and monitored trekking products.

Keywords: TCVN 14602:2026, trekking, tourism routes, Cat Tien National Park, risk management

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trekking là một hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên, trong đó quá trình đi bộ, tiếp xúc trực tiếp với môi trường và mức độ thử thách của hành trình tạo thành một phần quan trọng của trải nghiệm. Vì vậy, chất lượng sản phẩm trekking không chỉ phụ thuộc vào cảnh quan hay số lượng điểm tham quan mà còn liên quan đến đặc điểm lộ trình, khả năng chuẩn bị của người tham gia, người dẫn, trang thiết bị và cách thức tổ chức hoạt động (Gyimóthy và Mykletun, 2004; Różycki và Dryglas, 2014).

Trong vườn quốc gia, yêu cầu phát triển trekking phức tạp hơn vì hoạt động du lịch đồng thời phải bảo đảm chất lượng trải nghiệm, an toàn cho người tham gia và mục tiêu bảo tồn. Leung và cộng sự (2018) cho rằng, quản lý khách trong khu bảo tồn cần gắn sử dụng không gian với kiểm soát tác động, giám sát và điều chỉnh hoạt động khai thác. Ở góc độ phát triển tuyến du lịch, tuyến không chỉ là đường nối các điểm tham quan mà còn là cấu trúc tích hợp giữa không gian, điểm hấp dẫn, hoạt động, dịch vụ và các chủ thể tham gia (Pedrosa và cộng sự, 2022; Vada và cộng sự, 2023).

Vườn Quốc gia Nam Cát Tiên có lợi thế về hệ sinh thái rừng nhiệt đới, đất ngập nước, đa dạng sinh học và không gian văn hóa cộng đồng. Nhiều lộ trình tham quan đã hình thành quanh các điểm như: Cây Tung, Cây Si, Thác Trời, Đà Cộ, Bàu Sấu và Tà Lài. Tuy nhiên, có nhiều lộ trình tham quan không đồng nghĩa với đã hình thành một hệ thống tuyến trekking được tổ chức như những sản phẩm hoàn chỉnh. TCVN 14602:2026 quy định các yêu cầu và khuyến nghị liên quan đến xác định lộ trình, phân loại độ khó, người tham gia, trưởng nhóm, trang thiết bị, quản lý mối nguy, ứng phó khẩn cấp và hạn chế tác động môi trường (Bộ Khoa học và Công nghệ, 2026). Đây là căn cứ kỹ thuật có thể bổ trợ cho quá trình phát triển tuyến, nhưng không nên được sử dụng như một lý thuyết phát triển tuyến hoặc một thang điểm chứng nhận thay thế cho khảo sát kỹ thuật thực địa.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu phân tích những kết quả đạt được, các tồn tại hạn chế và những vấn đề đặt ra trong phát triển tuyến du lịch trekking tại Vườn Quốc gia Nam Cát Tiên; đồng thời đề xuất giải pháp tích hợp các yêu cầu kỹ thuật liên quan của TCVN 14602:2026 vào 6 nội dung phát triển tuyến nhằm tăng tính chuẩn hóa, an toàn, phù hợp thị trường và gắn với bảo tồn.

CÁCH TIẾP CẬN TÍCH HỢP TCVN 14602:2026 TRONG PHÁT TRIỂN TUYẾN DU LỊCH TREKKING

Nghiên cứu tiếp cận TCVN 14602:2026 như một lớp căn cứ kỹ thuật xuyên suốt 6 nội dung phát triển tuyến du lịch trekking gồm: (1) Không gian và mạng lưới tuyến; (2) Điểm hấp dẫn, hoạt động và trải nghiệm; (3) Cơ sở hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ; (4) Tổ chức và quản lý tuyến; (5) Thị trường và xúc tiến; (6) Đánh giá, giám sát và điều chỉnh. Cách tiếp cận này bảo đảm tiêu chuẩn được sử dụng để bổ sung yêu cầu vận hành cho từng nhóm công tác, thay vì tách thành một nhóm giải pháp độc lập.

Bảng 1: Tích hợp yêu cầu kỹ thuật của TCVN 14602:2026 vào nội dung phát triển tuyến

Nội dung

phát triển tuyến

Yêu cầu kỹ thuật

tích hợp

Ý nghĩa quản trị

Không gian và mạng lưới tuyến

Hồ sơ lộ trình; thông số tuyến; phân loại độ khó theo 4 chiều độc lập.

Làm rõ đặc điểm và chức năng từng tuyến, tạo cơ sở ghép tuyến với nhóm khách phù hợp.

Điểm hấp dẫn, hoạt động và trải nghiệm

Mức độ phù hợp giữa hoạt động, điều kiện tuyến và khả năng của người tham gia.

Tổ chức tài nguyên thành chuỗi trải nghiệm có chủ đề nhưng không vượt quá điều kiện kỹ thuật và bảo tồn.

Cơ sở hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ

Trang thiết bị, sơ cứu, định hướng, liên lạc, điều kiện điểm nghỉ và hỗ trợ trên tuyến.

Bảo đảm mức hỗ trợ tối thiểu cần thiết cho an toàn, hậu cần và chất lượng trải nghiệm.

Tổ chức và quản lý tuyến

Người tham gia, người dẫn, nhận diện mối nguy, biện pháp kiểm soát, liên lạc, điểm thoát, ứng phó khẩn cấp.

Chuyển từ quản lý an toàn chung của điểm đến sang quản lý rủi ro cụ thể theo tuyến.

Thị trường và xúc tiến

Thông tin trước chuyến; yêu cầu thể lực, kinh nghiệm, thiết bị và điều kiện tham gia.

Giúp khách tự đánh giá mức phù hợp và hỗ trợ nguyên tắc đúng khách - đúng tuyến - đúng thông tin.

Đánh giá, giám sát và điều chỉnh

Kiểm tra điều kiện tuyến, ghi nhận sự cố, thay đổi môi trường, tác động khai thác và cập nhật thông tin.

Duy trì quản lý thích ứng và điều chỉnh sản phẩm theo dữ liệu vận hành thực tế.

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ Pedrosa và cộng sự (2022), Vada và cộng sự (2023), Leung và cộng sự (2018), Bộ Khoa học và Công nghệ (2026)

Về dữ liệu, nghiên cứu sử dụng kết hợp phân tích tài liệu quản lý của Vườn Quốc gia Nam Cát Tiên, phỏng vấn thực địa với các bên cung cấp dịch vụ và du khách, đồng thời sử dụng kết quả khảo sát 234 du khách làm bằng chứng mô tả cho một số nhận định. Các tỷ lệ khảo sát được dùng để minh họa mức độ chênh lệch giữa lợi thế tài nguyên và điều kiện tổ chức sản phẩm, không được sử dụng để suy diễn quan hệ nhân quả hoặc để kết luận tuyến đạt/không đạt TCVN 14602:2026.

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN TUYẾN DU LỊCH TREKKING TẠI VƯỜN QUỐC GIA NAM CÁT TIÊN

Phát triển không gian và mạng lưới tuyến trekking

Phương án quản lý giai đoạn 2021-2030 cho thấy Vườn đã vận hành và phát triển 11 tuyến du lịch cùng 2 điểm tham quan, bên cạnh nhiều lộ trình có chiều dài từ vài km đến trên 20 km. Một số trục có quy mô đáng kể gồm: Thác Dựng - Thác Trời khoảng 6 km, rừng Bằng Lăng - Đà Cộ khoảng 10 km, Bàu Sấu và Bàu Sấu - Tà Lài khoảng 14 km, Cây Si Trăm Thân - Bằng Lăng - Lộc Bình - Đại Phong Tử khoảng 16 km, Đà Cộ - Đà Lắc - Đắc Lua khoảng 18 km; các trục từ Tà Lài đến Hang Dơi - Đồi Xanh - Đồi Đá Trắng khoảng 25 km và Tà Lài - Đồi đất đỏ - Sa Mách - Sối Ràng khoảng 27 km (Vườn Quốc gia Cát Tiên, 2021).

Số liệu cho thấy Nam Cát Tiên không thiếu không gian hoặc lộ trình để tổ chức trekking. Điểm mạnh nằm ở khả năng tạo danh mục tuyến đa dạng về chiều dài, sinh cảnh và điểm kết nối. Tuy nhiên, mạng lưới hiện hữu vẫn được hình thành chủ yếu theo logic tuyến tham quan (như: xem thú đêm phần lớn di chuyển bằng xe; Tà Lài thiên về trải nghiệm văn hóa; Cây Si và một phần Bàu Sấu có thể tiếp cận bằng phương tiện cơ giới). Do đó, chiều dài không thể là căn cứ duy nhất để xác định tính chất trekking.

Hạn chế nổi bật là chưa có hồ sơ kỹ thuật đồng nhất cho toàn bộ lộ trình về GPS, chiều dài thực, chênh cao, đặc điểm mặt tuyến, điểm nghỉ, nút giao, điểm thoát và 4 chiều độ khó theo TCVN 14602:2026. Như vậy, ưu thế về số lượng lộ trình chưa được chuyển hóa đầy đủ thành một mạng lưới tuyến được phân cấp theo chức năng, mức độ khó và nhóm khách.

Phát triển điểm hấp dẫn, hoạt động và trải nghiệm

Đây là nội dung có mức đánh giá tích cực cao nhất. Tỷ lệ khách đánh giá tích cực đối với cảnh quan thiên nhiên đạt 94,0%; động, thực vật quý hiếm 94,8%; trải nghiệm rừng, suối và thác 94,7%; giá trị văn hóa bản địa Mạ, S'tiêng 88,1%; tiềm năng phát triển tuyến mới 94,0%. Cả 5 tiêu chí đều đạt từ 88,1% trở lên, cho thấy tài nguyên không phải là điểm nghẽn chính của phát triển trekking.

Các tuyến có khả năng tạo 3 lớp trải nghiệm tương đối rõ: rừng nhiệt đới và cây cổ thụ; đa dạng sinh học - đất ngập nước và văn hóa cộng đồng. Bàu Sấu nổi bật nhờ sự chuyển tiếp từ rừng sang đất ngập nước và quan sát chim, động vật; Cây Tung phù hợp với nhóm khách mới nhờ đường mòn khá rõ; Tà Lài bổ sung lớp văn hóa. Tuy nhiên, phỏng vấn thực địa cho thấy trải nghiệm Tà Lài còn thiên về quan sát kiến trúc hơn là tương tác trực tiếp với cộng đồng.

Như vậy, ưu điểm nằm ở chất lượng và tính khác biệt của tài nguyên; hạn chế nằm ở cách chuyển tài nguyên thành chuỗi trải nghiệm. Nhiều sản phẩm còn tập trung vào “điểm cần xem” hơn là thiết kế một hành trình có chủ đề, nhịp độ và mức thử thách liên tục.

Phát triển cơ sở hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ

Kết quả khảo sát thể hiện mức độ phát triển không đồng đều giữa các thành phần. Hệ thống bảng chỉ dẫn và trạm kiểm lâm được 81,4% khách đánh giá tích cực, trong khi đường mòn chỉ đạt 48,5%; trang thiết bị hỗ trợ trekking đạt 45,5%; cơ sở lưu trú - nhà vệ sinh - điểm nghỉ đạt 50,0%; dịch vụ hỗ trợ đạt 53,0%. Khoảng cách gần 36 điểm phần trăm giữa biển chỉ dẫn - trạm kiểm lâm và trang thiết bị trekking cho thấy nền tảng quản lý hiện trường tốt hơn rõ rệt so với mức chuyên biệt hóa dịch vụ trekking.

Ở chiều tích cực, Vườn có 75 phòng tại 3 khu vực chính, gồm 62 phòng ở khu trung tâm, 7 phòng tại Kơ Nia Lữ Quán và 6 phòng tại Bàu Sấu. Hệ thống xe đạp và xe chuyên dụng cũng hỗ trợ tiếp cận các điểm đầu tuyến. Đây là nền tảng để tổ chức sản phẩm có lưu trú. Tuy nhiên, năng lực phòng tập trung chủ yếu ở khu trung tâm, còn các điểm sâu trên tuyến có quy mô hạn chế và khó khăn hơn về hậu cần.

Phỏng vấn thực địa cho thấy Vườn chưa cung cấp đồng bộ các thiết bị chuyên dụng như: gậy trekking, đèn pin, túi ngủ, bình nước, giày hoặc balô kỹ thuật; việc bảo quản thực phẩm tại Bàu Sấu cũng khó hơn do điều kiện điện hạn chế. Vì vậy, ưu điểm là đã có hạ tầng du lịch cơ bản; hạn chế là hệ thống hỗ trợ chuyên biệt cho trekking, đặc biệt với tuyến xa và hành trình qua đêm, còn chưa hoàn chỉnh.

Tổ chức và quản lý tuyến

Trung tâm Dịch vụ - Du lịch sinh thái và Giáo dục môi trường có 33 nhân sự, trong đó 8 hướng dẫn viên chính thức. Khách đánh giá tích cực khá cao đối với thái độ phục vụ của nhân viên (77,6%) và sự thân thiện của người dân địa phương (75,4%), nhưng thấp hơn đối với chuyên môn - kỹ năng hướng dẫn viên (56,7%), khả năng ngoại ngữ (49,3%) và mức độ tham gia của cộng đồng (50,0%). Cơ cấu này cho thấy thế mạnh hiện tại nghiêng về thái độ và hiểu biết địa bàn hơn là năng lực chuyên biệt cho trekking.

Về an toàn, 81,4% đánh giá tích cực đối với biển chỉ dẫn và trạm kiểm lâm cho thấy Nam Cát Tiên có một nền tảng quản lý điểm đến tương đối tốt. Tuy nhiên, an toàn cảm nhận không đồng nghĩa với quản lý rủi ro theo tuyến. Tài liệu hiện có chưa cho thấy mọi tuyến đều đã có hồ sơ mối nguy, tiêu chí sàng lọc người tham gia, điểm thoát, vùng liên lạc, điều kiện tạm dừng và kế hoạch ứng phó khẩn cấp riêng.

Do đó, ưu điểm là Vườn đã có bộ máy, kiểm lâm và nhân sự tại chỗ; hạn chế là quản lý còn mạnh ở cấp điểm đến hơn cấp tuyến. Đây là khoảng trống trực tiếp liên quan đến các yêu cầu của TCVN 14602:2026 về người tham gia, trưởng nhóm, trang thiết bị, quản lý mối nguy và ứng phó khẩn cấp.

Phát triển thị trường và xúc tiến

Quy mô thị trường chung tăng rất mạnh trong giai đoạn 2015-2024. Tổng lượng khách tăng từ 26.664 lượt năm 2015 lên 51.685 lượt năm 2019; sau giai đoạn COVID-19 đạt 54.138 lượt năm 2022, 90.058 lượt năm 2023 và 150.200 lượt năm 2024. Như vậy, lượng khách năm 2024 cao gần 3 lần năm 2019 và khoảng 5,6 lần năm 2015. Năm 2024, khách nội địa đạt 125.106 lượt, chiếm khoảng 83,3%, trong khi khách quốc tế đạt 25.094 lượt, khoảng 16,7%.

Hoạt động truyền thông cũng được đánh giá tích cực: website chính thức đạt 91,1%; mạng xã hội đạt 94,0%; thông tin từ doanh nghiệp lữ hành đạt 87,3%; mức độ nhận diện tuyến/sản phẩm đạt 86,6%; tính minh bạch, đầy đủ của thông tin đạt 93,3%. Mức giá các dịch vụ cơ bản cũng được đánh giá khá thuận lợi, với tỷ lệ tích cực từ 88,0%-92,6% đối với vé vào cổng, phương tiện, lưu trú và ăn uống; tiêu chí tương xứng giữa giá và chất lượng đạt 77,6%.

Tuy nhiên, các số liệu trên chủ yếu phản ánh thị trường chung của điểm đến. Mẫu khảo sát hiện có tập trung 96,3% ở nhóm 18-30 tuổi và 84,3% là khách lần đầu, nên chưa đại diện đầy đủ cho các phân khúc trekking có kinh nghiệm cao hơn. Hạn chế vì vậy không nằm ở thiếu kênh xúc tiến mà ở việc chưa chuẩn hóa thông tin kỹ thuật của từng tuyến và chưa phân đoạn khách theo thể lực, kinh nghiệm và mức độ thử thách.

Đánh giá, giám sát và điều chỉnh

Nam Cát Tiên đã có nền tảng quản lý bảo tồn gồm: phân khu, tuần tra bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy, giám sát đa dạng sinh học và theo dõi biến động tài nguyên. Đây là lợi thế quan trọng vì trekking diễn ra trong không gian nhạy cảm và chịu tác động trực tiếp từ lượng khách, hành vi sử dụng đường mòn và điều kiện môi trường.

Tuy nhiên, dữ liệu hiện có chưa cho thấy đã hình thành một hệ thống chỉ báo riêng cho từng tuyến về sức chứa, xói mòn, lầy hóa, rác thải, tác động đến động vật, sự cố, phản hồi khách và thay đổi điều kiện khai thác. Sự gia tăng lên 150.200 lượt khách năm 2024 không đồng nghĩa trực tiếp với áp lực trên từng tuyến, nhưng làm tăng yêu cầu phải phân luồng và theo dõi các không gian nhạy cảm như: Bàu Sấu, Bàu Chim và khu vực quan sát động vật.

Vì vậy, ưu điểm là nền tảng giám sát tài nguyên ở cấp Vườn đã tương đối rõ; hạn chế là chưa chuyển đầy đủ nền tảng đó thành cơ chế giám sát - phản hồi - điều chỉnh ở cấp tuyến trekking. Đây là điều kiện cần để quản lý thích ứng và cập nhật phân loại khi điều kiện lộ trình thay đổi.

Bảng 2: Tổng hợp ưu điểm và hạn chế theo 6 nội dung phát triển tuyến

Nội dung

Ưu điểm

Hạn chế chính

Không gian và mạng lưới

Nhiều lộ trình, chiều dài và sinh cảnh đa dạng; có khả năng kết nối.

Chưa phân cấp rõ chức năng; hồ sơ kỹ thuật và phân loại độ khó chưa đồng nhất.

Điểm hấp dẫn và trải nghiệm

Tài nguyên được đánh giá rất cao, 88,1%-94,8%; có 3 lớp trải nghiệm thiên nhiên - đa dạng sinh học - cộng đồng.

Chuỗi trải nghiệm, chủ đề và tương tác cộng đồng chưa đồng đều.

Hạ tầng và dịch vụ

Có biển chỉ dẫn, trạm kiểm lâm, 75 phòng lưu trú và phương tiện hỗ trợ.

Đường mòn, điểm nghỉ, hậu cần và thiết bị trekking chuyên dụng còn hạn chế.

Tổ chức và quản lý

Có bộ máy quản lý, 33 nhân sự, 8 hướng dẫn viên, nền tảng kiểm lâm.

Năng lực chuyên biệt, ngoại ngữ và quản lý rủi ro cấp tuyến còn thiếu chuẩn hóa.

Thị trường và xúc tiến

150.200 lượt khách năm 2024; các kênh truyền thông được đánh giá 86,6%-94,0%.

Chưa tách rõ thị trường trekking; thông tin kỹ thuật và phân khúc theo năng lực tham gia còn hạn chế.

Đánh giá, giám sát và điều chỉnh

Có hệ thống bảo tồn và giám sát tài nguyên cấp Vườn.

Chưa có bộ chỉ báo và cơ chế điều chỉnh đủ chi tiết cho từng tuyến trekking.

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả nghiên cứu

GIẢI PHÁP TÍCH HỢP CÁC YÊU CẦU KỸ THUẬT CỦA TCVN 14602:2026 TRONG PHÁT TRIỂN TUYẾN DU LỊCH TREKKING

Một là, chuẩn hóa không gian và mạng lưới tuyến

Cần rà soát toàn bộ lộ trình hiện có và tổ chức lại theo chức năng thay vì mặc nhiên coi mọi lộ trình đi bộ trong Vườn là trekking. Hoạt động tham quan đi bộ hoặc hiking (đi bộ đường dài trên mòn) trong ngày cần được phân biệt với sản phẩm trekking có mức độ thử thách cao hơn và có lưu trú qua đêm theo cách tiếp cận kỹ thuật của TCVN 14602:2026.

Mỗi lộ trình dự kiến phát triển thành tuyến trekking cần có hồ sơ thống nhất, gồm: tối thiểu điểm đầu - điểm cuối, tọa độ GPS, chiều dài thực tế, chênh cao, thời gian di chuyển, đặc điểm mặt tuyến, độ dốc, nút giao, điểm nghỉ, điểm thoát và điều kiện môi trường. Tuyến được phân loại theo 4 chiều độc lập: mức độ khắc nghiệt của môi trường; mức độ khó về định hướng - điều hướng; điều kiện địa hình; và mức gắng sức thể chất. Không cộng hoặc tính trung bình 4 chiều thành một điểm tổng hợp.

Đối với thông tin chưa đủ cơ sở kỹ thuật, hồ sơ nên ghi rõ chưa xác minh thay vì sử dụng số liệu ước tính như thông số chính thức. Cách làm này giúp tránh việc gắn nhãn độ khó, chiều dài hoặc quy mô đoàn khi chưa có khảo sát thực địa đầy đủ.

Hai là, phát triển điểm hấp dẫn, hoạt động và chuỗi trải nghiệm

Lợi thế tài nguyên cần được chuyển hóa thành chuỗi trải nghiệm có chủ đề thay vì chỉ cộng nhiều điểm tham quan vào cùng một chương trình. Các tuyến qua khu rừng trung tâm có thể nhấn mạnh hệ sinh thái rừng nhiệt đới và đa dạng sinh học; Bàu Sấu tập trung vào đất ngập nước và quan sát tự nhiên; Tà Lài bổ sung lớp trải nghiệm văn hóa cộng đồng. Hoạt động diễn giải, quan sát sinh cảnh, nhận diện dấu vết, quan sát chim và giáo dục bảo tồn có thể làm tăng chiều sâu trải nghiệm mà không cần tăng cường xây dựng công trình.

Sản phẩm thí điểm “Dấu ấn đại ngàn” theo trục Trung tâm Vườn - Bàu Sấu - Tà Lài, 2 ngày 1 đêm, có thể được sử dụng để kiểm chứng cách tổ chức chuỗi trải nghiệm từ rừng nhiệt đới, đất ngập nước đến không gian cộng đồng. Tuy nhiên, đây mới là cấu trúc sản phẩm đề xuất; chiều dài chính thức, cấp độ khó, quy mô đoàn và các điều kiện vận hành chỉ nên xác định sau khảo sát GPS, đánh giá rủi ro, sức chứa và vận hành thử.

Ba là, hoàn thiện có chọn lọc cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và dịch vụ hỗ trợ

Áp dụng nguyên tắc can thiệp tối thiểu trong khu bảo tồn: duy trì mặt tuyến tại vị trí xuống cấp, bổ sung chỉ dẫn ở nút dễ nhầm, xác định điểm nghỉ và điểm nước, kiểm soát vệ sinh, bố trí phương tiện liên lạc và hỗ trợ sơ cứu phù hợp với từng tuyến.

Trang thiết bị cần được xác định theo đặc điểm cụ thể của tuyến và điều kiện thời tiết, bao gồm: thiết bị cá nhân, sơ cứu, định hướng, liên lạc và các phương tiện hỗ trợ cần thiết. Đối với hành trình nhiều ngày, ăn uống, lưu trú và hậu cần phải được xem là một phần của điều kiện vận hành an toàn. Những khu vực xa như Bàu Sấu cần quy trình hậu cần rõ hơn về nước, thực phẩm, xử lý chất thải và phương án thay thế khi điều kiện môi trường thay đổi.

Bốn là, hoàn thiện tổ chức và quản lý tuyến

Đây là nhóm giải pháp cần tích hợp đậm nhất các yêu cầu kỹ thuật của TCVN 14602:2026. Mỗi tuyến cần có hồ sơ quản lý rủi ro riêng, nhận diện mối nguy, biện pháp kiểm soát, yêu cầu đối với người tham gia, năng lực người dẫn, danh mục thiết bị, phương án liên lạc, điểm thoát, tiêu chí tạm dừng và kế hoạch ứng phó khẩn cấp. Nền tảng kiểm lâm và bảo vệ chung của Vườn là điều kiện quan trọng nhưng không thay thế cho quản lý rủi ro cụ thể của từng sản phẩm.

Người tham gia cần được cung cấp thông tin để tự đánh giá sức khỏe, thể lực, kinh nghiệm và kỹ năng trước chuyến đi; đồng thời, đơn vị tổ chức cần có tiêu chí sàng lọc phù hợp với từng cấp độ tuyến. Năng lực người dẫn cần vượt khỏi chức năng thuyết minh, bao gồm: quản lý nhóm, định hướng, sơ cứu, nhận diện mối nguy, xử lý tình huống và truyền đạt thông tin kỹ thuật của tuyến. Quy mô đoàn chỉ nên xác định sau khi đánh giá rủi ro, khả năng quản lý nhóm và sức chứa, không nên ấn định một con số chung cho mọi tuyến.

Năm là, phát triển thị trường và chuẩn hóa thông tin sản phẩm

Hoạt động xúc tiến cần chuyển từ quảng bá chung sang cung cấp thông tin hỗ trợ quyết định. Mỗi tuyến nên có thẻ thông tin trước chuyến thể hiện rõ thời lượng, điều kiện lưu trú, bốn chiều độ khó sau khi đã được xác định, yêu cầu thể lực và kinh nghiệm, trang thiết bị cần mang, điều kiện mùa vụ, các giới hạn tham gia và lưu ý an toàn. Thông tin này vừa giúp quản trị kỳ vọng vừa giảm nguy cơ lựa chọn sản phẩm không phù hợp.

Phân đoạn thị trường không chỉ dựa vào tuổi, mục đích chuyến đi hay khả năng chi trả mà cần bổ sung năng lực tham gia và mức độ thử thách mong muốn. Nguyên tắc “đúng khách - đúng tuyến - đúng thông tin” cần trở thành định hướng cốt lõi của truyền thông và bán sản phẩm trekking tại Nam Cát Tiên.

Sáu là, thiết lập cơ chế đánh giá, giám sát và điều chỉnh

Chuẩn hóa tuyến là quá trình liên tục chứ không phải hoạt động thực hiện một lần. Mỗi tuyến cần được xây dựng đường cơ sở trước khi vận hành thử và theo dõi định kỳ các chỉ báo về tình trạng đường mòn, xói mòn, chất thải, điểm nhạy cảm, hành vi khách, sự cố và sự cố suýt xảy ra. Khi điều kiện môi trường, địa hình, khả năng định hướng hoặc mức gắng sức thay đổi đáng kể, hồ sơ và phân loại tuyến cần được xem xét lại trước khi tiếp tục cung cấp cho khách.

Đối với tuyến mới hoặc tuyến được tái cấu trúc, nên áp dụng chu trình: chuẩn bị và khảo sát - vận hành thử - ghi nhận dữ liệu - đánh giá - hiệu chỉnh - thử nghiệm lại - quyết định khai thác hoặc tiếp tục điều chỉnh. Sức chứa, quy mô đoàn, thời gian ứng phó và các ngưỡng tác động không nên xác định chủ quan mà cần được thiết lập từ khảo sát và dữ liệu vận hành. An toàn và bảo tồn là điều kiện không thể bù trừ bằng mức hài lòng cao hoặc nhu cầu thị trường lớn.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Khoa học và Công nghệ. (2026). TCVN 14602:2026 (ISO 3021:2023) - Du lịch mạo hiểm - Hoạt động đi bộ đường dài và đi bộ đường dài mạo hiểm - Yêu cầu và khuyến nghị.

2. Gyimóthy, S. & Mykletun, R. J. (2004). Play in adventure tourism: The case of Arctic trekking. Annals of Tourism Research, 31(4), 855-878.

3. Leung, Y.-F., Spenceley, A., Hvenegaard, G. & Buckley, R. (Eds.) (2018). Tourism and Visitor Management in Protected Areas: Guidelines for Sustainability. Best Practice Protected Area Guidelines Series No. 27, IUCN, Gland, Switzerland.

4. Pedrosa, A., Martins, F. & Breda, Z. (2022). Tourism routes: A scoping review. European Journal of Tourism Research, 32, 3216.

5. Różycki, P. & Dryglas, D. (2014). Trekking as a phenomenon of tourism in the modern world. Acta Geoturistica, 5(1), 24-40.

6. Vada, S., Dupre, K. & Zhang, Y. (2023). Route tourism: A narrative literature review. Current Issues in Tourism, 26(6), 879-889.

7. Vườn Quốc gia Cát Tiên. (2021). Phương án quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững Vườn Quốc gia Cát Tiên, giai đoạn 2021-2030.

Ngày nhận bài: 17/9/2026; Ngày hoàn thiện biên tập: 28/10/2026; Ngày duyệt đăng: 15/11/2026

Các tin khác

Tăng trưởng dựa vào hạ tầng: Lý luận, thực tiễn và hàm ý chính sách cho Việt Nam

Tăng trưởng dựa vào hạ tầng: Lý luận, thực tiễn và hàm ý chính sách cho Việt Nam

Mặc dù đầu tư hạ tầng đã đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam, hiệu quả và tính bền vững của chiến lược tăng trưởng dựa vào hạ tầng vẫn là vấn đề được quan tâm và còn nhiều tranh luận.
Sự tham gia của cộng đồng và phát triển du lịch tái sinh tại Việt Nam: Kết quả phân tích trắc lượng thư mục

Sự tham gia của cộng đồng và phát triển du lịch tái sinh tại Việt Nam: Kết quả phân tích trắc lượng thư mục

Nghiên cứu kết hợp phân tích thư mục và tổng quan tài liệu có hệ thống nhằm khái quát xu hướng nghiên cứu về sự tham gia của cộng đồng trong phát triển du lịch tái sinh.
Ảnh hưởng của giá trị thương hiệu, niềm tin thương hiệu đến ý định sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh tại Bệnh viện Đại học Phenikaa

Ảnh hưởng của giá trị thương hiệu, niềm tin thương hiệu đến ý định sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh tại Bệnh viện Đại học Phenikaa

Việc xác định những yếu tố góp phần hình thành nhận thức và ý định lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh có ý nghĩa đối với cả nghiên cứu hành vi khách hàng và hoạt động quản trị bệnh viện.
Tác động của chất lượng dịch vụ đến lòng trung thành của khách hàng tại Công ty TNHH Xây dựng và Sản xuất kết cấu thép Hợp Phát: Vai trò trung gian của sự hài lòng

Tác động của chất lượng dịch vụ đến lòng trung thành của khách hàng tại Công ty TNHH Xây dựng và Sản xuất kết cấu thép Hợp Phát: Vai trò trung gian của sự hài lòng

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng, duy trì lòng trung thành của khách hàng trở thành một trong những yếu tố quan trọng đối với khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Tác động của hóa đơn điện tử đến công tác kế toán và quản lý thuế tại Việt Nam

Tác động của hóa đơn điện tử đến công tác kế toán và quản lý thuế tại Việt Nam

Trong bối cảnh chuyển đổi số, dữ liệu ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với quản trị doanh nghiệp và quản lý nhà nước. Trong lĩnh vực tài chính - kế toán, hóa đơn là nguồn dữ liệu phản ánh trực tiếp các giao dịch và phục vụ ghi nhận doanh thu, chi phí, thuế và các nghĩa vụ tài chính.
Lựa chọn ngành đào tạo đại học trong mối quan hệ với kỳ vọng thị trường lao động và chuyển đổi số: Nghiên cứu tại tỉnh Nghệ An

Lựa chọn ngành đào tạo đại học trong mối quan hệ với kỳ vọng thị trường lao động và chuyển đổi số: Nghiên cứu tại tỉnh Nghệ An

Nghiên cứu này nhằm xác định và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến quyết định lựa chọn ngành đào tạo trình độ đại học của học sinh THPT trong bối cảnh chuyển đổi số.
Khung khái niệm đa chiều về phát triển thanh toán điện tử của ngân hàng thương mại

Khung khái niệm đa chiều về phát triển thanh toán điện tử của ngân hàng thương mại

Nếu trước đây thanh toán điện tử chủ yếu được xem là phương thức thay thế tiền mặt hoặc chuyển một số giao dịch ngân hàng truyền thống sang môi trường trực tuyến, thì hiện nay hoạt động này đã trở thành một bộ phận trung tâm của hệ sinh thái tài chính số.
Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận xe điện và sử dụng các dịch vụ số trong hệ sinh thái xe điện của người tiêu dùng tại Hà Nội

Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận xe điện và sử dụng các dịch vụ số trong hệ sinh thái xe điện của người tiêu dùng tại Hà Nội

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi xanh và giảm phát thải trong giao thông đô thị, việc thúc đẩy sử dụng xe điện ngày càng trở nên cấp thiết, đặc biệt tại Hà Nội, nơi chịu áp lực lớn về ô nhiễm không khí và mật độ phương tiện.
Năng lực kế toán quản trị số trong ngành khách sạn Việt Nam: Vai trò đối với quá trình ra quyết định quản trị

Năng lực kế toán quản trị số trong ngành khách sạn Việt Nam: Vai trò đối với quá trình ra quyết định quản trị

Trong bối cảnh chuyển đổi số, yêu cầu đối với kế toán quản trị trong doanh nghiệp khách sạn không chỉ dừng ở năng lực chuyên môn, mà còn mở rộng sang khả năng khai thác công nghệ, phân tích dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định.
Phụ thuộc AI và mức độ thực hiện tư duy phản biện của sinh viên Kế toán - Kiểm toán

Phụ thuộc AI và mức độ thực hiện tư duy phản biện của sinh viên Kế toán - Kiểm toán

AI tạo sinh (GenAI) ngày càng phổ biến trong học tập đại học, nhưng tần suất sử dụng không đồng nghĩa với mức độ phụ thuộc.